‘We survived Missisippi, we’ll survive Donald Trump’, riep de moeder van mijn vriendin Erica, een Afro-Amerikaanse jurist in Florida, op de achtergrond toen ik Erica facetimede aan de vooravond van de nog onbesliste verkiezingen. Hier was het half één ’s nachts, daar kwam ze net, nog hoopvol over Harris, thuis van haar werk en had ze haar dreumesjes aan haar voeten.
Ik zat met een vriendin aan de nachtelijke baklava, in een Turks dessertrestaurant aan het Rotterdamse Zuidplein, waar werkelijk niemand geïnteresseerd was in de Amerikaanse verkiezingen. De volgende ochtend werden we wakker met Trump. Het leven staat voor velen weer in de overlevingsstand. Surviving Missisippi. Ik voelde me minder murw dan na zijn overwinning in 2016 of na de verkiezingszege van de PVV. Het went, dat de waanzin, de leugens, de haat en de bangmakerij regeren.
Ook hier lopen de spanningen hoog op. De rellende Israëlische hooligans van Maccabi Tel Aviv scandeerden gruwelijke dingen: ‘Er zijn geen scholen meer in Gaza, want er zijn geen kinderen meer.’ Dit lokte een geweldsuitbarsting uit waarbij de grenzen tussen begrijpelijke Israëlkritiek vanwege de oorlogsmisdaden in Gaza en klassieke Jodenhaat – Telegram-apps waarin werd opgeroepen tot ‘Jodenjacht’ – werden overschreden.
‘Een integratieprobleem van moslimjongeren’, aldus staatssecretaris Jurgen Nobel (VVD). Maar integratie komt niet van één kant. Samenleven moeten we samen doen. In wezen gaat integratie over verbinding. Gelukkig dat is er ook.
Ik vind het een taak van de media om naast al het verontrustende nieuws ook op zoek te gaan naar verhalen die verbinden. Structurele aandacht is nodig voor plekken en initiatieven waar wél hoop is. Waar in plaats van polarisatie en het uiteenvallen van de samenleving eens ‘gedepolariseerd’ wordt; waar mensen met verschillende achtergronden en boos botsende opvattingen elkaar plots, tot op zekere hoogte, weer vinden, als mens.
Want ja, het klopt, dat veel mensen zich laten ophitsen door sociale media. Maar bange, geradicaliseerde, kwetsbare burgers kun je ook proberen weer te ‘depolariseren’. Weg van het scherm, de echte wereld in. Leer elkaar kennen. Het tegenovergestelde van polariseren is verbinden. Een wij-gevoel creëren.
Een grote, stuwende kracht hierin zijn bijvoorbeeld buurtinitiatieven. Ik woon in een arme, multiculturele, kwetsbare Rotterdamse volksbuurt met een traditioneel slechte naam, Carnisse. Werkelijk alle nationaliteiten, alle generaties, alle bubbels, alle geloven en alle politieke richtingen wonen hier, behalve misschien de echt kapitaalkrachtigen.
Toch wordt de soep hier niet heet opgediend, maar eerder prettig gekruid met een warm hart. Omdat het, dankzij de vele buurtinitiatieven, ook een buurt is waar veel mensen elkaars naam kennen. Hoe meer buren je kent, hoe meer thuisgevoel je krijgt, zegt Evelien Hofman van Gouwe (Kl)ouwe, een circulaire werkplaats waar je kunt leren klussen, en die daarnaast de buurt vergroent.
Ook zijn er filmavonden en gezamenlijke maaltijden. De afgelopen jaren hebben bewoners allerlei buurtinitiatieven opgezet. Van buurtrestaurant tot kringloop en kindercircusles, het is echt een enorme luxe in een buurt te wonen waar zo veel bewoners ook betrokken sociaal ondernemers zijn. Het is nooit te veel. Hoe meer buurtmaaltijden er zijn, hoe beter. Hofman: ‘Eten moet je elke dag, verbinden ook.’
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In een tijd waarin de kloof tussen mensen groter lijkt te worden, vormen buurtinitiatieven een broodnodige brug naar meer inclusie en saamhorigheid. Je leert elkaar kennen en mensen houden elkaar een beetje in de gaten. Samen dingen doen is een gemeenschappelijke taal. Wat je deelt is de liefde voor groen, bijvoorbeeld. Of dat je kleren weg wil doen, of juist gratis kleren nodig hebt. Bij het naaiatelier krijg je naailes en koffie en kun je oude kleding brengen of gratis ophalen.
De buurt is prachtig vergroend, niet door de plantsoenendienst maar door bewoners zelf. Zij aan zij bollen en ander groen planten verbindt. Groepsapps voor de initiatieven zijn ook ideaal: als je geen Nederlands leest, haal je het even door Google Translate. De oplossing voor eenzaamheid ligt niet in een coach, maar in het contact met de ander, aldus de vermaarde ‘verdrietdokter’ Dirk de Wachter onlangs in deze krant.
Buurtinitiatieven verminderen niet alleen polarisatie, maar ook grootstedelijke, anonieme eenzaamheid. Ik wil die momenten van verbinding niet kwijt. Ook die vrolijke buurvrouw die overtuigd is van complottheorieën leerde ik als mens kennen. Het is iets heel moois wat buurtinitiatieven juist in kwetsbare wijken zaaien. Een voorbeeld voor de wereld, eigenlijk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns