Ridley Scott laat de behoefte van het Romeinse volk aan steeds bloederiger vermaak rijmen met de verwachting van zijn eigen publiek.
De oude Romeinen moesten 16 jaar wachten op de incarnatie van hun favoriete gladiator. Zo leert de ‘historische’ begintekst van Gladiator II, waarin het voorwaartse sprongetje in de tijd wordt aangekondigd. De overblijfselen van oud-generaal Maximus Decimus Meridius uit de eerste film, die zijn wraak zou krijgen ‘in dit leven of het volgende’ (toch dit leven), bevinden thans zich in een stoffig altaartje diep onderin het Colosseum.
Maar ergens in een Nubische stad aan de zuidgrens van het rijk, waar de Romeinse vloot onder leiding van de brave generaal Acacius (Pedro Pascal) al opstoomt om de ‘barbaarse’ enclave te knechten, verblijft zijn ondergedoken opvolger: de als jongetje uit Rome gesmokkelde troonpretendent Lucius.
Over de auteur
Bor Beekman is filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld
Hij (Paul Mescal) koestert een enorme haat jegens alles wat Romeins is. En zal na de verloren slag om zijn stad (heerlijk spektakel, veel vuurballen), grofweg het traject van de eerste film afleggen: van slaaf tot gladiator. Dit wederom onder de hoede van een ‘mentor’; hier de doortrapte Macrinus (Denzel Washington), die brood ziet in deze ene wel zeer capabele vechter. (‘Jouw woede is je kracht!’) Om zo via de kleine theatertjes al vlot in de grootse vechttempel van dat zo verdorven Rome te belanden, waar alle openstaande rekeningen zullen worden vereffend.
Wij, het bioscooppubliek, moesten ietsje langer wachten op Gladiator II. Er verstreek bijna een kwart eeuw sinds Ridley Scott een verloren gewaand filmgenre opwekte: het ooit in de jaren vijftig zo populaire en veelal in Italië gedraaide Romeinse en Bijbelse swords and sandles-Hollywoodepos. In 2000 ineens terug, met fraai ingepaste digitale trucs voor de spectaculaire arenagevechten: vijf Oscars, inclusief die voor beste film en beste hoofdrol (Russell Crowe).
Er waren altijd wel plannen voor een vervolg. Anders dan bij zijn sciencefictionmeesterwerken Alien en Blade Runner, waar Scott tandenknarsend toezag hoe andere regisseurs zich over zijn erfenis bogen, was de inmiddels 86-jarige Engelsman vastbesloten dit ooit zelf te doen. Gladiator II werd op de valreep nog gehinderd door de acteursstaking, waarna het toch al torenhoge budget verder diende te worden opgeschroefd (het geschatte bedrag varieert van 250 tot 310 miljoen dollar). Maar hier zijn we dan.
Gladiator XL was óók een geschikte titel geweest, vooral de gladiatorengevechten zijn extra opgepompt. Zo treft Lucius onder anderen een gladiator te neushoorn en een troep bloeddorstige digitale bavianen, die helaas ogen alsof ze zo uit een computerspel zijn geslingerd. Niet alles is historisch accuraat: of er ooit haaien zwommen in het Colosseum is onzeker. Maar Scott laat de behoefte van het Romeinse volk aan steeds uitbundiger en bloederiger vermaak wel fijn rijmen met de verwachting van zijn eigen publiek.
Ook het kwaad is opgevoerd: twee geperverteerde keizers in plaats van één, Geta (Joseph Quinn) en Caracalla (Fred Hechinger). De jaloers kibbelende tweelingbroers zijn zeker lollig, maar ontberen het venijn en de diepgewortelde miskendheid van voorganger Commodus – die zo fenomenale doorbraakrol van Joaquin Phoenix. Zoals alle intrige in het script van David Scarpa (die ook Scotts Napoleon verzorgde) minder Shakespeariaans uitpakt – vlakker en eenduidiger.
Ook de op zich begenadigde hoofdrolspeler Mescal (Aftersun, Normal People) ziet zich zo wat geremd. Waar de rol van de rauwe held met tegenzin volkomen vergroeid leek met voorganger Crowe (die op de set ook écht tegenzin had, vanwege de volgens de nukkige Australiër ‘shitty’ dialogen), klinken de speeches tot de troepen uit Mescals mond wél geforceerd. De vergelijking tussen de twee rollen zit ingebakken in het script, dat het eerste filmdeel voortdurend inpast in monumentjes en citaten. Dan zien we Lucius even dat zand van de arenavloer door zijn handen laten glijden, precies zoals Maximus dat ooit deed.
Washington trekt de film naar zich toe, met heerlijk flamboyant spel. Zozeer, dat je eigenlijk wel meer zou willen weten van de wordingsgeschiedenis van zijn Macrinus: de ex-slaafgemaakte gladiatoreneigenaar van Berberse komaf. De extra aandacht voor het lot van import-Romeinen, die over meer personages is verdeeld, maakt Gladiator II wel een film voor deze tijd.
Anders dan bij The Godfather-trilogie, die Scott als een van zijn invloeden noemde (er is sprake van een derde Gladiator-deel) zal de vraag of deel twee wel of niet beter is dan deel één niet nagalmen. Maar wie Gladiator II beoordeelt op die door Scott zelf ingebouwde ‘are you not entertained?’-factor, zal de duim uiteindelijk wel omhoog steken.
Actiedrama
★★★☆☆
Regie Ridley Scott
Met Paul Mescal, Denzel Washington, Connie Nielsen, Pedro Pascal, Derek Jacobi.
148 min. In 145 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant