De Italiaanse minister Raffaele Fitto is door premier Giorgia Meloni voorgedragen als nieuwe Eurocommissaris en vicecommissievoorzitter. Dinsdag kan Fitto die prestigieuze functie veiligstellen – mits hij een hoorzitting in het Europarlement succesvol doorstaat.
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
Raffaele Fitto stapt vandaag niet voor het eerst het Europarlement in Straatsburg binnen. De 55-jarige politicus van Fratelli d’Italia is er al sinds 1999 een bekende, toen hij aantrad als Europarlementariër namens Forza Italia, de partij van Silvio Berlusconi. Later zetelde hij van 2014 tot 2022 in het Europees Parlement.
Beroepspoliticus Fitto werd groot onder Berlusconi, in wiens laatste regering hij zijn eerste ministerschap vervulde. In 2019 stapte Fitto, duidelijk behept met een goede neus voor het volgen van electoraal succes, over naar Fratelli d'Italia, de partij van premier Giorgia Meloni die in 2022 de verkiezingen won.
Dat verkiezingssucces betekende voor Fitto een nieuwe ministerpost in Rome. In de regering-Meloni is de Zuid-Italiaan, geboren en getogen in Apulië, verantwoordelijk voor Europese zaken, Zuid-Italië, cohesiebeleid en het coronaherstelfonds.
Maar als het aan Fitto ligt, laat hij die portefeuille binnenkort achter in de Romeinse palazzi. Hij hoopt Meloni’s belangrijkste man in Brussel te worden. Fitto is de beoogde kandidaat om commissaris van Europees Cohesiebeleid en Hervormingen te worden. Daarnaast zou hij ook een van de zes vicevoorzitters van de nieuwe Europese Commissie moeten worden.
Zover is het allemaal nog niet, want eerst moet Fitto de hoorzitting in het Europarlement doorstaan. Vandaag is hij daarom terug in de hem zo bekende zaal in Straatsburg, waar hij zich kan opmaken voor een spervuur aan kritische vragen uit de banken waar hij jarenlang zat.
De Europese groep van Sociaal-Democraten heeft al laten weten tegen de benoeming van Fitto te zullen stemmen. De leider van de Franse linkse partijen Raphael Glucksmann stelt dat Fitto geen vicevoorzitter kan worden, omdat de politieke groep waar Fratelli d’Italia toe behoort de herverkiezing van Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen in juli niet steunde.
Ook de groepen van liberalen en groene partijen hebben grote moeite met een benoeming van Fitto. Volgens Groene-voorzitter Terry Reintke zijn er ‘veel twijfels over de portefeuille en competenties van Fitto’.
In zijn eigen rechtse kringen kijkt men daar uiteraard heel anders tegenaan. Fitto staat niet bekend om zijn radicale uitspraken of heldere beleidsposities, maar kiest wel een duidelijk uiterst rechts profiel. Zo was de reden voor zijn breuk met Berlusconi de samenwerking tussen Forza Italia en de centrumlinkse Partito Democratico. Dat zouden kiezers niet begrijpen, meende Fitto.
Hij begon tot tweemaal toe een eigen partij en vervulde een belangrijke rol in de groep van Europese conservatieven. Fitto was in 2019 een van de voorzitters toen hij Fratelli d’Italia de groep binnenhaalde. Daarmee mat de radicaal-rechtse partij van Meloni zich in Europa een gematigder en serieuzer imago aan.
Nu zou Fitto de partij zomaar naar een nieuwe Europese mijlpaal kunnen loodsen, door de eerste Eurocommissaris namens Fratelli d’Italia te worden. Fitto’s kansen zien er zonnig uit, mede door de volgorde van de hoorzitting.
Als het Europarlement Fitto wegstemt, nemen de rechtse fracties namelijk vrijwel zeker wraak door de socialistische Spaanse kandidate Teresa Ribera, die na Fitto aan de buurt is, te vetoën. De harde woorden over Fitto zijn volgens de Europese woordvoerder van Fratelli d’Italia dan ook ‘dreigen met een ongeladen pistool’.
Een negatieve uitkomst is dus onwaarschijnlijk, maar in dat geval zou Fitto niet de eerste Italiaan zijn die in Straatsburg vlak voor de finish struikelt. Dat overkwam Rocco Buttiglione in 2004, toen hij op het punt stond om Eurocommissaris voor Justitie en Veiligheid te worden.
Toen wees de Nederlandse GroenLinks-politica Kathalijne Buitenweg erop dat christendemocraat en katholiek Buttiglione homoseksualiteit had aangemerkt als een zonde. Buttiglione probeerde zich er nog uit te redden door te stellen dat hij homoseksualiteit zag als 'morele wanorde', in Italiaanse katholieke kringen een vaak gehoorde opvatting, maar dat hij tegen elke vorm van discriminatie was.
Die uitleg overtuigde Straatsburg en Brussel niet, en leidde ertoe dat Commissievoorzitter Barroso de voordracht van de Italiaan uiteindelijk introk. Buttiglione, destijds minister van Europese zaken in de tweede Berlusconi-regering, bleef dus in Rome.
De critici van Fitto, die zich zelden controversieel uitlaat in de openbaarheid, hebben het dinsdag minder makkelijk. Tegenover hen staat een door en door ervaren politieke rot, die zich verzekerd weet van brede rechtse steun. Bovendien toont Fitto zich al 35 jaar zeer bekwaam in het politieke spel, en in het veiligstellen van zijn eigen positie.
Veelzeggend zijn de schriftelijke antwoorden op vragen van Europarlementariërs, die hij vorige week al heeft ingediend. Zo toont hij zich overtuigd pro-Europa, waar Meloni bij haar aantreden nog verkondigde dat de EU haar borst kon natmaken. Over identitaire kwesties, zoals een verbod op kweekvlees, laat hij zich niet uit en hij ontpopt zich als voorvechter van gendergelijkheid. Hij zegt wat men in Europa wil horen – ook als het regelrecht ingaat tegen de posities van zijn partij.
- Fitto's vader Salvatore was burgemeester en daarna voorzitter van de regio Apulië. Toen Fitto negentien was, overleed zijn vader in een verkeersongeluk. Daarna werd hij zelf actief in de christendemocratische partij van zijn vader.
- De tragedie markeerde het begin van zijn eigen politieke carrière. Hij was pas twintig jaar toen hij met ruim 75 duizend voorkeursstemmen verkozen werd voor het regiobestuur van Apulië.
- In 2006 werd Fitto door de regio Apulië aangeklaagd vanwege een fraudeschandaal rondom aanbestedingen in de gezondheidszorg. In 2015 werd hij vrijgesproken en in 2020 bevestigde het Hof van Cassatie die vrijspraak, waarna Fitto zelf de regio aanklaagde om schadevergoeding te krijgen. Dat proces is nog niet afgerond.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant