Donderdag 14 november demonstreren medewerkers en studenten van universiteiten en hogescholen tegen de bezuinigingen op het hoger onderwijs. Ook Lisanne Stone legt haar werk neer, als protest tegen een ‘ontzield’ onderwijssysteem.
Na een aantal jaren te hebben gewerkt als psycholoog in de kinder- en jeugdpsychiatrische crisiszorg leek het mij een goed idee deze hoog-intensieve werkplek, die bovendien sterk wordt beïnvloed door de crisis waarin de ggz verkeert , te verruilen voor een positie op de universiteit. Meer rust, meer tijd om onderzoek te doen en mooi om de opgedane ervaring in de zorg over te dragen aan studenten psychologie.
Sinds de aankondiging van het huidige kabinet te bezuinigen, is mijn eerste conclusie dat ik daarin bedrogen uitkom. Want de universiteiten stonden al jaren onder druk en komen dat nu nog veel meer te staan. Weg rust, weg tijd voor onderzoek. En het overdragen van ervaring, verliest diepte in een omgeving waarin de bureaucratie voorop lijkt te staan.
Over de auteur
Lisanne Stone is universitair docent bij de afdeling Ontwikkelings-psychologie van de Universiteit van Tilburg en GZ-psycholoog.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Maar als ik hier verder over nadenk (een vaardigheid waar de universiteit mij per slot van rekening voor betaalt) dan is mijn conclusie heel anders van kleur en inhoud: dan zijn de bezuinigingen het beste wat ons overkomt. Ik zeg dit niet vanuit cynisme, nihilisme of onverschilligheid. Integendeel.
Door de aangekondigde bezuinigingen zal de werkdruk tot onacceptabele hoogte oplopen, met als gevolg nog slechter onderwijs en het opofferen van de gezondheid van mij en mijn collega’s. Er is in dit verband zelfs al betoogd dat er sprake zal zijn van een faillissement van de universiteiten. Natuurlijk is dit als wetenschapper en docent geen fijn vooruitzicht.
De langstudeerboete bevordert intussen de sociale ongelijkheid. Dit acht ik moreel onacceptabel, want de waarde dat we ieder mens als gelijke behandelen, wordt hiermee bij het oud vuil gezet. En toch zijn precies dit de redenen waarom de bezuinigingen goed nieuws zijn. Ze ontsluieren namelijk de werkelijkheid waaraan de bv Nederland al veel langer bouwt: de afbraak van onze democratische instituties en, belangrijker, het te grabbel gooien van onze menselijke waarden.
Het beleid dwingt ons academici te reflecteren op onze maatschappelijke rol en daagt ons uit om ons uit te spreken over wat er vastgelopen is in dit systeem. Over wat er in deze nieuwe context niet meer kan en over wat zou kúnnen ontstaan, maar waar we nu alleen in onze fantasie heen kunnen: een wetenschap waarin we echt met elkaar en met burgers samenwerken, waarin we meer luisteren in plaats van denken het de burger uit te moeten leggen.
Laten we de verantwoordelijkheid die onze geprivilegieerde positie van macht en intellect geeft nu eens goed gebruiken in plaats te echoën wat we al jaren zeggen: meer innovatie, meer kennis, meer geld. Dat terwijl we ondertussen worden ingezet als stromannen van de neoliberale agenda die hongerig steeds maar weer van ons verlangt vooruit te kijken (innovatie), harder te werken (efficiëntie), controle uit te oefenen en vooral niet stil te staan.
De universiteit verwordt daarmee tot een leerfabriek, het toonbeeld van de neoliberale cultuur. Als we in de academische wereld echt zo slim zijn als we zeggen, nemen we ruimte om pas op de plaats te maken, creatief te zijn en aandacht te vragen voor alles wat we aan het verliezen zijn. Menselijkheid, waardigheid, solidariteit en zelfs biodiversiteit. Zij raken aan elkaar en zijn met elkaar verknoopt in deze tijden van polycrisis waarin als gevolg van verschillende, elkaar versterkende crises, de wereld ecologisch en sociaal uit elkaar valt.
Natuurlijk is het tekenend dat stilstaan bij verlies niet alleen vraagt om intellect, maar ook om emotie en relationaliteit. Van oudsher zijn we daar op de universiteit niet zo goed in en misschien haalden we er zelfs onze neus voor op. De onderbuik, dat is vooral lastig. Laat staan dat we spreken van bezieling, want ook dat is niet rationeel of meetbaar. Maar de prijs die we betalen voor het offeren van bezieling op het altaar van de neoliberale bureaucratie is voor mij te hoog.
Ik wil niet ontzield lesgeven. Ik kán niet ontzield nieuwsgierig zijn en onderzoek doen. Als ik iets heb geleerd van de jongeren en ouders die ik trof in crisis, is het de paradox dat je geen nieuwe weg kunt inslaan zonder zorgvuldig te hebben stilgestaan bij (pijnlijke) emoties en de onderlinge relatie.
Ik wil graag een nieuwe weg in met de wetenschap en daarom geef ik geen onderwijs op 14 november, maar sta ik stil samen met collega’s en studenten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant