Op haar rondreis door Europa sprak Marie Bjerre, de Deense minister van Europese Zaken, deze week met de Tweede Kamer en minister Caspar Veldkamp (NSC) van Buitenlandse Zaken. Denemarken is vanaf 1 juli 2025 EU-voorzitter en ziet zijn harde asielbeleid nu school maken.
Eenheid in het Europese migratiebeleid is het doel van het Asiel- en migratiepact, waarmee zowel de Europese Commissie als het Europees Parlement hebben ingestemd. Dat pact moet in 2026 in alle lidstaten van kracht zijn. Het is uitgerekend aan het strenge Denemarken, onder leiding van de sociaaldemocratische premier Mette Frederiksen, om toe te zien op de voorbereiding, als het land in de tweede helft van volgend jaar EU-voorzitter is.
Minister Marie Bjerre van Europese Zaken doet alvast een ronde door Europa. Bjerre (38) is lid van Venstre, een zusterpartij van de VVD, en was eerder parlementslid en minister van Digitalisering en Gendergelijkheid.
U zei in de Tweede Kamer dat u blij bent dat steeds meer landen naar migratie kijken zoals Denemarken dat doet. Wat bedoelt u daarmee?
‘Veel Europese landen hadden lange tijd een heel losse immigratiepolitiek. Met als gevolg dat we nu overal in Europa een immigratiecrisis hebben. Er is te veel ongereguleerde immigratie naar Europa en veel landen slagen er onvoldoende in om die mensen terug te sturen. Bij ons is het beleid al in 2001 veranderd, toen onze partij in de regering kwam met gedoogsteun van de Deense Volkspartij (een radicaal-rechtse zusterpartij van de PVV, red.).
‘Aantallen doen er toe. Veel immigranten hebben een totaal andere kijk op waarden, zoals het recht van vrouwen om te werken. Ruim een vijfde van de jonge vrouwen uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika voelt zich niet helemaal vrij om hun eigen partner te kiezen. Als de aantallen te hoog zijn, is dat slecht voor de stabiliteit, het functioneren van en de cohesie in een land. We hebben het minder aantrekkelijk gemaakt om naar Denemarken te komen, door de procedures aan te scherpen, door verblijfsvergunningen tijdelijk te maken, de gezinshereniging in te perken, dat soort zaken.
‘Dit is geen rechts beleid, ook de sociaaldemocraten steunen het al jaren. Ik was onlangs in Zweden en kreeg te horen dat we een rolmodel zijn geworden. Toen dacht ik wel: ‘Wow, er zat altijd een luchtje aan Denemarken en nu zijn we een rolmodel.’’
Heeft het Deense model er niet vooral toe geleid dat asielzoekers naar andere EU-landen zijn gegaan? Dat effect verdwijnt toch als iedereen die aanpak overneemt?
‘Zo zie ik het helemaal niet. Het draait allemaal om stabiliteit in Europa. We krijgen echt niet meer ongereguleerde immigatie naar Europa als alle landen een striktere aanpak kiezen. De aantallen moeten juist overal omlaag. Het is voor ons ook een probleem als andere landen de immigratiecrisis niet onder controle krijgen. Dat zien we nu met Zweden. De criminaliteit die je daar ziet onder specifieke migrantengroepen, slaat ook over naar Denemarken.’
U vreest geen race to the bottom, waarin landen met elkaar concurreren om een zo hard mogelijk beleid in te voeren?
‘Ik benadruk juist overal het belang van Europese samenwerking. We zijn in Denemarken ver gekomen, maar op veel terreinen moeten we juist samenwerken. Dan denk ik aan aanmeldcentra en terugkeerhubs buiten de EU, meer migratiedeals zoals met Tunesië, bewaking van de buitengrenzen, Europa nog onaantrekkelijker maken voor ongereguleerde immigratie.’
Nederland wil een opt-out op migratiegebied, net als Denemarken? Steunt u dat?
‘Dat is niet aan mij. Ik geloof niet dat een opt-out nodig is. Welke voorwaarden stel je aan mensen die naar je land komen? Hoe geef je het terugkeerbeleid vorm? Dat heeft allemaal weinig met een opt-out te maken. Ook Denemarken houdt zich gewoon aan verdragen, alles moet in lijn zijn met internationaal recht.
‘Bovendien: onze opt-out is ook vaak een obstakel. Hij bestrijkt het hele Justitieterrein, waardoor we bijvoorbeeld om bij Europol te horen een apart verdrag moesten sluiten. We willen liever van die opt-out af, maar met een referendum in 2015 is dat mislukt.’
Denemarken ontving vorig jaar 2.500 asielzoekers, Nederland bijna 40 duizend. Wat is eigenlijk uw probleem?
‘Ik vind 2.500 nog steeds een hoog aantal.’
U vindt 2.500 veel?
‘Ik herhaal: de aantallen doen er toe. We hebben nog steeds een groot probleem met de integratie van immigranten. Dat is nog lang niet opgelost, Zelfs bij de derde en vierde generatie immigranten krijgen we dat niet hersteld. Dat is gewoon statistiek. Uit een peiling van de Deense krant Jyllands-Posten bleek dat 25 procent van de Deense moslims de aanslag van Hamas op 7 oktober helemaal goedkeurde. Dat is schokkend en geeft aan dat we een enorm probleem hebben.’
U heeft het steeds over aantallen. Je kunt ook zeggen: het gaat niet om aantallen, maar om individuele mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld.
‘Dat begrijp ik heel goed. Maar we kunnen niet iedere Afghaanse, Syrische of Somalische vluchteling helpen. Er zijn heel veel mensen die op de vlucht zijn voor klimaatverandering, oorlog, rampen en andere verschrikkingen. Via een zeer, zeer gevaarlijke route, waarbij velen verdrinken in de Middellandse Zee, komt een deel van die mensen, zij die daarvoor de middelen hebben, naar Europa. Is het moreel juist om die groep toe te laten als onze eigen landen daardoor destabiliseren? Als de kernwaarden van onze westerse samenleving daarmee in de verdrukking komen? Ik vind het beter om mensen ter plekke te helpen.’
Immigratie kan een land toch ook verrijken?
‘Soms wel. Maar er zijn uitdagingen aan verbonden.’
Ook Denemarken heeft arbeidstekorten, bijvoorbeeld in de zorg. Bent u überhaupt nog wel aantrekkelijk voor mensen van buiten?
‘Ik geloof niet dat we in die zin minder aantrekkelijk zijn geworden. We slagen er nog steeds goed in om geschoolde werknemers van buiten aan te trekken. Maar het is ook geen oplossing om de slimste mensen uit andere landen op te nemen. Wat blijft er dan over van die landen?’
Uw partij werkte al in 2001 samen met de Deense Volkspartij, die inmiddels is gemarginaliseerd. Uw zusterpartij de VVD doet dat nu ook met de PVV. Vindt u dat verstandig?
‘Ik laat me niet uit over de regeringsvorming in andere landen, maar in Denemarken hebben we geen probleem met uiterst rechts. Ik geloof niet in een cordon sanitaire of een brandmuur. Je moet samenwerken om problemen waarover mensen zich zorgen maken aan te pakken. Mensen maken zich zorgen om immigratie. Te veel landen hebben daar te lang hun ogen voor gesloten, maar dat verandert nu in heel Europa.’
Source: Volkskrant