Het aantal aanslagen met explosieven in Nederland is in twee jaar tijd bijna vervijfvoudigd. In 2021 waren er 212 explosies en in 2023 steeg dat aantal tot 1.017. De ontploffingen zijn steeds vaker deel van zogenoemde "huis-tuin-en-keukenconflicten".
Meer dan 70 procent van de incidenten met explosieven vond plaats in de Randstad, schrijft de politie in een rapport over de misdaad in Nederland. Rotterdam, Amsterdam en Den Haag waren samen goed voor ruim een derde van het aantal. De provincie Noord-Holland gaat aan kop met 587 explosies in drie jaar tijd, zoals is te zien op onderstaande kaart.
Met de aantallen steekt Nederland boven andere Europese landen uit. Alleen Duitsland komt in de buurt, maar daar wonen veel meer mensen. "Nederland vormt naar verhouding de uitschieter in Europa", schrijven de onderzoekers van de Eenheid Landelijke Expertise en Operaties (LX) en de Eenheid Opsporing en Interventies (LO).
Opvallend is dat een groot deel van deze aanslagen geen verband houdt met criminele activiteiten. "In 2023 was er bij meer dan de helft van de incidenten sprake van huis-tuin-en-keukenconflicten." Vaak gaat het om ruzies in de relationele sfeer. In het rapport worden onder meer een ruzie binnen het bestuur van een volkstuinvereniging en conflicten tussen buren vanwege geluidsoverlast als voorbeelden aangevoerd.
In 20 procent van de gevallen vond de politie wel een link met criminaliteit. Daarbij ging het vaak om conflicten over geld of drugs. Vooral conflicten over cocaïne zijn vaak gewelddadig van aard. In die gevallen worden vaak uitvoerders gebruikt. Dat zijn meestal jongeren die voor "een paar honderd euro een explosief plaatsen".
In twee derde van de gevallen waren de aanslagen gericht tegen woningen. Bij 80 procent van de aanslagen maakten daders gebruik van zwaar, illegaal vuurwerk. Het gaat vrijwel altijd om cobra's, die een verwoestend effect kunnen hebben.
Dat vuurwerk is goedkoop en makkelijk verkrijgbaar. Volgens de onderzoekers draagt de "vuurwerkcultuur in ons land daaraan bij". Andere materialen die worden gebruikt, zijn bijvoorbeeld molotovcocktails en (geïmproviseerde) handgranaten.
Jaarlijks rijden naar schatting honderden busjes en auto's met zwaar, professioneel vuurwerk door Nederland. Deze vorm van vervoer is levensgevaarlijk, zeggen de onderzoekers.
Volgens het rapport hebben de ontploffingen vooral het doel om te intimideren. Er zijn in de periode 2016 tot 2023 geen dodelijke slachtoffers gevallen door deze incidenten, wel raakten zestig mensen gewond. Toch liggen doden volgens de onderzoekers op de loer. "Het is een kwestie van tijd." In 2024 kwam voor het eerst iemand om het leven door een explosie.
Naast de aanslagen keken de onderzoekers ook naar levensdelicten in ons land. Levensdelicten zijn misdrijven met de dood van iemand tot gevolg. Van 2016 tot en met 2023 vonden 965 van dat soort misdrijven plaats.
De meeste delicten vonden 's avonds plaats op een openbare weg of parkeerplaats. De meest genoemde redenen om iemand om het leven te brengen, zijn volgens het rapport "wanprestaties in de drugshandel, andere liquidaties, diefstal van geld of drugs en praten met politie of justitie".
Ook moord en doodslag zijn vaak een gevolg van cocaïneconflicten. "In meer dan de helft van deze levensdelicten speelde cocaïne een rol", schrijven de onderzoekers.
In 141 gevallen ging het om moord of doodslag in het criminele milieu. Bij een deel daarvan was sprake van een vooropgezet plan, dus een liquidatie. Dat was bijvoorbeeld ook het geval bij de moorden op advocaat Derk Wiersum en misdaadjournalist Peter R. de Vries.
De meeste levensdelicten worden gepleegd binnen een criminele organisaties en dus niet door concurrerende bendeleden. Volgens het rapport speelt 40 procent van deze criminaliteit zich af binnen één organisatie.
Source: Nu.nl algemeen