Het kabinet wil de mogelijkheden verruimen om het paspoort in te trekken van Nederlanders met een dubbele nationaliteit. Critici waarschuwen al jaren dat de wet die dit mogelijk maakt tot ongelijke behandeling leidt.
De schrik op de gezichten van Alexander Pechtold (D66) en Sybrand Buma (CDA) springt bijna door de televisieschermen. Het is 2015 en de partijleiders strijden in het tv-debat van RTL om de macht in de Eerste Kamer. VVD-leider en premier Mark Rutte heeft zojuist voor de stelling gestemd dat IS-strijders beter in de woestijn kunnen sneuvelen dan dat ze naar Nederland terugkeren. Een minister-president die Nederlanders liever ziet sterven dan berecht worden: dat is een ‘premier onwaardig’, concludeert Pechtold.
De kritiek die op de uitspraak volgt, neemt Rutte voor lief. Het is een tijd waarin de wereld met lede ogen toeziet hoe in Syrië en Irak jihadisten een kalifaat stichten en moslims wereldwijd oproepen zich bij hen te voegen. Dat gebeurt, ook vanuit Nederland.
Alles over politiek vindt u hier.
Nederlandse uitreizigers, die mogelijk bij terugkeer een gevaar vormen, laten sterven in de woestijn ‘is geen beleid van de Nederlandse regering’, voegt Rutte na afloop van het debat toe. Maar zijn kabinet gaat dat jaar wel aan de slag met een wet die het mogelijk moet maken het Nederlandse paspoort in te trekken en de toegang tot de Europese Unie te ontzeggen aan jihadisten. Althans, van diegenen met een dubbel paspoort. De wet die het intrekken van het Nederlanderschap mogelijk moet maken wordt in 2017 door de Eerste Kamer aangenomen.
Op basis van deze wet wil premier Schoof nu, zeven jaar later, dat het Openbaar Ministerie onderzoekt of het de paspoorten kan innemen van de relschoppers die verantwoordelijk zijn voor de aanvallen op Israëliërs rond de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv. Schoof vindt het ‘voorstelbaar’ dat het oogmerk ‘terrorisme’ aan de aanvallen wordt toegevoegd.
‘En ja, als het tot zo’n veroordeling zou komen, zal het kabinet uiteraard naar de intrekking van het Nederlanderschap kijken.’ Daarmee dreigt een wet die ooit bedoeld was om IS-strijders buiten de deur te houden, nu te worden ingezet om het Nederlanderschap te ontnemen van geboren Nederlanders met een migratieachtergrond die, zonder daarvoor te hebben gekozen, een dubbele nationaliteit hebben.
Onomstreden is het voorstel niet. Nu niet, maar ook niet in 2015. De wet maakt onderscheid tussen Nederlanders met één nationaliteit en meerdere nationaliteiten, is de veelgehoorde kritiek. Het gaat veelal om Nederlanders met een Marokkaanse of Turkse achtergrond. Doorgaans mensen die deze nationaliteit niet eenvoudig of helemaal niet kunnen opgeven.
Omdat iedereen in gelijke gevallen gelijk behandeld moet worden, gaat de straf in tegen het gelijkheidsbeginsel, stellen kritische juristen. Terroristen met één nationaliteit kúnnen die niet verliezen, omdat dat leidt tot staatloosheid. Dat mag niet volgens internationale afspraken.
De hoogleraren Kees Groenendijk en Peter Rodrigues waarschuwden al in 2016 in de Volkskrant dat de wetswijziging impliceert dat migrantengroepen anders behandeld kunnen worden dan ‘echte’ Nederlanders. Rodrigues ziet nu, acht jaar later, een steeds migrant-onvriendelijker klimaat ontstaan, waarin voor steeds lichtere vergrijpen zware straffen worden ingezet. ‘Een groot aantal mensen met een dubbele nationaliteit krijgt een andere status.’
Gezien de zwaarte van de maatregel werd in 2017 besloten dat de wet voor maximaal vijf jaar van kracht zou zijn, maar in 2022 besloot het vierde kabinet-Rutte de wet permanent te maken.
Ook dit ging niet zonder kritiek. Volgens de Raad van State waren de omstandigheden veranderd en was de maatregel niet proportioneel: het kalifaat was gevallen en er waren geen grote stromen IS-gangers richting het Midden-Oosten. De Raad adviseerde daarom af te zien van de wet. Dat werd genegeerd.
Denaturalisatie is in de afgelopen jaren toegepast op enkele tientallen jihadgangers. Maar er is kritiek op de effectiviteit. Niet alleen duurt het strafrechtelijk traject jaren, maar veroordeelden van wie het paspoort is ingenomen vertrekken niet altijd uit Nederland. Zij verdwijnen in de illegaliteit en uit het oog van de autoriteiten, tot grote zorg van burgemeesters en gemeenten.
Het kabinet wil nu dus onderzoeken of de Amsterdamse geweldplegers onder de denaturalisatiewet geschaard kunnen worden. Daarnaast wil Schoof de wet verder uitbreiden. In het regeerprogramma werd al onderzoek aangekondigd naar of de intrekking van het Nederlanderschap kan worden uitgebreid tot wie veroordeeld is voor ‘andere categorieën delicten’. Wie dat onderzoek moet doen en wanneer het af zou moeten zijn, is niet duidelijk.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant