Een Chinese man reed maandag 35 mensen dood met zijn auto. De kans is groot dat niemand in China er veel over te weten komt. Zoals de crash van een Boeing in 2022 uit het collectieve geheugen werd gewist.
In China vond maandagavond een van de grootste massamoorden van het afgelopen decennium plaats. Een man, van wie alleen de voornaam Fan bekend is, reed bij een sportcentrum in de zuidelijke stad Zhuhai in op een groep mensen. Daarbij doodde hij 35 personen en verwondde hij er 43.
Het lijkt erop dat Fan verbitterd was na een stukgelopen huwelijk. Na de aanrijding probeerde hij zichzelf van het leven te beroven. Reddingsdiensten konden dat verhinderen en brachten hem naar het ziekenhuis, waar hij in coma ligt.
Het is opvallend hoelang het duurde voordat het nieuws bekend werd. Pas een volledige dag later berichtten nationale media, en vervolgens ook internationale media, erover. En dat terwijl het incident plaatsvond in Zhuhai, een stad met meer dan twee miljoen inwoners.
In Zhuhai vond op dat moment bovendien een internationale vliegshow plaats, waardoor er veel buitenlandse pers aanwezig was. Dat het nieuws toch niet uitlekte, laat zien hoe China de regie in handen neemt als er slecht nieuws te melden is. Volgens BBC News was het voor Chinese media strikt verboden om in de eerste uren over het incident te schrijven.
"Voor de officiële aankondiging circuleerden al wel beelden op Chinese sociale media", zegt Cindy Huijgen, correspondent in China, tegen NU.nl. Maar die bleven er nooit lang op staan. "Censors verwijderen erg veel. Zeker als ze nog niet zijn gebrieft over een incident, verwijderen ze het meeste uit voorzorg."
Het verbaast Huijgen ook niet dat buitenlandse journalisten pas laat op de hoogte waren. Het is een grote stad en de focus lag op de vliegshow.
Op het moment dat de Chinese autoriteiten de volgende dag het nieuws wel naar buiten brachten, hadden ze het verhaal stevig onder controle. President Xi Jinping riep in een verklaring op tot kalmte. De locatie van het ongeval was toen al ontruimd. Bloemen, kaarsen en flessen alcohol die bewoners er als offer hadden neergelegd, werden volgens persagentschap Reuters doorlopend weggehaald.
Ook daarna bleef de binnenlandse berichtgeving beknopt. Het nieuwsbulletin van de staatstelevisie CCTV en de staatskrant China Daily repten er zelfs met geen woord over. In plaats daarvan berichtten ze over de reis van president Xi naar Peru, waar hij een top bijwoont. De correspondent van BBC News probeerde wel verslag te doen vanaf de plaats van het ongeval, maar werd onderbroken terwijl hij live op televisie was.
Floris Harm, uitvoerend directeur van het LeidenAsiaCentre, herkent de Chinese neiging "om slecht nieuws binnenskamers te houden", zegt hij. "Mogelijk is er een vermoeden dat er meer aan de hand is. Of wil de overheid niet de indruk wekken dat de lokale autoriteiten te laat in actie zijn gekomen."
Dat het nieuws wordt onderdrukt, betekent volgens hem overigens niet dat er achter de schermen niets gebeurt. "Daar kunnen best wat ontslagen vallen. Maar het is natuurlijk erg wrang voor de slachtoffers dat het zo stil wordt gehouden."
De werkwijze in Zhuhai doet sterk denken aan die na een vliegtuigongeval in China in 2022. Een Boeing van China Eastern met 132 mensen aan boord crashte toen in het zuiden van de provincie Guangxi. Beelden en getuigenissen werden van het internet verwijderd en het onderzoek werd uitgesteld.
Op de plek van die crash is inmiddels niets meer te zien, zelfs geen herdenkingssteen, stelde een verslaggever van The Economist onlangs vast. Nabestaanden die hun onvrede hadden geuit, verontschuldigden zich daar later publiekelijk voor. Internationale waarnemers vermoeden sterk dat de piloot het vliegtuig zelf de grond in boorde, zoals in 2015 in Europa ook gebeurde met een vliegtuig van Germanwings.
China hanteerde een soortgelijke aanpak toen de ferry Dongfang Zhi Xing zonk en 442 mensen verdronken in de rivier Yangtze. En toen in 2011 een hogesnelheidstrein crashte met veertig doden tot gevolg. Acht uur na die crash werd de zoektocht naar overlevenden stopgezet en werden de treinstellen begraven. Na grote onvrede hervatten reddingswerkers de zoektocht en bleek er nog een kind van twee jaar levend in het wrak te zitten.
Het doel van de Chinese autoriteiten is om te vermijden dat lokale incidenten in het hele land bekend worden. "Want zodra inwoners zien dat er elders soortgelijke incidenten plaatsvinden, krijg je een loeiende heidebrand", zegt Harm. De Chinese Communistische Partij rekent juist op rust in de maatschappij. Burgers die zich zorgen maken, passen niet in dat plaatje. "Alles is erop gericht om onrust te vermijden", zegt Harm.
Het lijkt er sterk op dat China de afgelopen jaren strenger optreedt bij de berichtgeving over dit soort tragedies. Chinaverslaggever Li Yuan schreef in The New York Times dat media nog zelden de namen van slachtoffers bekendmaken en dat familieleden problemen krijgen met de autoriteiten als ze openlijk rouwen. Ook Harm ziet "een grotere controledrift op sociale media en in de maatschappij als geheel".
Of de massamoord in Zhuhai ook in de doofpot belandt, zal moeten blijken. Volgens Chinacorrespondent Huijgen wordt er ondanks de pogingen van de autoriteiten volop over gepraat op sociale media. "Er zijn veel mensen overleden, en de overheid zal een balans moeten vinden in hoe ze hiermee omgaat", zegt ze.
Toch duidt volgens Harm van het LeidenAsiaCentre alles erop dat de aanpak van de Chinese overheid succesvol is. In het hele land worden voortdurend kleine opstootjes de kop ingedrukt en stilgehouden. "Tegelijkertijd is de Chinese maatschappij als een hogedrukpan die de autoriteiten gesloten proberen te houden", zegt hij. "Op een gegeven moment zou die pan ook weleens kunnen klappen."
Source: Nu.nl algemeen