De gemeente Amsterdam presenteerde maandagnacht een feitenrelaas over het geweld rondom de wedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv. Wat zijn de opvallendste conclusies, nu burgemeester Halsema zichzelf verdedigt in een spoeddebat?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dat de komst van Maccabi Tel Aviv naar Amsterdam tot spanningen in de stad zou kunnen leiden, was de gemeente Amsterdam al vroeg duidelijk. Vanwege ‘de bijzondere omstandigheden en context waarin de wedstrijd
plaatsvindt’ nam burgemeester Femke Halsema op 29 oktober – tien dagen voor de wedstrijd – contact op met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Ze vroeg de NCTV om een ‘extra dreigingsinschatting’.
Het antwoord luidde dat er ‘geen sprake was van een concrete dreiging op deze supportersgroep, spelers of wedstrijd’. Daarmee onderstreept het feitenrelaas Halsema’s eerdere uitspraken over de dreigingsinschatting, tijdens de persconferentie van vrijdag.
Toen verklaarde de burgemeester tijdens een persconferentie dat de NCTV geen extra dreiging zou hebben voorzien rond de wedstrijd, die samenviel met de Kristallnachtherdenking en pro-Palestijnse betogingen. Justitieminister David van Weel herhaalde die lezing later die avond in een brief aan de Tweede Kamer.
De burgemeester lijkt de verantwoordelijkheid voor het niet voorkomen van het geweld daarmee in elk geval deels ook bij de NCTV te leggen. Dit zal in het spoeddebat dinsdagmiddag ongetwijfeld terugkeren.
Donderdagmiddag, voor het duel, verschenen op sociale media berichten die deels antisemitisch van aard waren. De politie ontving daarnaast signalen dat taxichauffeurs werden opgeroepen samen te komen bij metrostation Strandvliet – de plek waar Maccabi-supporters uitstapten om naar de Arena te gaan.
Rondom de Arena had de politie ‘veel werk’ aan het uit elkaar houden van supporters en demonstranten. De Mobiele Eenheid wist harde confrontaties te voorkomen. Rond 23.00 uur was het rond het stadion weer rustig.
De autoriteiten verwachtten daarna in de binnenstad verdere ongeregeldheden. De politie verplaatste zich daarop naar onder meer het Centraal Station en de hotels waar Maccabi-supporters verbleven. Toch kon ze niet voorkomen dat een groep Maccabi-fans rond middernacht naar het gebied rond de Dam trok. ‘Een deel loopt met stokken in de hand en pleegt vernielingen’, zo staat in het feitenrelaas te lezen.
Vanaf kort na middernacht tot 1.30 uur vonden de zogenoemde hit-and-run-acties plaats, waarbij groepen aanvallers zich richtten op Israëlische supporters. Die hebben op minstens veertien plekken plaatsgevonden, met name in de binnenstad van Amsterdam, alhoewel ook aanvallen zijn geregistreerd in de buurt van het Vondelpark. De politie wist uiteindelijk ‘veel incidenten’ te voorkomen, door relschoppers op afstand te houden van Israëliërs.
Omdat de politie constateerde dat ze moeilijk kon optreden tegen dit soort ‘flitsmomenten’, wijzigde ze van werkwijze. Besloten werd de Maccabi-supporters, die kwetsbaar waren als ze in kleine groepjes door de stad liepen, te verzamelen en met GVB-bussen naar hun hotels te brengen.
De politie begeleidde te voet ook kleinere groepen supporters naar hun hotel. Vanaf 1.30 uur ’s nachts nam het aantal meldingen over de hit-and-run-aanvallen snel af.
Eenmaal in de hotels gaven Israëlische supporters aan zich onveilig te voelen: sommigen zeiden zich te hebben opgesloten in hun hotelkamer. Bij de hotels trof de politie ‘nauwelijks tot geen mensen die dreigend voor de deur staan’.
De politie heeft de dagen voor de wedstrijd open en gesloten groepen op Telegram en WhatsApp in de gaten gehouden. Uit het onlineberichtenverkeer bleek ‘veel agressie en actiebereidheid’. Dat vertaalde zich woensdag naar de straat: in de stad vonden die nacht over en weer opstootjes plaats tussen Maccabi-, Fenerbahçe- en Ajaxsupporters. Fenerbahçe speelde donderdagavond een wedstrijd in Alkmaar.
Zo trok een groep van tientallen Maccabi-supporters op het Rokin een Palestina-vlag van een gevel. Een deel van de supporters deed bovendien de riem af en richtte vernielingen aan aan taxi’s. Een taxi werd aangevallen. Over islamofobe en anti-arabische leuzen die volgens ooggetuigen werden geroepen en in sommige gevallen op beeld te horen waren, is het feitenrelaas niet helder.
Vanwege de onrust van woensdag(nacht) is donderdagochtend besproken het duel Ajax - Maccabi toch te verbieden. Dat gebeurde in het overleg van de zogeheten driehoek, bestaande uit burgemeester, politie en het Openbaar Ministerie (OM). Omdat daar de juridische basis voor ontbrak en er al honderden Maccabi-supporters in de stad waren, werd een verbod als ‘onhoudbaar’ ingeschat. Een verbod zou mogelijk nog meer onrust veroorzaken.
In de nacht na de wedstrijd onderhield Halsema vrijwel constant contact met de Israëlische ambassadeur. Die deelde haar rond 3.00 uur mee dat zijn regering van plan was naar Nederland te komen. Daarop zocht Halsema direct contact met premier Dick Schoof: hij beantwoordde dat telefoontje niet.
In het vroegst van de ochtend had het Nederlandse ministerie van Justitie contact met de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken. De Israëlische minister Gideon Saar haalde in dat contact woedend uit: in het gesprek vielen verwijzingen naar de Holocaust.
Tijdens en rondom de wedstrijd werden uiteindelijk 62 mensen aangehouden. In ieder geval 49 van hen komen uit Nederland, tien komen er uit Israël. Vier mensen zitten nog altijd vast, van wie er twee minderjarig (16 en 17 jaar) zijn. De twee komen uit Amsterdam en worden verdacht van zware mishandeling en geweld tegen de ME.
Via camerabeelden konden achteraf nog eens vijf verdachten worden opgepakt in verband met de hit-and-run-acties. De komende dagen zal de politie geblurde camerabeelden vrijgeven van de verdachten die nog in beeld zijn vanwege de gewelddadigheden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant