Premier Dick Schoof staat woensdag in het debat over de rellen in Amsterdam voor een evenwichtsoefening. Zijn coalitie wijst naar de mislukte integratie van islamitische minderheden. De oppositie eist juist dat hij tegenwicht biedt aan ‘het schuldig verklaren van hele bevolkingsgroepen’.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Een eenvoudig debat heeft Dick Schoof de afgelopen vier maanden als premier nog niet gehad. Toch was zijn verdediging al die tijd vrij overzichtelijk: de partijloze premier presenteerde zich steevast als een bijna a-politieke uitvoerder van het door PVV, VVD, NSC en BBB afgesproken hoofdlijnenakkoord. Zijn eigen opvattingen waren niet relevant.
In het Tweede Kamerdebat woensdag over de rellen in Amsterdam kan het hoofdlijnenakkoord amper als houvast dienen voor de premier. Schoof is vrij plotseling beland in een integratiedebat dat al twintig jaar de Nederlandse politiek met enige regelmaat in vuur en vlam zet, maar tot voor kort juist leek uitgedoofd. Zo was er in de verkiezingsprogramma’s van PVV, BBB en NSC, die werden opgesteld voor de aanslagen van Hamas van 7 oktober, amper aandacht voor het thema. Alleen de VVD schreef er iets meer over.
Alles over politiek vindt u hier.
Ook bij de vorming van het kabinet-Schoof speelde integratie een ondergeschikte rol. De coalitie schreef in het hoofdlijnenakkoord wel op dat ongewenste buitenlandse beïnvloeding via bijvoorbeeld weekendscholen moet worden aangepakt. In het regeerprogramma werd vastgesteld dat ‘een kleine groep zich niet houdt aan de regels van de democratische rechtsstaat met intolerante of onverdraagzame gedragingen’, maar een hapklare oplossing bleef achterwege. ‘We verkennen de mogelijkheden om tegenwicht te bieden aan deze ondermijnende invloeden.’
Na afgelopen week is die bedaarde toon volledig omgeslagen. Het ‘onversneden antisemitisch geweld’, zoals Schoof de gebeurtenissen rond de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv noemde, hebben het integratiedebat heropend en de partijloze premier zal nu op de tast zijn weg moeten zoeken in het politiek explosieve dossier.
Anders dan bij eerdere maatschappelijke onrust rond de oorlog in Gaza, zoals bij de opening van het Holocaustmuseum en de herdenking van de terreur van 7 oktober, is na de gebeurtenissen van afgelopen week in Amsterdam alle politieke aandacht gericht op ‘groepen met een migratieachtergrond’. Geert Wilders bestempelde Nederland meteen als het ‘Gaza van Europa’, identificeerde ‘de islam als bron van antisemitisme’ en concludeerde op basis van beelden op sociale media dat ‘95 procent’ van de daders in Amsterdam ‘Marokkaans’ was. Hij riep op tot het afpakken van paspoorten en deportaties.
Ook VVD-leider Dilan Yesilgöz meent dat de gebeurtenissen in Amsterdam niet alleen samenhangen met de spanningen rond Gaza, maar symptomen zijn van een dieper integratieprobleem. ‘Onze vrijheden staan onder druk door slechte integratie’, aldus de titel van een ‘longread’ van de ex-minister van Justitie. Yesilgöz schrijft daarin dat alles erop wijst dat ‘het tuig dat verantwoordelijk is voor de jodenjacht’ in Amsterdam een migratieachtergrond had. ‘De meesten vermoedelijk een Marokkaanse achtergrond’, aldus de VVD-leider, hoewel daar geen bewijs voor is.
De tot dusver nagenoeg onzichtbare VVD-staatssecretaris Jurgen Nobel, die verantwoordelijk is voor het integratiedossier, vertolkte dat geluid daarna vanuit het kabinet, al leek hij de verantwoordelijke groep nog veel groter te maken. ‘Islamitische jongeren onderschrijven voor een heel groot deel niet onze normen en waarden’, aldus de VVD’er, die meteen een nieuwe ‘actieagenda integratie’ aankondigde.
De partijloze Schoof had daarna amper nog manoeuvreerruimte. Tijdens zijn persconferentie maandag na afloop van de ministerraad sloot de premier zich grotendeels aan bij de toon die al door PVV en VVD was gezet. ‘Al druk ik me altijd net iets voorzichtiger uit’, merkte hij daarbij terloops op. Schoof concludeerde desondanks wel dat de gebeurtenissen in Amsterdam aantonen dat er ‘een integratieprobleem’ is met ‘islamitische jongeren’, die volgens hem oververtegenwoordigd waren bij de aanvallen op Maccabi-supporters en andere vermeende Joodse mensen. ‘Tegen dit soort uitwassen passen alleen harde maatregelen.’
Schoof, die dinsdag in het Catshuis overlegde met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap over de aanpak van antisemitisme, heeft met zijn harde opstelling de coalitie en ook oppositiepartijen als SGP en ChristenUnie tevreden gesteld. Tegelijkertijd kan de partijloze premier zich schrap zetten voor harde kritiek vanuit de linkse oppositie. Fractievoorzitter Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren meent dat Schoof ‘niets heeft gedaan om de gemoederen te bedaren’. ‘Hij is niet boven de partijen gaan staan.’
GL-PvdA-leider Frans Timmermans stelt dat er vanuit de landelijke politiek vooral olie op het vuur is gegooid. Schoof had volgens Timmermans meer tegenwicht moeten bieden aan de ‘sweeping statements waarin hele bevolkingsgroepen schuldig worden verklaard’. De oppositieleider merkte daarbij op dat Schoof ‘tijdens het debat woensdag nog een kans krijgt om te laten zien dat hij de premier is van alle Nederlanders’.
Schoof, die dinsdag na het overleg in het Catshuis ietwat sussend liet weten dat het niet de bedoeling is ‘groepen jongeren voor het hoofd te stoten’, staat zo voor een nieuwe evenwichtsoefening. En dat in een integratiedebat dat zich niet voor niets ‘al twintig jaar voortsleept’, zoals CDA-leider Henri Bontenbal dinsdag enigszins berustend opmerkte. ‘Makkelijke oplossingen bestaan niet. Er is geen silver bullet.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant