Hoewel de sector nog altijd kampt met een personeelstekort, zet het kabinet vooralsnog het plan door om kinderopvang per 2027 bijna gratis te maken. Kinderopvangorganisaties waarschuwen ondertussen voor lange wachtlijsten, stijgende prijzen en toenemende druk op de kwaliteit.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Met een hoge vergoeding voor kinderopvang wil het kabinet de fel bekritiseerde kinderopvangtoeslag per 2027 overbodig maken en afschaffen. De hervorming was al opgenomen in het regeerprogramma en wordt, als het aan het kabinet ligt, nu ook volgens die planning doorgevoerd.
In het nieuwe financieringssysteem krijgen werkende ouders 96 procent van het uurtarief voor kinderopvang vergoed, de overige 4 procent is voor eigen rekening. De vergoeding geldt voor iedereen, nu is de hoogte nog afhankelijk van het inkomen. Het moet het stelsel vooral een stuk simpeler maken en ouders meer ‘financiële zekerheid’ bieden, schrijft staatssecretaris Jurgen Nobel (Participatie) aan de Tweede Kamer.
De hervorming is ook een directe reactie op het toeslagenschandaal. Daaruit bleek dat het huidige stelsel, waarin de hoogte van toeslagen pas achteraf wordt vastgesteld, tot hoge terugvorderingen kan leiden. Ouders kwamen daardoor in grote financiële problemen.
Om dat in de toekomst te voorkomen, wordt in het nieuwe stelsel vooraf getoetst of ouders aan de voorwaarden voldoen, waardoor de overheid geen bedragen meer hoeft terug te vorderen. Met name voor coalitiepartij NSC is de hervorming daarom een belangrijke missie; voor Pieter Omtzigt was het schandaal zelfs een van de redenen om de partij op te richten.
Alles over politiek vindt u hier.
Maar dat de politieke wil er is, betekent allerminst dat het lukt. Het plan is immers niet nieuw: ook het vorige kabinet werkte al aan de hervorming, maar stuitte op praktische problemen. Toenmalig minister van Sociale Zaken Karien van Gennip (CDA) wilde het nieuwe stelsel aanvankelijk al volgend jaar invoeren, maar vanwege aanhoudende personeelstekorten en uitvoeringsproblemen besloot ze dat vorig jaar uit te stellen tot zeker 2027.
Sindsdien is er nauwelijks wat veranderd. De sector kampt nog altijd met grote personeelstekorten, erkent ook het huidige kabinet. Volgens staatssecretaris Nobel zijn er nu al zesduizend werknemers te weinig. Hij voorziet dat het tekort in 2033 zelfs oploopt tot 42 duizend, als de hervorming daadwerkelijk wordt doorgevoerd en daardoor de vraag naar kinderopvang ‘vrijwel zeker’ toeneemt.
Een panklare oplossing is bovendien niet voorhanden. Nobel schrijft dat hij ‘samen met de sector’ maatregelen neemt, zoals beter behoud van personeel, het aantrekken van zijinstromers en het stimuleren van meer uren werken. Maar het is uiterst onzeker of dat voldoende is, en bovendien is juist de sector zelf uiterst kritisch. Zo schrijft Brancheorganisatie Kinderopvang in een reactie op de brief van Nobel dat het nog ontbreekt aan ‘concrete oplossingen’. ‘De vraag is al groot en zal alleen maar verder toenemen, met lange wachtlijsten en druk op de kwaliteit van de opvang tot gevolg.’
De staatssecretaris erkent daarnaast dat de prijs van kinderopvang door de hervorming kan stijgen ‘als het aanbod de extra vraag niet kan bijbenen’. Die prijsstijging heeft met name gevolgen voor huishoudens met een laag inkomen. Zij krijgen nu al het maximale percentage vergoed en merken in tegenstelling tot andere ouders dus niets van de verhoging daarvan. Het kabinet kijkt nog naar ‘aanvullende maatregelen’ en beslist daar ‘op z’n vroegst’ in het voorjaar over.
Hoewel Nobel benadrukt dat het kabinet zich bewust is van de risico’s en nadelen van het nieuwe financieringssysteem, ziet hij dus vooralsnog geen reden voor verder uitstel. Toch houdt de staatssecretaris wel nadrukkelijk een slag om de arm. Zo is er de komende tijd eerst een ‘verkenningsfase’ voor de Dienst Toeslagen, die door het kabinet is uitgekozen om deze ‘grote operatie’ uit te voeren. Pas daarna volgt een ‘weegmoment’, waarop het kabinet kijkt naar het vervolg.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant