Elon Musk gaat een nieuw ministerie leiden dat de overheidsbureaucratie moet gaan verminderen. ‘Hij heeft zijn positie gekocht, zo simpel is het. Dit is de beloning voor zijn steun tijdens de campagne.’
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Naast Elon Musk moet ondernemer Vivek Ramaswamy het ministerie van Overheidsefficiëntie gaan leiden. Die laatste deed eerder een poging om in 2024 presidentskandidaat namens de Republikeinen te worden.
‘Samen zullen deze twee geweldige Amerikanen de weg vrijmaken voor mijn regering om de overheidsbureaucratie te ontmantelen, overtollige regelgeving te schrappen, onnodige uitgaven te verminderen en federale agentschappen te herstructureren’, aldus Trump in een verklaring.
Het acroniem van het te vormen ministerie Department of Government Efficiency, DOGE, is een rechtstreekse verwijzing naar de naam van de cryptomunt die Musk fanatiek promoot: Dogecoin. De koers hiervan steeg sinds Trumps overwinning al met 145 procent.
Musk noemt het initiatief ‘het Manhattanproject van onze tijd’, een verwijzing naar de operatie die leidde tot de productie van de atoombommen die de Verenigde Staten aan het einde van de Tweede Wereldoorlog tegen Japan gebruikten.
Grote en ambitieuze woorden, maar veel is nog onduidelijk. Allereerst de status van het ‘ministerie’. ‘Hiermee creëert Trump verwarring. Misschien wel bewust’, zegt Stephan Grimmelikhuijsen, universitair hoofddocent publiek management aan de Universiteit Utrecht.
Een normaal ministerie wordt het immers niet, alleen al vanwege het feit dat het op 4 juli 2026 alweer wordt ontmanteld, exact 250 jaar na de publicatie van de Onafhankelijkheidsverklaring. ‘Het wordt een soort extern adviesorgaan, dat formeel buiten de overheid staat’, zegt Grimmelikhuijsen.
‘Het voordeel voor Musk is dan dat hij zijn belangen in zijn bedrijven niet hoeft af te stoten.’ Musk is eigenaar en ceo van maar liefst zes bedrijven in verschillende sectoren: SpaceX (raketten), Tesla (elektrische auto’s), X (sociaal medium), The Boring Company (tunnels), Neuralink (neurotechnologie) en xAI (AI).
De onduidelijkheid over zijn rol naast Trump is een risico, zegt Grimmelikhuijsen: ‘Belangenverstrengeling ligt op de loer. Musk kan straks gaan adviseren om regels te schrappen waarvan zijn bedrijven nu nog last hebben. Hoe minder regels, hoe fijner ondernemers het vinden.’
Arco Timmermans, lobbyexpert aan de Universiteit Leiden, is nog stelliger en heeft het over een ‘cowboymanoeuvre’ van Trump: ‘Natuurlijk heeft Musk er belang bij om regels te schrappen waar Tesla of X last van hebben. Hij heeft zijn positie gekocht, zo simpel is het. Dit is de ultieme beloning voor zijn steun aan Trump tijdens de campagne.’
Twitter bericht wordt geladen...
Ook Timmermans signaleert de ‘vaagheid’ van het ministerie, maar voor het principe maakt dat nauwelijks uit: ‘Uiteraard: hoe dichter Musks rol bij de politiek ligt, hoe problematischer. Maar ook bij een meer externe rol is de vraag hoe geloofwaardig zijn adviezen zijn, gezien zijn belangen.’
Grimmelikhuijsen waarschuwt voor blindstaren op een claim als ‘verminderen van de bureaucratie’: ‘Die term verhult veel. Vraag het aan mensen, en iedereen zal het er mee eens zijn dat je daar vanaf moet. Achter de keuzes liggen echter fundamentele politieke keuzes.’
Zo kunnen voor ondernemers regels om de consument of het milieu te beschermen heel irritant zijn, maar voor andere groepen zijn het belangrijke beschermingsmechanismen, stelt hij. Het zal de komende twee jaar spannend worden welke regels precies worden geschrapt.
Over het te bezuinigen bedrag is overigens niets bekend. Eerder, in de aanloop naar de verkiezingen, beloofde Musk nog 2.000 miljard dollar op de jaarlijkse overheidsuitgaven te kunnen snijden. Het totale federale budget bedraagt nu 6.500 miljard.
In het feit dat Trump niet één, maar twee hoofden aanstelt bij het gloednieuwe Department of Government Efficiency schuilt een zekere ironie. En dat is niet de enige ironie die Timmermans ziet: ‘Als Musk echt een statement over efficiency zou willen maken, zou hij op dag één het kersverse ministerie weer afschaffen.’
De benoemingen moeten nog wel worden goedgekeurd door de Senaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant