Omdat ProRail-medewerkers meer loon willen, leggen ze deze week om de beurt het werk neer. Woensdag rijden er daardoor geen treinen in in Noord-Holland en delen van Flevoland, Utrecht en Zuid-Holland. Worden ze inderdaad slecht betaald? En wat gaat de treinreiziger nohg meer van de staking merken?
is economieverslaggever. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en de spoorwegen.
1. Waarom gaan ProRail-medewerkers staken?
In april begonnen de cao-onderhandelingen bij spoorbeheerder ProRail. De drie vakbonden probeerden afspraken te maken over de lonen en arbeidsomstandigheden van ruim 5.200 medewerkers. Dat zijn verkeersleiders, mensen die het spooronderhoud coördineren en kantoormedewerkers. De twintigduizend medewerkers van NS, de gebruiker van het spoor, hebben een eigen cao.
In juli was er voor het eerst een onderhandelingsresultaat, een werkgeversvoorstel dat de vakbonden acceptabel genoeg vinden om terug naar de achterban brengen. Iedere ProRail-medewerker zou bruto minstens 260 euro per maand meer gaan verdienen. Een salarisstijging van bijna 8 procent voor personeel met het laagste loon; ruim 4 procent stijging voor de bestbetaalde medewerkers. Bovendien kregen medewerkers eenmalig 850 euro.
De twee kleinste vakbonden (CNV en VHS) gingen akkoord. Maar de FNV schoof het voorstel van tafel. Ook het tweede bod, waarbij de middelloonschalen ietsje beter werden beloond, werd te karig bevonden. Dat gebeurde na een enquête onder ruim duizend vakbondsleden. Van de vijfhonderd mensen die reageerden, vond ruim 70 procent het voorstel ondermaats. De helft van de FNV-leden vulde de enquête niet in.
2. Worden ProRail-medewerkers dan zo slecht betaald?
Bij ProRail wijzen ze op de ‘gunstige arbeidsvoorwaarden die medewerkers nu al genieten’. Ook FNV-onderhandelaar Carl Kraijenoord vindt dat zijn achterban ‘geen slecht salaris’ krijgt. Maar het probleem zit ’m in de inflatie, die in 2023 ongeveer 4 procent was en dit jaar zal uitkomen op zo’n 3 procent.
In het voorstel van ProRail gaan sommige medewerkers er qua koopkracht op achteruit, zegt Kraijenoord. ‘En niemand werkt om minder te besteden te hebben. Je wilt als hoogopgeleide goed verdienen. De stap om een andere baan te zoeken, is dan niet heel groot.’
De FNV eist dat de lonen met gemiddeld 13 procent stijgen. Dat is voor ProRail onacceptabel. ‘Want dat gaat ten koste van gemeenschapsgeld’, zegt een woordvoerder. ‘Ik kan je uit ervaring vertellen: wij hebben niets te klagen, we krijgen vorstelijk betaald.’
3. Wie merkt als eerste iets van de staking?
Vanaf maandag is begonnen met zogenoemde estafettestakingen. Dat betekent dat ProRail-medewerkers om de beurt het werk neerleggen. De eerste actie begon maandagmiddag, waar werd gestaakt bij de Kijfhoek, een groot rangeerterrein tussen Barendrecht en Zwijndrecht. Daar worden goederen uit de haven gesorteerd op hun eindbestemming.
Hoeveel de actie de goederensector heeft gekost, kon een woordvoerder van de Logistieke Alliantie, waarin logistieke organisaties verenigd zijn, maandag niet zeggen. ‘Maar we weten dat er veel vanaf hangt. Als een trein te laat arriveert, zit er op een andere plek iemand te wachten. Bulkgoederen die naar Duitsland gaan, zijn minder bederfelijk. Maar sommige andere producten bederven sneller.’ Hij benadrukt dat de stakingen samenvallen met geplande werkzaamheden aan het Duitse spoor. ‘Deze staking veroorzaakt dus vertraging op vertraging.’
4. En hoe zit het met de reiziger?
Vanaf woensdag zal ook de treinreiziger de pijn voelen. Omdat ProRail niet zeker weet hoeveel FNV-leden gaan staken, legt het uit voorzorg zelf het treinverkeer plat. Woensdagochtend gaat het om de verkeersleidingsposten in Amsterdam en Alkmaar. Daardoor rijdt de NS geen treinen in Noord-Holland en delen van Flevoland, Utrecht en Zuid-Holland. Wel wordt er zeer beperkt gereden tussen Amsterdam en Schiphol. Na negen uur ’s ochtends wordt het treinverkeer weer opgestart. Reizigers moeten ook daarna rekening houden met vertraging en uitval.
In de weken daarna komt de rest van het land aan de beurt. Vrijdagochtend 15 november wordt er in Utrecht gestaakt, wat waarschijnlijk een nog groter effect zal hebben. Station Utrecht is het belangrijkste spoorwegknooppunt van het land. Ook maandag 18 (regio Rotterdam en Den Haag), woensdag 20 (Eindhoven en Maastricht) en vrijdag 22 november (Zwolle, Groningen en Arnhem) wordt er gestaakt. Welke impact die stakingen hebben, maakt de NS de komende dagen bekend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant