De vraag wat het wangedrag van de Italiaanse chef-dirigent, die in 2018 moest vertrekken bij het Concertgebouworkest, precies zou hebben behelsd, is nog steeds niet beantwoord.
Gratis naar de mooiste concerten gaan, daar stukjes over schrijven voor de fijnste krant die er is en er nog voor betaald worden ook: ik heb de allermooiste baan die er is. Al is het vak van muziekredacteur de afgelopen jaren wel veranderd. Anno 2024 schrijf je ook voortdurend over de twee g’s: geld en grensoverschrijdend gedrag.
Geld is helaas een voorwaarde voor een bloeiende muziekcultuur, en er is al jaren structureel te weinig van. Nu is het weer Opera Zuid dat de noodklok luidt: als het vanuit Maastricht opererende gezelschap er niet 1,7 miljoen subsidie bij krijgt, dreigt het zich te moeten opheffen. Dat zou enorm zonde zijn; jaar in jaar uit slaagt Opera Zuid erin om met originele producties te komen.
Als orkesten, operagezelschappen en ensembles steeds weer voor hun voortbestaan moeten vechten en moeten herhalen dat er te weinig geld is, kun je als burger het frame van de musici als subsidieslurpers al te snel bevestigd zien.
Naast subsidiekundige ben ik ook MeToo-specialist tegen wil en dank. Voor ik ’s ochtends mijn mailbox open, denk ik: welke dirigent zal er vandaag weer zijn ontslagen om een dickpic? Bijzonder eigenlijk dat de operaregisseurs zo lang buiten schot zijn gebleven. Voorspelling: na de beschuldigingen aan het adres van Andriy Zholdak, die bij De Nationale Opera Beethovens Fidelio regisseerde en onder meer een figurant bij haar billen zou hebben gegrepen, zullen er nog wel wat verhalen loskomen.
Voor één musicus hadden beschuldigingen van seksueel overschrijdend gedrag trouwens beperkte gevolgen – wellicht omdat de aard ervan altijd vaag bleef. Daniele Gatti moest in 2018 al na twee jaar vertrekken als chef-dirigent bij het Concertgebouworkest; de directie gooide het op een ‘vertrouwensbreuk’. Maar dinsdag kun je hem weer in het Amsterdamse Concertgebouw aan het werk zien. Dan komt hij langs met de Staatskapelle Dresden, waarvan hij net chef is geworden. Bij orkesten buiten Nederland en de VS bleek Gatti gewoon welkom.
In een essay in NRC speculeerde Bas van Putten over wat Gatti dan eventueel zou hebben uitgespookt. Wellicht had hij zich niet zó erg vergaloppeerd? Ik las het met enige schaamte, want de directie en het bestuur van het orkest mogen in de zaak-Gatti fouten hebben gemaakt, de muziekjournalistiek heeft zich te weinig journalistiek getoond. De meeste kranten drukten gewoon een interview af met de toenmalige directeur Jan Raes, en dat was het dan.
De Volkskrant maakte wel een reconstructie; daarin stond best veel, maar werd de vraag wat Gatti’s wangedrag precies zou hebben behelsd ook niet beantwoord. Er speelde nog een ethische kwestie mee: je gaat niet alle vrouwen uit het orkest opbellen met de vraag of zij nare ervaringen hebben gehad met de dirigent; daar wil je eventuele slachtoffers niet mee opzadelen.
We interviewden één persoon uit het orkest die over bepaalde gebeurtenissen wilde vertellen. Die verzocht ons na afloop met klem om toch niets met dat materiaal te doen. Dat moesten we respecteren, vonden we.
We zijn zes jaar verder, en de journalistiek wacht nog een taak. Wie Gatti dinsdag overigens wil komen bewonderen, kan uit alle hoeken kiezen. Op moment van schrijven is de zaal pas voor de helft uitverkocht.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns