Hij dekte grootschalig kindermisbruik toe binnen de anglicaanse kerk en maakte wel meer grote inschattingsfouten. Deze week kwam de aartsbisschop van Canterbury ten val.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen.
Als aartsbisschop van Canterbury was Justin Welby zeer begaan met slachtoffers van wanpraktijken uit het verre verleden. Onlangs bekende hij dat zijn bet-betovergrootvader Sir Robert Ferguson slaven hield in Jamaica. Eerder had hij opdracht gegeven tot het dekoloniseren van anglicaanse kerken en verontschuldigingen aangeboden voor de investeringen die de Church of England had gedaan in fondsen die banden hadden gehad met de slavenhandel. Onder zijn leiding legde de kerk miljoenen opzij voor herstelbetalingen.
Minder aandacht leek de 68-jarige kerkvader te hebben voor een recentere misstand, een misbruikschandaal dat als een schaduw over de kerk hing en dinsdag leidde tot zijn roemloze val. Sinds zijn aantreden in 2013, en waarschijnlijk al daarvoor, wist hij dat de evangelische lekenpredikant John Smyth in de jaren zeventig en begin jaren tachtig 115 minderjarigen seksueel had misbruikt tijdens christelijke zomerkampen in Engeland, en later ook in Afrika. Welby besloot niets met deze informatie te doen.
Smyth overleed zes jaar geleden in Kaapstad, zonder ooit te zijn vervolgd.
Tegenover Channel 4, de zender die het schandaal in 2017 in de openbaarheid had gebracht, zei Welby dat hij niet wist dat het misbruik zo wijdverspreid en gruwelijk was geweest. Die uitspraak riep vragen op, omdat de anglicaanse kerk onder zijn leiding zeer streng was geworden op het gebied van kinderbescherming. Als een priester niet binnen een etmaal de autoriteiten informeert over een incident binnen de kerk waarbij de veiligheid van een kind in het geding is geweest, wacht hem of haar onmiddellijke schorsing.
Klassenjustitie is een veelgehoorde klacht binnen de Church of England in de elf jaar dat Welby de 105de aartsbisschop van Canterbury is geweest. Er is een kloof ontstaan tussen de kerkleiding en de gelovigen, wat heeft geleid tot de oprichting van de pressiegroep Save the Parishes. ‘Het zwaartepunt in kerkaangelegenheden – met inbegrip van de financiering – is verschoven van de parochie naar een steeds bureaucratischer en centralistischer kerkstructuur’, aldus priester en parochie-activist Giles Fraser.
Welby, oud-leerling van kostschool Eton, werd in 2013 benoemd tot opvolger van Rowan Williams, de Welshe dichter en intellectueel die behoorde tot de vrijzinnige vleugel van de staatskerk. Met Welby, een evangelist die korte tijd bisschop van Durham was geweest, kwam er een technocraat aan de macht. Naar buiten toonde Welby zijn Engelse charme, maar achter de schermen stond hij bekend als een ongedurige manager die uit vergaderingen wegliep wanneer het niet ging zoals hij wilde.
Bij zijn inschattingsvermogen zijn vragen gesteld, bijvoorbeeld toen Welby er in 2017 voorstander van was om de deeltijdpriester Paula Vennells te promoveren tot bisschop van Londen. Vennells was als directeur van de Britse posterijen medeverantwoordelijk voor de veroordeling van negenhonderd uitbaters van postkantoren die ten onrechte waren beschuldigd van diefstal, terwijl de kasverschillen werden veroorzaakt door ondeugdelijke boekhoudsoftware. Tijdens het onderzoek naar het drama erkende Welby dat hij Vennells meer vragen had moeten stellen.
Tijdens de coronalockdowns kreeg de kerkvader kritiek omdat hij de kerken had laten sluiten. Zelfs priesters mochten niet naar binnen. Deze maatregel ging een stuk verder dan de richtlijnen van de regering. Later keek Welby met enige spijt terug op deze episode. ‘Ik had invloed’, vertelde hij in een interview met de Radio Times, ‘en ik ben er niet zeker van dat ik het bij het rechte eind heb gehad.’ Welby voegde eraan toe dat zoiets weer zou gebeuren, hij voorzichtiger zou zijn met het sluiten van kerken.
Als aartsbisschop mengde hij zich regelmatig in maatschappelijke discussies. Ten tijde van de Black Lives Matters-protesten in 2020, die volgden op de dood van de Amerikaan George Floyd, riep hij ‘witte christenen’ op om ‘berouw te tonen voor hun vooroordelen’. Vanuit het Hogerhuis, waar hij een zetel heeft als een van de 26 Lords Spiritual is, voerde hij oppositie tegen de immigratiepolitiek van de Tories. Eerder dit jaar verklaarde hij dat God ‘groen’ is en klimaatontkenning in strijd is met het christelijke ethos.
Ook moest hij als aartsbisschop vaak zijn uiterste best doen om de anglicaanse kerk bijeen te houden. Binnen Engeland is deze overwegend vrijzinnig, maar elders in het Gemenebest is de kerk conservatief van aard, zeker in Afrika. Dit schisma speelde op tijdens de discussie over het zegenen van homoseksuelen in de kerk. Welby zei ‘zeer blij’ te zijn met het voornemen om homo-echtparen in de kerk te zegenen, maar dat hij het zelf niet zou doen. Het voltrekken van een homohuwelijk is niet mogelijk in de Church of England.
In zijn tijd als aartsbisschop kreeg Welby twee keer de kans om te schitteren voor de het oog van de rest van de wereld. Hij preekte bij de staatsbegrafenis van koningin Elizabeth, waarbij hij verwees naar het eeuwige leven na de dood met de woorden van Vera Lynn gebruikte die de koningin had uitgesproken in haar corona-toespraak: ‘We’ll meet again.’ Een half jaar later kroonde hij haar zoon Charles. Eerder deze week had Welby opnieuw een ontmoeting met de koning, het hoofd van de anglicaanse kerk, ditmaal om zijn aftreden aan te kondigen.
In 2016 ontdekte Welby dat zijn biologische vader niet Gavin Welby is, zoals hij altijd had aangenomen, maar Sir Anthony Montague Brown, de privésecretaris van Winston Churchill, die een kortstondige affaire had gehad met Welby’s moeder.
Gavin Welby werd geboren als Bernard Weiler, zoon van een Duits-Joodse handelaar in luxe-goederen die kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog naar Engeland was gevlucht. Hij kreeg een chronisch alcoholprobleem.
Welby is getrouwd met Caroline Eaton, met wie hij zes kinderen kreeg. In 1983 kwam hun 7-jarige dochter om bij een auto-ongeluk. Hij introduceerde een jaarlijkse mis in Coventry Cathedral voor ouders die een kind hebben verloren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant