Het kabinet is wanhopig op zoek naar manieren om ‘het antisemitisch monster’ dat zich vorige week tijdens rellen in Amsterdam manifesteerde te bestrijden. Premier Dick Schoof ziet ‘weinig taboes’ om de daders te straffen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Het klinkt, woensdag in de Tweede Kamer, als ferme taal, waar Schoof direct een nuancering bij plaatst. Hij haast zich te zeggen dat hij vooral wil voorkomen dat hele bevolkingsgroepen in Nederland zich weggezet voelen als schuldige aan de rellen in Amsterdam.
‘Ja, er is een groep jongeren met een migratieachtergrond die de waarden van de Nederlandse samenleving duidelijk niet deelt, die met de rug naar de sameleving staat en antisemitisch geweld gebruikt’, zegt Schoof. Maar hij bestrijdt fel het beeld dat hij alle islamitische Nederlanders ‘over één kam’ zou scheren. Tegen degenen die zich aangesproken voelen, zegt de premier: ‘Ik weiger te geloven dat de kwaadwillenden in de meerderheid zijn.’
Zo heeft de premier jonge Amsterdammers afgelopen week horen zeggen: ‘Hé, ik werk hard en lever een positieve bijdrage.’ Schoof is naar eigen zeggen helder naar deze groep: ‘Nee, dit gaat niet over jullie. Dit gaat over het onaangepaste deel dat zich heeft afgewend, mensen die denken dat regels niet voor hen gelden, die geen enkel moreel kader hebben.’
Van tevoren was al duidelijk dat Schoof in het Tweede Kamerdebat over de rellen in Amsterdam voor een lastige balanceeroefening zou staan. De rechtse coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB wees vooraf vooral met de beschuldigende vinger naar de ‘mislukte integratie’ van islamitische minderheden die de rellen zouden hebben veroorzaakt. Terwijl de linkse oppositie juist eiste dat hij tegenwicht zou gaan bieden aan ‘het schuldig verklaren van hele bevolkingsgroepen’.
Meer weten over de rellen in Amsterdam? Lees hier al onze artikelen.
Alles over politiek vindt u hier.
De emoties in de Kamer lopen dan ook zoals verwacht hoog op over de rellen waarbij volgens de Amsterdamse politie actief zou zijn ‘gejaagd’ op Joden, maar waarbij tegelijkertijd sprake zou zijn geweest van Israëlische voetbalsupporters die kwetsende leuzen riepen richting Amsterdammers.
‘Kotsmisselijk’ voelt PVV-leider Geert Wilders zich over de gebeurtenissen in Amsterdam, zegt hij. ‘Wat is dit verdomme voor een land geworden?’ Volgens hem zijn ‘vooral moslims, Marokkanen’ over de schreef gegaan. Fel van leer trekt hij tegen Denk-leider Stephan van Baarle als die hem aanspreekt op Israëlische supporters die hebben gescandeerd dat de ‘scholen in Gaza dicht zijn omdat er geen kinderen meer zijn’.
Wilders benadrukt dat dit daders nog geen vrijbrief geeft om het recht in eigen hand te nemen: ‘Het is geen begin van een rechtvaardiging voor de Jodenjacht die vervolgens heeft plaatsgevonden. Het is abject om die zaken met elkaar te vergelijken.’
Ook coalitiegenoten Dilan Yesilgöz (VVD) en Caroline van der Plas (BBB) spreken van een ‘Jodenjacht’ en signaleren een ‘patroon’ bij mensen met een migratieachtergrond die Joden zouden lastigvallen. NSC-leider Nicolien van Vroonhoven: ‘Wat we in Amsterdam hebben gezien was geen vergelding van voetbalrellen. Het waren gecoördineerde acties tegen joden en Israëliërs.’ Zij vindt dat het ‘gezag heeft gefaald’ in het voorkomen daarvan.
De linkse oppositiepartijen op hun beurt betichten de coalitieleiders van ‘olie op het vuur gooien’. GL-PvdA-voorman Frans Timmermans signaleert ‘gevoelens van angst en boosheid bij Nederlandse moslims’, omdat zij collectief de schuld krijgen: ‘Nu de samenleving lijkt te drijven op angst, woede en vertwijfeling, moet er politiek leiderschap worden getoond om de boel weer bij elkaar te brengen.’ De oppositieleider wil daarbij ook dat Joodse Nederlanders weer met een ‘kettinkje met davidster of een keppeltje over straat durven’.
Uit alle macht probeert Schoof namens het kabinet duidelijk te maken dat er harde maatregelen zullen worden getroffen om antisemitisme te bestrijden. Hij benadrukt hierbij dat het ‘écht onacceptabel is’ wat er is gebeurd in Amsterdam. ‘Het existentiële gevoel van onveiligheid en angst in de Joodse gemeenschap’ is hem bijgebleven nadat hij in de afgelopen dagen sprak met Joodse Nederlanders. ‘Hoe mensen voortdurend op hun hoede zijn. Hoe ze er steeds vaker voor kiezen er zo min mogelijk Joods uit te zien. Laten we het erover eens zijn dat dit echt niet kan en mag.’
Het afpakken van de nationaliteit is de meest vergaande maatregel die het kabinet in gedachten heeft. Schoof noemt het ‘voorstelbaar’ dat het Nederlanderschap wordt ontnomen aan daders die zich volgens de rechter schuldig hebben gemaakt aan antisemitisch geweld, mits zij een dubbele nationaliteit bezitten. Nu kan dat al bij veroordeling voor een terroristisch misdrijf, maar dit kabinet wil onderzoeken of de wet kan worden uitgebreid, zegt Schoof toe.
Het levert hem een compliment op van Wilders: ‘Fantastisch!’ Ook de overige coalitieleiders tonen zich tevreden. Ze zijn allemaal wel ‘klaar met het theedrinken’ met de moslimgemeenschap om problemen te bespreken. Ondanks deze vreugde is het nog maar de vraag of de wetswijziging überhaupt gaat lukken.
Vooralsnog is de realiteit dat het kabinet niet zo veel instrumenten in handen heeft om hardere maatregelen te treffen tegen antisemitisme.
Dit gevoel van onmacht wordt versterkt als blijkt dat tijdens het debat pro-Palestina-demonstranten, ondanks een tijdelijk demonstratieverbod, weer naar de Dam in de hoofdstad zijn getrokken. Justitieminister David van Weel (VVD) ‘verwerpt’ het feit dat de noodverordening is genegeerd. Wat zich op dat moment precies in Amsterdam afspeelt, weet hij niet: ‘We moeten vertrouwen op het lokaal bestuur.’
Bij JA21 en de SGP is de maat inmiddels vol met het hoofdstedelijk bestuur. ‘We laten over ons heen lopen’, zegt Joost Eerdmans (JA21). De SGP overweegt om Wilders’ voorstel om burgemeester Femke Halsema uit haar functie te ontheffen te steunen. Een meerderheid voor dat voorstel zal er desondanks niet komen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant