Het wezen van een democratie is dat je accepteert dat er mensen zijn die anders tegen de wereld aankijken dan jij. En dat je die ruimte geeft om dat te laten zien.
Elk kabinet dat van plan is om fors te bezuinigen op het hoger onderwijs, kan vroeg of laat een grote demonstratie tegemoet zien. De plannen van het huidige kabinet geven daar ook meer dan voldoende aanleiding toe. Maar de demonstratie die voor donderdag in Utrecht was gepland, gaat niet door. De organisatoren werden gewaarschuwd dat pro-Palestijnse activisten de actie zouden kapen en daarbij geweld niet zouden schuwen. Daarop hebben ze besloten het protest af te gelasten.
Het demonstratierecht in Nederland, een fundamenteel onderdeel van de democratie, is in gevaar. Burgemeesters moeten het steeds vaker inperken om te voorkomen dat het tot een geweldsuitbarsting komt en universiteiten moeten tegenwoordig vrezen dat op zich legitieme protesten ontaarden in agressieve slooppartijen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Burgemeester Halsema van Amsterdam zag deze week geen andere optie dan een noodverordening uit te vaardigen waardoor het demonstratierecht dagenlang kon worden beperkt. Dat was volstrekt te begrijpen en te verdedigen, maar ook een nederlaag. In principe moet elke burger op elk moment en elke gewenste plek zijn ongenoegen kunnen laten blijken.
Het beperken van het demonstratierecht is een symptoom van een dieper liggend probleem: het democratisch ethos vertoont in Nederland serieuze slijtage. Het wezen van een democratie is dat je accepteert dat er mensen zijn die anders tegen de wereld aankijken dan jij, en dat je die ander graag de ruimte geeft om dat te laten zien. Het wezen van de democratie is ook dat je daarna in gesprek gaat in de hoop dat je een gedeelde werkelijkheid kunt vinden.
Steeds meer Nederlanders, ook demonstranten, zien de democratie vooral als een middel om de eigen mening zo hard mogelijk door te drukken. Ze willen daarom niet alleen hun geluid laten horen, maar liefst ook de samenleving ontregelen met geweld. De onverzoenlijkheid jegens andersdenkenden neemt hand over hand toe.
De grote sociale mediaplatforms zijn al jaren de grote aanjager van deze polarisatie en worden dat alleen maar meer nu amorele – en inmiddels ook immorele – types als Elon Musk hier de dienst uitmaken.
In de VS is al te zien waar een jarenlange uitholling van het democratisch ethos toe leidt. De Amerikaanse kiezer zag er geen been in om een president te kiezen die zich vier jaar eerder niet bij de uitslag had neergelegd en met geweld probeerde alsnog de macht te grijpen, de ultieme anti-democraat dus.
Nederland snakt naar politici die het democratisch ethos uitdragen. De coalitiepartijen PVV, VVD en BBB doen precies het tegenovergestelde. In plaats van polarisatie tegen te gaan, in plaats van verschillende bevolkingsgroepen met elkaar in gesprek te brengen, wakkeren ze tegenstellingen liefst zoveel mogelijk aan. Het is te hopen dat de Nederlandse kiezer hen hier uiteindelijk niet voor beloont, maar de ontwikkelingen elders doen het ergste vrezen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant