Vanaf donderdag moet het COA 50 duizend euro per dag betalen als er meer dan tweeduizend asielzoekers in Ter Apel verblijven. Waar de maximale bezetting maandenlang werd overschreden, houdt het COA zich daar nu plots wel aan. Wat is er aan de hand?
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
‘Onmogelijk’, zei de landsadvocaat namens het COA vorige maand nog in de rechtbank. Een hogere dwangsom of niet: de bezetting van het aanmeldcentrum in Ter Apel zou de komende maanden nooit onder de afgesproken tweeduizend personen kunnen worden gebracht. ‘We zijn al in volle sprint, we kunnen niet nog een beetje harder.’
Het beroep op overmacht maakte weinig indruk. Twee weken later – op 30 oktober – maande de rechter het COA zich nu echt aan de maximale bezetting te houden, op straffe van een dwangsom van 50 duizend euro per dag. De opvangorganisatie kreeg twee weken om orde op zaken te stellen. De keuze zou dan aan minister Marjolein Faber (PVV, Asiel en Migratie) zijn, reageerde COA-bestuurder Joeri Kapteijns: betalen, of asielzoekers in het gras laten slapen.
En toen gebeurde er iets wonderlijks. Vanaf 1 november begon de bezetting van het geplaagde aanmeldcentrum plots te dalen, tot onder de tweeduizend. En flink ook. Het onmogelijke bleek wél mogelijk. Van dinsdag op woensdag verbleven er nog ‘slechts’ 1.623 personen in wat is uitgegroeid tot het brandpunt van de asielopvangcrisis.
De ontwikkeling is nog wonderlijker als je bedenkt dat het COA tot voor kort honderden asielzoekers niet meetelde. Het ging om mensen die alleen voor de nacht vanuit Ter Apel werden overgebracht naar noodopvanglocaties in bijvoorbeeld Beilen en Ugchelen (gemeente Apeldoorn). Die moesten toch worden meegeteld, oordeelde de rechter, want opvang is meer dan een bed. In werkelijkheid lag de bezetting tot 30 oktober dus aanzienlijk hoger.
Heeft de pittige dwangsom – die donderdag van kracht zou worden – COA dan toch tot een andere aanpak bewogen? ‘Wij zijn wel verbaasd, aangezien het COA heel stellig beweerde dat een dwangsom niets zou uitmaken’, reageert een woordvoerder van de gemeente Westerwolde. ‘Maar we zijn natuurlijk blij met een lagere bezetting. Dat geeft rust op het terrein en voor COA-medewerkers.’
Een woordvoerder van de opvangorganisatie verwijst naar de (hernieuwde) opening van de noodopvang op het evenemententerrein bij Biddinghuizen. Daar kunnen sinds 1 november 1250 asielzoekers opgevangen worden. Dat zijn niet allemaal mensen uit Ter Apel, aldus de COA-woordvoerder. ‘Maar het geeft wel even wat lucht in de keten.’ Sinds afgelopen weekend is zelfs de nacht-noodopvang overbodig.
Maar: ook de COA-woordvoerder moet erkennen dat tijdens het kort geding al bekend was dat Biddinghuizen in gebruik genomen zou worden. Er spelen volgens haar nog twee dingen mee. Ten eerste: er komen minder nieuwe asielzoekers dan verwacht. Hoewel minister Faber deze week grenscontroles aankondigde ‘vanwege de hoge instroom’, ligt die in werkelijkheid al weken honderden personen lager dan in dezelfde periode vorig jaar.
Een tweede factor is dat een aantal azc’s dat eigenlijk zou sluiten, op verzoek toch openblijft. Bijvoorbeeld in het Noord-Groningse Uithuizen, waar 250 personen terechtkunnen. Aanvankelijk tot 1 november, maar dat is met twee jaar verlengd.
Toch durft het COA niet te zeggen of het voor een langere periode zal lukken de maximale bezetting in Ter Apel te respecteren. ‘Daarvoor blijven we afhankelijk van omstandigheden die we niet in de hand hebben.’ De bezetting van azc’s is niet verminderd.
Ook de gemeente Westerwolde wil niet te vroeg juichen. Toen de eerste dwangsom van kracht werd, daalde de bezetting ook kortstondig een beetje. ‘Maar we hebben nu goede hoop’, zegt de woordvoerder.
Tegelijkertijd is er een nieuw probleem ontstaan: er blijven meer kansarme asielzoekers (‘veiligelanders’) achter in Ter Apel. Lag hun aantal doorgaans rond de 160, nu zijn dat er 260 – met een fors lagere bezetting. En juist deze groep veroorzaakt overlast.
‘Afgelopen weekend waren er flink wat inbraken, te linken aan deze categorie’, zegt de gemeentewoordvoerder. Pas als de bezetting structureel laag is, kan de speciale afdeling voor probleemgevallen weer in gebruik worden genomen. ‘Burgemeester Velema heeft hier vorige week nog over geappt met minister Faber, maar sindsdien blijft het stil.’
Spreidingswet
Alles over de spreidingswet en de opvang van asielzoekers leest u in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Scherpe daling overnachters in Ter Apel, kort na opening extra tijdelijke opvanglocatie
Jet Beers begeleidt minderjarige asielzoekers: ‘Ik ben door dit werk vrienden kwijtgeraakt’
Source: Volkskrant