De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema schreef maandag dat er geen reden of juridische grondslag was om de voetbalwedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv te verbieden of om uitsupporters te weren. Waarom is dat zo lastig?
"Een burgemeester kan een voetbalwedstrijd verbieden als er dreiging is van verstoring van de openbare orde. Dat is een laag criterium", zegt Jan Brouwer tegen NU.nl. Hij is hoogleraar Rechtsgeleerdheid aan de Rijksuniversiteit Groningen en is expert op het gebied van voetbalwetgeving.
Maar een burgemeester zal een wedstrijd niet snel verbieden. "Die wil voetbalsupporters niet tegen zich in het harnas jagen. Een burgemeester wil hun juist alle ruimte geven om hun voetbalplezier te beleven."
Daarnaast is er bij een voetbalwedstrijd "bijna altijd sprake van verstoring van de openbare orde", zegt Brouwer. "Er moet dus wel meer aan de hand zijn dan dat. Je moet als burgemeester echt politierapporten hebben waaruit je kunt opmaken: dit is zo'n dreigende situatie, het is onverstandig om een voetbalwedstrijd door te laten gaan."
Dat kan bijvoorbeeld als er in politierapporten naar voren komt dat supportersgroepen van plan zijn met elkaar op de vuist te gaan. Of als er te weinig politieagenten beschikbaar zijn om de veiligheid te garanderen. Het kan ook zo zijn dat er dusdanige spanningen tussen twee clubs zijn, dat een burgemeester het onverstandig vindt om een wedstrijd te laten doorgaan.
Halsema had de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) voor de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv gevraagd om een dreigingsinschatting te maken. De NCTV concludeerde volgens haar dat er geen sprake was van een concrete dreiging. Ook de politie en de UEFA stelden dat er geen sprake was van een hoogrisicowedstrijd, is te lezen in het feitenrelaas dat Halsema maandag publiceerde.
Spanningen tussen de clubs leken er ook niet te zijn, vertelt Brouwer. Ramon Spaaij sluit zich daarbij aan. Hij is hoogleraar Sportsociologie aan de Universiteit Utrecht en de Australische Victoria University.
"Als je het puur sportief bekijkt, is Ajax-Maccabi relatief vriendschappelijk. Daar is geen rivaliteit. Sterker nog: daar is eerder een mate van solidariteit en onderling respect vanuit een stukje identificatie. Joods-zijn is ook de identiteit die Ajax-supporters zich aanmeten, vooral de harde kern", legt Spaaij uit.
"Het probleem is natuurlijk dat je niet alleen te maken hebt met voetbalrivaliteit, maar ook met een geopolitieke context en spanningen die hun weerslag kunnen hebben op lokaal niveau." Daar spelen de herdenking van de Kristallnacht en de geplande pro-Palestijnse demonstraties van diezelfde dag bijvoorbeeld een rol in.
Daarbij komt ook dat de Maccabi-supporters afgelopen week "behoorlijk provocerend" waren, zegt Spaaij. Zo trokken ze woensdag een Palestijnse vlag van de gevel, riepen ze leuzen en vernielden ze taxi's. "Die provocerende reputatie hebben ze ook. In het Israëlische voetbal heb je nu eenmaal ultranationalistische supporters, die bijvoorbeeld kwetsende spreekkoren over Palestijnen en Arabieren heel normaal vinden."
De sportsocioloog legt uit dat je daarmee een vermenging krijgt van het voetbal en de brede maatschappelijke context. "Daar zat het risico." Hij vraagt zich dan ook af of "de bredere gepolariseerde en maatschappelijke context" goed is meegewogen door de autoriteiten.
Brouwer stelt dat een burgemeester volgens het recht eerst moet proberen om minder ingrijpende middelen in te zetten dan een verbod op een wedstrijd. "Dat kan zijn wat we bij Feyenoord en Ajax al jaren doen: geen uitpubliek toelaten."
Maar ook daarvoor geldt dat uit politierapporten moet blijken dat er dusdanige spanningen zijn, dat de burgemeester die risico's niet durft te nemen, legt hij uit. "Het is geen wet van Meden en Perzen die je een-op-een kunt toepassen. Het is een grijze zone."
Dat er geen precieze grens is om een wedstrijd te verbieden of om uitsupporters te weren, beaamt Marjan Olfers. Zij is bijzonder hoogleraar Sport & Recht aan de Vrije Universiteit Amsterdam en heeft onder meer onderzoek gedaan naar agressie rondom voetbalwedstrijden. "Waar de grens ligt, is voor burgers lastig te zien, want dat bespreekt de driehoek. Zij maken allemaal risicoafwegingen. De burgemeester kan aan de hand daarvan uiteindelijk een beslissing nemen."
Het lastige aan het duel tussen Ajax en Maccabi is volgens Olfers ook dat het een internationale wedstrijd is. Dat maakt het niet per se moeilijker om een wedstrijd te verbieden, maar "je hebt wel te maken met een extra ingewikkeld component". "Het is makkelijker om informatie te verzamelen over supporters in eigen land dan van supporters in het buitenland." De driehoek is daardoor deels afhankelijk van informatie vanuit Israël.
Het is ook moeilijk te zeggen wat er door de Amsterdamse driehoek is besproken, nadat er woensdag al ongeregeldheden met Maccabi-supporters waren geweest. In het feitenrelaas is terug te lezen dat de politie de beveiligingsmaatregelen en de politie-inzet donderdagochtend als "voldoende" beschouwde. Bovendien stelt de driehoek dat de situatie in de stad "onhoudbaar" zou worden als de wedstrijd alsnog werd verboden, "omdat er dan al grote aantallen supporters in de stad zijn".
Brouwer en Spaaij zijn het er in ieder geval over eens dat de genomen maatregelen onvoldoende waren. "Israël is in staat van oorlog. Een groot deel van de Maccabi-aanhang bestaat uit jongens die in het leger hebben gezeten of reservist zijn. Dat zijn getraumatiseerde mensen. Dus je had daar wel iets beter op moeten reageren", vertelt Brouwer. "Maar dat is wijsheid achteraf. Het is heel makkelijk om daar achteraf kritiek op te geven."
Source: Nu.nl algemeen