Nu de gaswinning in Groningen is gestopt, weigert de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) nog langer mee te betalen aan het verbeteren van de economie en de leefbaarheid in de regio. Dat heeft het gasbedrijf de overheid laten weten.
schrijven over de energietransitie en de gaswinning in Groningen.
De bijdrage van 500 miljoen euro aan ‘perspectief voor Groningen’ werd in 2018 bezegeld in een akkoord tussen de staat en de aandeelhouders van de NAM: Shell en ExxonMobil. In die overeenkomst staan ook afspraken over het afbouwen van de gaswinning in Groningen en het overdragen van de verantwoordelijkheid voor schadeherstel en het versterken van huizen aan de overheid.
Destijds werd aangenomen en overeengekomen dat de gaswinning uit het Groningenveld zou eindigen ‘tussen 2028 en 2035’. Later werd de afbouw echter door de overheid versneld. Vorig gasjaar (dat loopt van oktober tot oktober) vond feitelijk al geen winning meer plaats en in april dit jaar werd het Groningenveld definitief gesloten.
De NAM zou vanaf 2018 vier jaar 75 miljoen euro overmaken, en daarna – tot en met 2029 – jaarlijks 25 miljoen. Maar de factuur voor 2023 is slechts gedeeltelijk voldaan, en die voor 2024 niet.
‘De betalingen voor perspectief voor de regio zijn in 2018 gekoppeld aan de winning uit het Groningenveld. Die zou doorlopen tot 2030, maar de winning is per 1 oktober 2023 gestopt. NAM heeft alle bedragen tot dat moment voldaan, in totaal ruim 343 miljoen’, zegt NAM-directeur Martijn van Haaster in een interview met de Volkskrant.
Volgens Van Haaster bevatte het akkoord van 2018 ‘plussen en minnen’, en is door het versneld stoppen met de gaswinning de balans daartussen verstoord. ‘Dan is het niet gek om afspraken te herzien.’ Hij benadrukt dat NAM eerder al 250 miljoen euro heeft bijgedragen aan de leefbaarheid en economie in Groningen, onder meer via een subsidie waarmee door aardbevingsschade getroffen huiseigenaren hun huis konden verduurzamen.
De staat is het niet eens met de redenering van de NAM en heeft betaling van de betreffende facturen geëist. Staatssecretaris Eddie van Marum (Herstel Groningen) vindt de opstelling ‘uiterst teleurstellend en getuigen van weinig zelfreflectie van NAM en haar aandeelhouders’. Hij wijst op ‘de enorme problemen die de exploitatie van het gas uit het Groningenveld voor Groningen en de Groningers en Noord-Drenthen heeft veroorzaakt en nog zal veroorzaken’.
‘Vanwege de afspraken die in 2018 met de aandeelhouders van de NAM zijn gemaakt, is in de begroting wel op de NAM-bijdragen gerekend en er is ook herhaaldelijk gevraagd om een gebaar naar de regio’, aldus de staatssecretaris. Onder het motto ‘Nij Begun’ (nieuw begin) investeert het Rijk zelf de komende dertig jaar 7,5 miljard euro in Groningen om de ‘ereschuld’ in te lossen.
Het geschil over de NAM-bijdrage staat niet op zichzelf. Nu de gaskraan dicht is, is het vruchtbare verstandshuwelijk tussen staat en NAM ontaard in een vechtscheiding. Er zijn hoog opgelopen twisten over de kosten voor schadeherstel en het versterken van huizen. Die schiet de overheid nu voor aan de Groningers, waarna het de kosten verhaalt op de NAM, die wettelijk aansprakelijk is voor schade als gevolg van gaswinning.
Facturen worden nu door NAM betwist en niet volledig voldaan, omdat het bedrijf bestrijdt dat alle kosten om veiligheidsredenen gemaakt worden. Ook willen Shell en Exxon een vergoeding voor het gas dat tot 2030 gewonnen had kunnen worden. Inmiddels lopen over deze kwesties meerdere arbitragezaken, waarbij een onafhankelijke commissie om een oordeel is gevraagd. Dat komt volgend jaar, is de verwachting.
Van arbitrage over de ingehouden bijdrage aan perspectief voor Groningen is vooralsnog geen sprake. ‘Ik sta altijd open voor een gesprek over verdere bijdragen aan perspectief voor de regio’, zegt NAM-directeur Van Haaster. ‘Maar wat mij betreft is dat dan een breder gesprek over onderwerpen waarover we tot nu toe van mening verschillen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant