Het Hof heeft dinsdag het vonnis vernietigd in de zaak die Milieudefensie tegen Shell heeft aangespannen. Het energieconcern kan niet verantwoordelijk worden gehouden om ook de CO2-uitstoot van zijn klanten met een specifiek percentage te reduceren, aldus het Hof.
is economieredacteur voor de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie.
De uitspraak van het Hof betekent een nederlaag voor Milieudefensie, dat Shell (een van de grootste uitstoters van broeikasgassen ter wereld) via de rechter wilde dwingen zijn emissies in lijn te brengen met het klimaatakkoord van Parijs. Dit betekent volgens Milieudefensie een CO2-reductie met 45 procent voor 2030.
Het Hof oordeelt dat, hoewel op Shell een zware verantwoordelijkheid rust, het olie- en gasconcern niet gedwongen kan worden de uitstoot van zijn klanten met een bepaald percentage te reduceren. ‘Op zichzelf kan worden gezegd dat iedere reductie van de uitstoot van broeikasgas een positief effect heeft op het tegengaan van klimaatverandering’, aldus het Hof.
Dit betekent alleen niet dat een reductieverplichting van Shell het zelfde effect heeft. Een daling van Shells uitstoot leidt niet automatisch tot een wereldwijde reductie, en daarmee tot bescherming van burgers in Nederland en het Waddengebied – een van de pijlers onder deze zaak.
Een algehele norm van 45 procent voor 2030 is volgens het Hof niet fijnmazig genoeg om rechtstreeks op Shell te kunnen toepassen. Shell moet wel de eigen uitstoot reduceren om aan zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid te voldoen, maar daarmee is het concern volgens het Hof voldoende op weg. Shell wil de eigen uitstoot in 2030 met de helft verlagen en heeft inmiddels ongeveer 30 procent vermindering bereikt. Hiermee heeft het concern voldoende aangetoond dat het de eigen uitstoot reduceert.
Het Hof denkt dus niet dat een beperking aan Shell voor de verkoop van olie- en gasproducten voldoende effect heeft om wereldwijde gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan.
Milieudefensie betoogde juist dat de uitstoot wel zal afnemen als Shell onderdelen moet afstoten: Shell is zo groot dat anderen niet zomaar Shells vele fossiele activiteiten kunnen vervangen. Shell weet bovendien al decennia dat CO2-emissies een bedreiging vormen voor het leven op aarde. Het heeft in al die tijd nooit genoeg stappen gezet om de emissies van broeikasgassen te verminderen, aldus Milieudefensie.
Verder vindt de milieuorganisatie dat veel overheden niet in staat zijn zich te verweren tegen de macht van Shell. Om deze reden klopt de club niet aan bij regeringen, maar bij de rechter, die ‘het laatste bastion’ is om de rechten van kwetsbare burgers te beschermen.
Hierin gaat het Hof dus niet expliciet mee. Het Hof stelt dat er inmiddels voldoende wet- en regelgeving is om de uitstoot van bedrijven te kunnen verminderen. Van een specifiek reductiedoel voor specifieke bedrijven is echter geen sprake, aldus het Hof en Shell kan hieraan dus niet worden gehouden.
In 2021 gaf de rechtbank van Den Haag Milieudefensie gelijk. Shell (toen nog Royal Dutch, nu volledig Brits) moest zijn uitstoot inderdaad met 45 procent verminderen. Dit was een eclantante overwinning voor Milieudefensie.
De rechtbank oordeelde toen ook dat het energieconcern op basis van mensenrechten een eigenstandige verplichting heeft ‘het zijne te doen om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan’.
De rechter maakte in 2021 onderscheid tussen de uitstoot die Shell zelf veroorzaakt en emissies die afkomstig zijn van klanten, die benzine, kerosine en diesel tanken bij Shell, of die aardgas afnemen. Shell moest de eigen uitstoot (bijvoorbeeld voor kantoren en boorplatforms) met 45 procent verminderen, iets wat het concern dus zegt te doen.
Voor de overige emissies legde de rechter Shell een ‘zwaarwegende inspanningsverplichting’ op. Wat de juridische betekenis is van deze verplichting, was lange tijd onduidelijk. Bovendien valt 95 procent van de uitstoot in de zogenoemde scope 3, die wordt veroorzaakt door klanten die olieproducten verbranden. Een heet hangijzer was daarom wat het Hof over deze scope-3-emissies zou zeggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant