De voetbalwedstrijd Frankrijk-Israël maakte duidelijk hoe gepolariseerd de Franse samenleving is, ook al bleef het op straat rustig. ‘Alleen omdat ik een einde wil aan een oorlog waarin onschuldige burgers sterven, vinden ze me een antisemiet.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Parijs.
Als Arie (32) het Stade de France in zicht krijgt, durft hij eindelijk een Israëlische vlag om zijn schouders te hangen. Hij heeft zojuist meerdere cordons gendarmes en andere ordehandhavers gepasseerd. ‘Zonder al die politie zou ik dit niet doen’, zegt de Joodse Fransman, die boven de witblauwe vlag van zijn moederland Israël een keppeltje draagt.
Arie, die net als veel anderen niet met zijn achternaam in de krant wil, mag doorlopen naar het stadion als hij de stewards heeft laten zien dat er geen leuzen op zijn vlag staan. Niet veel later vliegt tijdens het volkslied de zoveelste politiehelikopter over. Het is kwart voor negen: één van de meest beladen en best beveiligde voetbalwedstrijden in tijden kan beginnen.
Vanwege het dreigende geweld is Frankrijk-Israël met zestienduizend toeschouwers ook de slechtst bezochte thuisinterland van Frankrijk in de recente geschiedenis.
Donderdagavond staat veel op het spel in Parijs, maar met voetbal heeft het weinig te maken. Een gelijkspel is voor Frankrijk voldoende om door te gaan in de Nations League, Israël is na vier nederlagen al uitgeschakeld.
Het geringe sportieve belang is bijzaak: een wedstrijd tegen Israël zorgt hoe dan ook voor hoogspanning in Frankrijk. Het land heeft de grootste Joodse gemeenschap van Europa. Lange tijd was een gangbare uitdrukking: ‘Zo gelukkig als een Jood in Frankrijk.’ Inmiddels is antisemitisme aan een opmars bezig. Er is een grote moslimgemeenschap met veel sympathie voor de Palestijnse zaak.
Voor president Emmanuel Macron is de wedstrijd een moment om zich te laten gelden. Waar België en Italië er recentelijk voor kozen zo min mogelijk aandacht op wedstrijden tegen Israël te vestigen, moest en zou Frankrijk-Israël plaatsvinden in het grootste stadion van Frankrijk – gesitueerd in het multiculturele Saint-Denis.
Macron wilde aantonen dat zijn land in staat is iedere geopolitieke risicowedstrijd aan te kunnen, ook als daar vierduizend agenten voor op de been moeten komen. Hij krijgt wat hij wil: er zijn geen grote ongeregeldheden rond de wedstrijd.
Met het geweld in de straten van Amsterdam bereikte de oorlog in het Midden-Oosten het voetbal, klonk deze week de analyse in Frankrijk. De avond voor Frankrijk-Israël is dit in de straten van Parijs zichtbaar.
In reactie op een rond de wedstrijd georganiseerd Joods gala door de extreemrechtse beweging ‘Israel is Forever’, gaan woensdag apart van elkaar pro-Palestijnse demonstranten en linkse Joodse groeperingen de straat op.
‘Het is jammer dat er vanavond niet slechts één processie is’, zei een demonstrant bij de Joodse bijeenkomst tegen Le Monde. De Joodse groeperingen verzetten zich tegen antisemitisme, maar net als pro-Palestijnen ook tegen de oorlog.
Een activist van de linkse Joodse organisatie Golem zei tegen de krant meermaals te hebben deelgenomen aan pro-Palestijnse vredesdemonstraties. ‘Maar de sfeer is ingewikkeld voor ons. We voelen ons niet altijd welkom’, zei ze. Ze verwees naar de pro-Palestijnse slogans die oproepen tot het einde van Israël. Dat brengt volgens haar een oplossing niet dichterbij. ‘Ik ben voor beide staten.’
Donderdagochtend is in de Rue des Rosiers, in de Joodse buurt Le Marais, een heel ander geluid te horen. Voor de Joodse bakker Murciano staan de orthodoxe Schneur (23) en Shmuel (23). Gevraagd naar de ongeregeldheden in Amsterdam zijn ze duidelijk: ‘Het doet denken aan pogroms, de Kristallnacht, nazisme.’
De twee zijn ervan overtuigd dat iedereen die bij Frankrijk-Israël om de bevrijding van Palestina roept, dit doet omdat ze ‘Joden haten’. Beiden zeggen dat ze het verdrietig vinden dat kinderen sterven in Gaza door Israëls bombardementen, maar ze vinden dat Israël moet doorgaan zolang Hamas en Hezbollah bestaan. ‘Anders komen de raketten van Hamas weer.’
In het 19de arrondissement van Parijs, dat de grootste Joodse gemeenschap van de stad heeft, denkt Elie Sultan (52) hetzelfde over de oorlog. Dahlia Wasterlein (32), een klant in Sultans Joodse boekhandel, maakt zich vooral zorgen over groeiend antisemitisme in haar stad.
‘Het is mijn oorlog niet’, zegt ze over het conflict in het Midden-Oosten. ‘Maar over mijn jonge kinderen, die keppeltjes dragen, zei iemand laatst hardop: kijk, daar heb je twee toekomstige Palestijnenmoordenaars.’ Ze woont nu nog in Saint-Ouen, maar verhuist binnenkort naar een minder multiculturele voorstad.
Tijdens een pro-Palestijnse betoging voorafgaand aan de voetbalwedstrijd klinkt in Saint-Denis geregeld de oproep ‘free, free Palestine’. Het vermoeit Laouelle (39), een Française met familieroots in Algerije, dat sommige Joodse mensen haar per definitie antisemiet vinden. ‘Alleen omdat ik een einde wil aan een oorlog waarin onschuldige burgers sterven’, zegt ze. ‘Dat heeft niets met geloof of jodenhaat te maken, maar met internationaal recht.’
De demonstranten roepen op de wedstrijd alsnog te verbieden met de slogan: ‘We spelen niet met genocide.’ Een veelgehoord bezwaar: ‘Russen mochten niet onder hun eigen vlag uitkomen bij de Olympische Spelen, maar we ontvangen Israël wel met open armen.’
Jean-Baptiste Guégan, auteur op het gebied van sport en geopolitiek, vindt het ondenkbaar dat Frankrijk Israël niet zou verwelkomen voor een sportduel. Daarvoor zijn de verhoudingen volgens hem te gevoelig, zegt Guégan per telefoon. Ook spelen binnenlandse belangen mee. Macron heeft zich in eigen land te verhouden tot groeiend antisemitisme en extreem-rechts dat op de pro-Israëllijn is gaan zitten.
Guégan ziet dat het Midden-Oostenconflict de Franse samenleving uit elkaar drijft. Het debat is zo gepolariseerd dat weinig mensen nog naar elkaar luisteren.
Dat blijkt ook na de wedstrijd als een Joodse man Franstalige media te woord staat. Hij heeft net verteld dat het na een vechtpartij op de tribune al snel weer rustig was. Als hij de hoop uitspreekt dat het ook in het Midden-Oosten snel kalmeert, pakt een vrouw de microfoon en roept: ‘Free Palestine.’ De Joodse man reageert onmiddellijk met: ‘Israël vecht voor zijn eigen vrijheid’. De vrouw weet genoeg: ‘Jij bent een supporter van genocide.’
Zo eindigt donderdag niet alleen Frankrijk-Israël (0-0) zonder winnaar.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant