Donald Trump, vorige week tot president herkozen, neemt geen adempauze. Hij houdt een zegetocht door Washington, terwijl hij zijn kabinet vult. Die benoemingen geven zijn critici weinig geruststelling.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Met een trage beweging strekt Joe Biden zijn hand uit. ‘Gefeliciteerd’, zegt de president. Donald Trump draalt, en neemt zijn hand dan aan. ‘Bedankt’, zegt de voormalige én toekomstige president. Klikkende camera’s. Het haardvuur knettert. Beide mannen glimlachen flauwtjes.
Bijna vier jaar lang heeft Trump geen stap meer in het Witte Huis gezet. Toen Biden hem in 2020 versloeg weigerde Trump, zoals gebruik dicteert, zijn opvolger uit te nodigen voor een ontmoeting. Maar Biden gaat wel prat op tradities.
‘Ik kijk uit naar een soepele transitie’, zegt Biden woensdag; alsof tegenover hem, in een comfortabele leunstoel, niet de man zit die hij al jarenlang beticht van autocratische ambities – en aan wie hij nu de sleutels moet overdragen tot de Amerikaanse democratie.
Een week na Trumps klinkende overwinning op Kamala Harris probeert president Biden een air van normaliteit in leven te houden. Protocol boven paniek. Maar als er in Washington deze week al iets duidelijk wordt, dan is het wel hoevéél hier gaat veranderen. En hoe snel.
Trump neemt geen adempauze. Woensdag bezoekt hij het Witte Huis en, samen met tech-magnaat en topdonateur Elon Musk, het Congres. Daar worden beiden door klappende partijgenoten als held onthaald. Trump schertst over een derde termijn. ‘Ik vermoed dat ik nooit meer herkiesbaar zal zijn’, zegt de oud-president. ‘Tenzij jullie zeggen ‘is goed’.’ De zaal lacht.
In de tussentijd weet Trump met een rotvaart zijn toekomstige kabinet vorm te geven. Daar zitten relatief gematigde oudgedienden tussen, zoals als senator Marco Rubio, die wordt verheven tot minister van Buitenlandse Zaken. Andere keuzes geven critici met zorgen over de democratie, vooralsnog, minder reden tot geruststelling.
Als minister van Justitie kiest Trump het radicaal-rechtse Congreslid Matt Gaetz (42), die bekendheid verwierf als een van diens vurigste pleitbezorgers. Justitiële ervaring heeft Gaetz niet; behalve dat hijzelf tot voor kort onderwerp was van een strafrechtelijk onderzoek.
Gaetz zou betrokken zijn geweest bij een seksschandaal met een minderjarige. Deze benoeming onttrekt hem vermoedelijk aan een parlementair onderzoek naar de kwestie dat nog altijd loopt.
Gaetz’ selectie wekt ook binnen de partij verbijstering ‘Deze stond niet op mijn bingokaart’, reageert de Republikeinse senator Lisa Murkowski woensdag. ‘Dit is geen serieuze optie.’ Haar collega Susan Collins is ‘geshockeerd’.
Gaetz heeft de beschuldiging altijd ontkend. Hij zou het slachtoffer zijn van een gepolitiseerd justitieel systeem net als, zegt hij, Donald Trump. De oud-president waarschuwde afgelopen campagne al dat hij zijn tegenstanders wil vervolgen, onder wie de mensen die hem vervolgden. Die macht zou nu bij Gaetz komen te liggen.
Loyaliteit gaat in meer gevallen vóór reputatie. De aanstaande Defensie-minister Pete Hegseth (44) is vooral bekend als commentator bij de rechtse zender Fox News. Daar riep Hegseth op tot een zuivering van ‘woke’ generaals. Vrouwen, zei hij, zouden op het slagveld niets te zoeken hebben.
Tulsi Gabbard (43), de toekomstige inlichtingenbaas, is een voormalige Democratisch Congreslid dat trouw zwoor aan Trump en deze campagne geregeld aan zijn zijde stond. Gabbard baarde in 2017 opzien toen zij, in het geheim, afsprak met de Syrische dictator Bashar al-Assad. Volgens haar draaft de Navo schuld voor de Russische inval in Oekraïne.
Trumps keuze voor dit trio is een glashelder signaal aan Washingtons establishment, binnen én buiten zijn partij: verwacht ditmaal van mij geen terughoudendheid. De vraag is hoeverre zijn partij blijft meebewegen.
Achter gesloten deuren stippelde de Senaat woensdag een eigen koers uit. De gematigde John Thune (63) werd bij vertrouwelijke stemming verkozen tot de nieuwe voorzitter. Hij versloeg de radicaal-rechtse favoriet Rick Scott, die door Trump-loyalisten, onder wie Elon Musk, met behoorlijke druk naar voren werd geschoven. Daar gingen de senatoren niet in mee.
Thunes voorzitterschap maakt een einde aan het tijdperk van mastodont Mitch McConnell (82), die maar liefst achttien jaar diende als de Republikeinse senaatsleider. Hij was het die de historische beslissing nam om Trump na de Capitoolbestorming te vrijwaren van impeachment – en zo, onbedoeld, de weg bereidde voor diens rentree in de politiek.
Thune gold vroeger als een van McConnells protégées en, voor een moment, een zeldzame Trump-criticus op rechts. Na de Capitoolbestorming van 6 januari 2021 nam de senator tijdelijk afstand van de oud-president. Inmiddels is hun relatie gerepareerd.
De vraag is hoeveel zelfstandigheid Thune als voorzitter kan bewaren ten opzichte van de herkozen Trump. En of hij dat wil.
Al in zijn eerste week na de verkiezingen zoekt Trump manieren om zijn macht als president te vergroten. Op sociale media eist hij van de nieuwe Senaatsvoorzitter de bevoegdheid om zogenaamde ‘recess appointments’ te doen: benoemingen zónder tussenkomst van de politiek.
Een van de belangrijkste constitutionele taken van de Senaat is het wegen van presidentiële benoemingen van rechters en bewindslieden. Dat is de afspraak: de president draagt voor, de Senaat beslist. Maar Trump heeft een list in gedachten.
De Amerikaanse Grondwet geeft presidenten het recht om benoemingen zelfstandig te doen zolang de Senaat met reces is. Nu wil Trump dergelijke benoemingen ook kunnen doen terwijl de Senaat áánwezig is. Zij zouden zichzelf dan doelbewust buiten spel zetten. ‘Alle opties liggen op tafel’, reageerde Thune woensdag al op de eis. ‘Inclusief recess appointments.’
De gloednieuwe voorzitter lijkt bereid om zijn eigen politieke macht te verkleinen, en die van zijn partij, om Trump de vrije baan te geven.
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Alinea 3
Vergeet de doorleessuggesties niet!
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant