Ze was al de eerste SGP-vrouw ooit die de lokale politiek instapte, tien jaar geleden. Nu schuift de SGP in Vlissingen fractievoorzitter Lilian Janse-van der Weele (51) naar voren als kandidaat-Kamerlid voor de mannenbroeders.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over sociale wetenschappen en maatschappij.
‘We hebben al meer dan honderd jaar een koningin en dat is ook goed gegaan’, zegt haar vader Cees van der Weele (78), zelf voormalig SGP-fractievoorzitter.
‘Zelfs mijn oma die SGP stemt heeft zoiets van: wanneer gaat dit nu eens veranderen’, vindt Reinier van den Bosse (33), de tweede voorzitter van de Vlissingse SGP.
‘Geweldig!’, reageert fractievoorzitter Frances Oreel van de PvdA in Vlissingen. ‘Ze is een tikkeltje eigenwijs en als ze haar zin niet krijgt, kan ze heerlijk met bijbelteksten gooien. Dan zwiert ze er meteen iets toepasselijks uit om haar punt te maken.’
De reden van zo veel enthousiasme: SGP-kiesvereniging ‘Wees Getrouw’ schuift Lilian Janse-van der Weele naar voren als kandidaat Kamerlid voor de Tweede Kamer. ‘Gezien de onzekerheid over het voortbestaan van het huidige kabinet, willen we graag op tijd anticiperen op een volgende landelijke verkiezing’, stelt het persbericht met zelfvertrouwen.
Lilian Janse haalde een diploma aan de toenmalige meao. Op haar 16de begon ze voor haar vader de speeches uit te tikken. ‘Dat ze politiek talent had, zag ik toen al snel’, zegt Cees van der Weele, ‘want ze kwam als 16-jarige altijd op de publieke tribune luisteren of ik het wel goed voorlas. En een commentaar!’
Landelijk SGP-woordvoerder Peter Smit houdt zich diplomatiek op de vlakte tot de komende SGP-ledenvergadering in mei. Daar zullen de leden stemmen over een ander bommetje van de SGP Vlissingen: het door hen voorgestelde schrappen van artikel 10 uit het Program van Beginselen van de partij.
‘Dit artikel, dat vrouwen uitsluit van passief kiesrecht en dus politieke ambten, is niet langer in lijn met hoe onze partij functioneert’, staat in het persbericht.
Van buitenaf is er al jaren aanleiding genoeg om vrouwen de ruimte te geven binnen de SGP. ‘Maar binnen de partij wordt het debat nog steeds niet echt gevoerd’, zegt Gonda van den Heuvel, voorzitter van Sapientia, het vrouwennetwerk van de SGP. Sapientia is opgericht door vrouwen die al werkzaam waren binnen de partij ‘en het tijd vonden het gesprek weer eens op tafel te leggen’.
De eerste roemruchte poging is die van Riet Grabijn, het eerste vrouwelijke SGP-lid sinds 1984. In 1992 dwong Grabijn toegang tot het SGP-congres af, door met een advocaat te dreigen. Grabijn beschreef in haar boek Ik wil het gewoon vertellen hoe de mannen stilvielen toen zij daar passeerde, terwijl een jong SGP-lid haar in een hoek dreef om de lengte van haar haar te controleren, dat in zijn ogen te kort was. ‘Ze (...) maakten me belachelijk. Het was een afschuwelijke ervaring.’
Gevraagd naar de actie van de SGP Vlissingen zegt Riet Grabijn, nu 91 jaar: ‘Ik vind de kandidatuur van een vrouw meer dan tijd.’
Bij de laatse Kamerverkiezingen was 40 procent van de SGP-stemmers vrouw, blijkt uit het Nationaal Kiezersonderzoek. Gonda van den Heuvel en haar zestig metgezellen zijn al aan het lobbyen om te zorgen dat SGP-afdelingen komend jaar zoveel mogelijk niet al te conservatieve leden naar de stemming op de ledenvergadering afvaardigen.
Juridisch werd de strijd al beslecht toen de Hoge Raad bepaalde dat de SGP vrouwen met ingang van 2013 geen verkiesbare plaats ofwel passief kiesrecht meer mocht ontzeggen vanwege hun vrouw-zijn. ‘Maar de beginselen gaan over gewetensvrijheid’, zegt Gonda van den Heuvel. Ook Lilian Janse zegt: ‘Juridisch kan niets de kandidatuur van vrouwen nog in de weg staan. Maar tegenstanders gebruiken artikel 10 nog altijd als inhoudelijk argument ertegen.’
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 stonden er in elf gemeenten in totaal achttien vrouwelijke kandidaten op de SGP-lijst. Daarvan zijn er drie gekozen: Lilian Janse in Vlissingen, Eline Nieuwland in Dordrecht en Gerdien Lambregtse-Baan in de gemeente Noordoostpolder.
Daarnaast was er Paula Schot, van 2020 tot afgelopen zomer de eerste vrouwelijke wethouder voor de SGP, op Schouwen-Duiveland. Schot legde deze functie neer nadat haar man hun huis illegaal verbouwde.
Schot studeerde communicatiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Lilian Janse zou ook als praktisch opgeleide kandidaat iets toevoegen aan de diversiteit van de Tweede Kamer (90 procent theoretisch opgeleid, terwijl 60 procent van de Nederlanders praktisch is opgeleid). Ook de drie huidige SGP-Kamerleden zijn theoretisch opgeleid, bevestigt woordvoerder Peter Smit.
Als politicus heeft hij veel aan de kritiek van zijn dochter gehad, zegt Janses vader Van Weele: ‘Een vrouw bekijkt dingen anders. Die zegt sneller: wat kost dit in een gezin? Ik dacht ook wel aan kosten, maar niet op die manier.’
Lilian Janse leerde op haar beurt van haar vader ‘overal aanwezig te zijn in de maatschappij’. Ik zit in dorpsraden en ondernemingsverenigingen. Iedereen kent me al.’
Ook peperde haar vader haar in: zorg dat je zo veel mogelijk in de pers komt. Waarvan akte.
Lilian Janse-van der Weele is getrouwd met lakspuiter Ko Janse. Samen hebben ze drie kinderen.
Janse stond jarenlang om vier uur ‘s nachts op om vier kranten te bezorgen, waaronder de Volkskrant, plus in het weekend een extra ronde met nog drie kranten.
Toen de nachten met raadsvergaderingen en laat overleg te kort werden, stapte Janse over naar de haven van Vlissingen. Daar reed ze nieuwe auto’s het scheepsruim in. Een bedrijfsongeval maakte daar een einde aan. Nu werkt Janse op de administratie van het schuldhulpverleningsbureau van partijgenoot Reinier van den Bosse.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant