De landelijke intocht van Sinterklaas vindt zaterdag plaats in Vianen, met enkel roetveegpieten in zijn gevolg. Zwarte Pieten zijn ook bij lokale intochten steeds zeldzamer. Maar het blijft balanceren tussen toenadering en onbegrip.
De verbazing bij Edwin Boomsma was groot. ‘Wij zijn jaren geleden uit eigen beweging al overgestapt op roetveegpieten’, zegt de centrummanager van Coevorden. En toch stond de Drentse gemeente, die deze zaterdag weer uitpakt met een intocht met honderdvijftig Pieten, op een zwarte lijst van 23 plaatsen waar volgens actiegroep Kick Out Zwarte Piet de Sinterklaasviering ‘niet racismevrij’ zou zijn.
Boomsma moest het uit de media vernemen. Hij noemt de kritiek ‘echt onterecht’. ‘Wij vinden ook dat Sinterklaas leuk moet zijn voor iedereen. Tijden veranderen en wij bewegen mee – al is daar in de gemeenschap ook wel gemor over.’
De organisatie in Coevorden hanteert een strikt protocol, met voorbeeldfoto’s van het uiterlijk van Piet. ‘Roetvegen zijn bij ons echt roetvegen. Pieten dragen geen rode lippenstift en geen gouden oorbellen.’ Pas na navraag via de gemeente kwam er een toelichting van Kick Out Zwarte Piet. ‘Het schijnt aan de pruiken te liggen’, zegt Boomsma. ‘Dat hadden we nog nooit gehoord. Mogen Pieten straks ook geen veer meer op hun pet?’
De twisten over het uiterlijk van de Pieten zijn nog niet voorbij en betreffen ook niet alleen de huidskleur. Tijdens de landelijke intocht – dit jaar in Vianen – zijn er al jaren enkel roetveegpieten. Die metamorfose heeft de hulp van Sinterklaas ook bij veel lokale intochten ondergaan, vooral dankzij organisaties als Kick Out Zwarte Piet (KOZP), die sinds 2011 ageren tegen de volgens hen racistische karikatuur van de ‘traditionele’ Zwarte Piet.
Maar nog niet overal zijn plaatselijke organisatiecomités zo ver, zegt voorman Jerry Afriyie. KOZP inventariseerde daarom in welke plaatsen ‘protest nog hard nodig was’. Half oktober nam de actiegroep contact op met ruim dertig intochtcomités in de betreffende plaatsen en met de gemeenten waarin ze liggen. ‘We lieten weten dat we van plan waren gebruik te maken van ons protestrecht, maar dat we ervoor open stonden in gesprek te gaan.’
Een onbekend aantal comités ging op dit aanbod in. Met hen maakte KOZP afspraken, die vaak zijn vastgelegd in een convenant. Daarin belooft het comité niet alleen dat er enkel roetveegpieten worden ingezet, maar ook dat deze geen rood gestifte lippen, geen oorringen en geen afro-pruiken dragen – kenmerken die volgens de actiegroep net zo goed onderdeel uitmaken van de racistische karikatuur. KOZP ziet in ruil daarvoor af van demonstraties tijdens de intocht en andere Sinterklaasactiviteiten.
Gemeenten die niet met KOZP in gesprek wilden, of die weigerden aanpassingen te doen, kwamen terecht op een lijst die op 4 november naar de media werd gestuurd. Die lijst leidde niet alleen in Coevorden tot gefronste wenkbrauwen. Ook in onder meer in Middelburg, Naaldwijk en Wateringen vroegen ze zich af hoe ze erop terechtgekomen waren. Sinterklaas komt er al jaren met roetveegpieten.
Afriyie plaatst daar kanttekeningen bij. ‘Soms hebben die Pieten niet twee streepjes zwarte schmink op hun gezicht, maar zijn er twee streepjes weggelaten. Ze kiezen dan voor minimale aanpassingen. Daarmee bagatelliseren ze het probleem.’
Zoiets geldt ook voor de pruiken in Coevorden, zegt Afriyie. ‘Ze moeten daar de puntjes nog op de i zetten. Een beetje racisme is nog steeds racisme. Dit is niet iets om over te polderen.’
Centrummanager Edwin Boomsma van Coevorden heeft moeite met die opstelling van de actiegroep. Organisaties bekritiseren die van goede wil zijn, werkt volgens hem averechts. Zo krijgen juist critici die aanpassingen van het uiterlijk van Piet toch al gezeur vinden, de wind in de zeilen. ‘Bij ons lopen ook Pieten mee met gekleurde pruiken, en danspieten met ingevlochten haar. Ik word er wel een beetje moedeloos van. Het is een kwestie van geven en nemen, maar dit komt neer op eisen.’
Aanvankelijk stonden ook vier dorpen in de gemeente Westland op de lijst van Kick Out Zwarte Piet, waaronder De Lier. Vorig jaar moest de ME daar nog ingrijpen bij de aankomst van de Sint. Het liep uit de hand toen relschoppers zich tegen demonstranten van KOZP keerden. Toch zullen in deze dorpen dit jaar geen demonstraties zijn. Na toezeggingen van de intochtcomités in de Westlandse dorpen besloot de actiegroep er deze week vanaf te zien.
De comités willen een herhaling van de onlusten graag voorkomen, zegt woordvoerder Hidde de Brabander, tevens hulpsinterklaas in Poeldijk. ‘We hebben daarom de afgelopen dagen veel gesprekken gevoerd: met de comités in alle kernen, met onze achterban en met Kick Out Zwarte Piet.’
Welke afspraken daar gemaakt zijn, en of Zwarte Piet nu volledig verdwijnt uit het Westland, willen de betrokken partijen nog niet zeggen. ‘We zijn heel erg voorzichtig met wat we naar buiten brengen’, zegt De Brabander. ‘Zo hopen we de emoties een beetje te kunnen beperken.’
Ook Afriyie laat er niet veel over los. ‘We geven comités de rust en de ruimte om zelf te bepalen hoe ze erover willen communiceren. Verandering is altijd kwetsbaar en pril.’
Het wild geraas blijft niet beperkt tot de intochten die Kick Out Zwarte Piet op de korrel heeft. De organisaties van de intochten in de Groningse plaatsen Hoogezand en Muntendam ontvingen los van elkaar (anonieme) dreigementen en besloten daarom de festiviteiten niet door te laten gaan. Tijdens beide intochten zouden naast roetveegpieten ook Zwarte Pieten actief zijn.
‘Wij willen geen inzet van politie of ME op wat voor ons een kinderfeest had moeten worden’, verklaarde het bestuur van de Stichting Vrienden Sinterklaasintocht Hoogezand-Sappemeer. Het besluit de intocht af te gelasten ontlokte tientallen boze reacties vol onbegrip.
Jerry Affriyie benadrukt dat de dreigementen in de betreffende plaatsen niet van KOZP afkomstig zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant