De NPO en het Commissariaat voor de Media vinden het onaanvaardbaar dat opnieuw een lid van de raad van toezicht van Ongehoord Nederland jarenlang racistische uitingen heeft verspreid. Ze gaan met de omroep in gesprek, maar hebben niet de bevoegdheid om in te grijpen.
is verslaggever bij de Volkskrant en schrijft over polarisatie en radicalisering.
Rob Legeland, die sinds 2021 in de raad zit, blijkt veertien jaar lang een anoniem X-account te hebben bestierd, waarop hij talloze berichten plaatste die haaks staan op de integriteitsregels van de NPO en soms als racistisch of discriminerend kunnen worden geclassificeerd.
Begin augustus bracht de inmiddels ontslagen Ongehoord Nederland-directeur Arnold Karskens al naar buiten dat Legeland schuilgaat achter dit account, met de naam ‘De Nationale Pruttelaar’. Direct daarna werd het account gesloten voor niet-leden en onlangs helemaal verwijderd, maar de Volkskrant wist de berichten van de gepensioneerde ICT’er te achterhalen. Ook ontving de krant een e-mail van Legeland waarin hij voor het eerst openlijk bevestigt dat hij de persoon is achter De Nationale Pruttelaar.
Anderhalve week geleden vertrok een ander lid van de raad van toezicht van Ongehoord Nederland, Gert Jan Mulder, nadat bekend werd dat hij op sociale media diverse racistische, seksistische en homofobe uitspraken had gedaan.
Legeland bekleedde drie jaar lang het voorzitterschap van de raad en is sinds 1 oktober lid. Als toezichthouder behoort hij zich te houden aan de Gedragscode Integriteit Publieke Omroep, die is opgesteld door de raad van bestuur van de NPO, in overleg met de omroepen. Ook moet hij toezien op de naleving van de adviezen in een onlangs verschenen onderzoeksrapport over vermeend grensoverschrijdend gedrag van Arnold Karskens. Eén van die adviezen is om op de redactie van Ongehoord Nederland meer werk te gaan maken van diversiteit en inclusiviteit.
Onder zijn schuilnaam op X richtte Legeland echter zijn pijlen regelmatig op het racismedebat en mensen van kleur. Daarbij gebruikte hij veelvuldig, ook recentelijk nog, het n-woord. Zo vroeg hij zich afgelopen oktober hardop af waarom dat woord in Nederland niet meer zou mogen worden gebruikt, terwijl in Spanje nog wel ‘negro’ zou worden gehanteerd.
Eerder duidde hij hardloper Caster Semenya, over wie het ongegronde gerucht rondgaat dat ze als man in de vrouwencompetitie zou meelopen, aan met het n-woord. ‘Een blanke die hetzelfde zou uitvreten zou allang zijn neergesabeld in de mainstream media’. In 2011 schreef hij over het door een aardbeving getroffen Haïti, toen bleek dat een deel van de hulpgelden ontraceerbaar was: ‘Een land met een negermeerderheid geregeerd door zwarten. Dan weet je het wel’.
Bij een plaatje uit het inmiddels omstreden stripboek Kuifje in Afrika, waarop Kuifje wordt rondgedragen door vier stereotype afgebeelde Afrikanen, noteerde Legeland: ‘Those were the days’. In andere berichten schreef hij: ‘Veel moslims zijn links. ‘Da’s wel zo lekker de hand ophouden’. En: ‘Verkrachten, aanranden en bespugen van vrouwen hoort bij de Arabische cultuur’. Over het idee dat ‘een Turk of Marokkaan’ in Nederland tot minister van Defensie zou worden benoemd, merkte hij op: ‘Helaas zijn we al zover afgezakt in dit land dat het me niets eens zou verbazen.’
Op de vraag hij nog steeds achter deze formuleringen staat, antwoordt de toezichthouder, die een interviewverzoek afslaat en de Volkskrant alleen per e-mail te woord wil staan: ‘Ik herken deze willekeurige verzameling uitspraken die u noemt niet.’
Als hem vervolgens screenshots van zijn uitlatingen worden voorgelegd, stelt Legeland dat hij eerst alle screenshots wil ontvangen, voordat hij een reactie geeft. Als hij die de volgende dag krijgt, inclusief data, tijdstippen, context en het verzoek om binnen vier uur te reageren, laat hij weten dat hij daaraan niet kan voldoen.
Legeland verwijderde zijn account uiteindelijk helemaal, kort nadat de Volkskrant anderhalve week geleden een artikel publiceerde over de racistische, seksistische en homofobe uitspraken van de inmiddels opgestapte Ongehoord Nederland-toezichthouder Gert Jan Mulder.
In reactie op die uitingen verklaarde minister van Onderwijs, Cultuur en Media Eppo Bruins: ‘Dit soort gedrag is onacceptabel en moet binnen de publieke omroep krachtig worden bestreden’. Ook de NPO stelde ‘geschrokken’ te zijn. Diezelfde dag initieerde Bruins een overleg met de NPO en het Commissariaat voor de Media over het aanscherpen van de Gedragscode Integriteit Publieke Omroep.
Geconfronteerd met de uitingen van Legeland, verwijst de minister naar dit overleg, waarbij zou zijn benadrukt ‘dat er absoluut geen plek is voor racisme en discriminatie in het omroepbestel’.
De NPO laat weten ‘opnieuw geschrokken’ te zijn: ‘Wij zullen deze nieuwe bevindingen op korte termijn in de bestuurlijke gesprekken met ON! aankaarten, waarin we benadrukken dat dit binnen de publieke omroep onaanvaardbaar is.’
Het Commissariaat voor de Media verklaart ‘nadrukkelijk aandacht’ te hebben voor de kwestie en is ‘in gesprek met alle relevante actoren.’
Die laatste twee hebben echter niet de bevoegdheid om sancties op te leggen als een toezichthouder van een omroep over de schreef gaat. Daarover beslist de ledenraad van de omroep. Bij misdragingen van bestuurders kan alleen de raad van toezicht optreden. ‘Dit systeem maakt de publieke omroep kwetsbaar en gaat ten koste van de integriteit van het bestel’, aldus de NPO. Een aanscherping van de Gedragscode Integriteit Publieke Omroep zou daarin verandering moeten brengen.
Ongehoord Nederland kent bovendien een uitzonderlijke organisatiestructuur waarbij ook de voorzitter van de raad van toezicht volgens de statuten zitting heeft in de ledenraad. Dat was tot voor kort Rob Legeland. Of hem sancties boven het hoofd hangen vanwege zijn uitlatingen, is onduidelijk. Vragen van de Volkskrant daarover aan de ledenraad werden niet beantwoord.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant