Vandaag begint de klimaatconferentie van de Verenigde Naties in Azerbeidzjan. Daar gaan wetenschappers, politici en ngo's met elkaar om tafel om afspraken te maken over het aanpakken van klimaatverandering. Verslaggever Emma van Bergeijk is erbij en beantwoordt de meestgestelde vragen.
Waar gaat het eigenlijk over?
Money, money, money. De 29e Conference of the Parties - ook wel COP29 genoemd - staat in het teken van klimaatsteun. Oftewel, geld dat beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkelingslanden om hun economieën te vergroenen en inwoners te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.
In veel ontwikkelingslanden blijven duurzame ontwikkelingen achter. Tegelijkertijd worden mensen hard geraakt door de gevolgen van klimaatverandering, zoals droogte en overstromingen en de gevolgen daarvan.
Nu is de afspraak dat arme landen 100 miljard dollar per jaar krijgen, maar de meeste landen vinden dit niet genoeg. Op de klimaattop moet daarom een besluit worden genomen over een nieuw, hoger bedrag. Op zijn zachtst gezegd een pittige klus.
Op de top gaat het ook over hoe landen hun CO2-uitstoot kunnen verminderen. Daarnaast is het aanpassen aan klimaatverandering een belangrijk thema. Natuurlijk houden we je op NU.nl op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen.
Waarom is zo'n top jaarlijks nodig?
Ieder jaar wordt er een klimaattop gehouden, telkens in een andere regio. Omdat klimaatverandering een wereldwijd probleem is, proberen landen het hier met elkaar eens te worden over de aanpak ervan. Sinds in 2015 het Parijsakkoord is gesloten, gaat het er bij de toppen ook over hoe landen dit precies moeten uitvoeren.
Wetenschappers blijven erop hameren: er moet nu iets gebeuren om de opwarming te beperken. Anders raakt het belangrijkste klimaatdoel, vastgelegd in het Parijsakkoord, uit zicht. We hebben net nog gezien wat er in Valencia is gebeurd: zulk soort rampen worden helaas verergerd door klimaatverandering.
Tienduizenden afgevaardigden vliegen naar Bakoe: waarom is het niet gewoon online?
Hoewel de COP een fysiek evenement is, is het ook mogelijk er online bij te zijn. Toch komen er naar verwachting zo'n 40.000 mensen van over de hele wereld naar Bakoe om de top bij te wonen. Het wekt (terechte) vragen op over de ecologische voetafdruk ervan.
Het argument van de organisatie is dat mensen beter met elkaar kunnen communiceren als ze elkaar ontmoeten. Ook voor politieke onderhandelingen zou dat beter werken, omdat er meer druk kan worden uitgeoefend. Bovendien heb je niet te maken met tijdsverschil, slechte verbinding, digitale (on)veiligheid et cetera.
Vorig jaar in Dubai ontstond er kritiek, omdat er naast diplomaten ook allerlei bedrijven aanwezig waren. Er wordt verwacht dat dit er in Azerbeidzjan een stuk minder zijn.
Waarom wordt de klimaattop gehouden in Azerbeidzjan?
Aan de benoeming van het land ging een kleine crisis vooraf. Het was eigenlijk de beurt aan een Oost-Europees land. Maar omdat Rusland dat dwarsboomde, werd Azerbeidzjan uiteindelijk het compromis.
Scepsis over deze locatie is begrijpelijk: Azerbeidzjan staat niet bekend als voorvechter van het klimaat. Sterker nog, het heeft een economie die gedijt op olie en gas. Het organiseren van een prestigieuze klimaattop biedt het land de kans om zichzelf internationaal op de kaart te zetten. Mogelijk weet Azerbeidzjan te verrassen, net zoals de Emiraten vorig jaar met een belangrijke deal over het afbouwen van fossiele brandstoffen. Lees hier meer over het gastland.
Heeft die hele top nog wel zin met de winst van Donald Trump?
Zijn overwinning heeft zeker gevolgen voor de sfeer op deze top, aangezien Trump klimaatverandering eerder een "hoax" noemde en dikke vrienden is met de fossiele industrie. Maar tegelijkertijd zullen de Amerikaanse diplomaten in Bakoe nog Joe Bidens regering vertegenwoordigen. Het is wel de vraag of andere landen beloftes van de VS serieus zullen nemen.
"De verkiezing van Trump versterkt de positie van landen die proberen de klimaatonderhandelingen te vertragen, zoals Rusland en Saoedi-Arabië", zei klimaatonderzoeker Heleen de Coninck hierover.
Maar tegelijkertijd kan het er ook voor zorgen dat landen die wél willen, een blok vormen. We zullen het moeten afwachten.
Hoe belangrijk is een deal?
Belangrijk, omdat de tijd om klimaatproblemen te voorkomen steeds schaarser wordt. Maar daarvoor moet er wel op wereldwijde schaal iets gebeuren. Een deal kan ontwikkelingslanden het vertrouwen geven dat ook de rest van de wereld klimaatverandering wil aanpakken.
Dat vertrouwen is belangrijk, omdat het ervoor zorgt dat landen serieuze klimaatplannen gaan maken. Ieder land heeft uiteindelijk baat bij klimaatactie, maar als het ene land niets doet, zal het ander ook geen motivatie voelen.
Eerdere klimaattoppen, zoals in Parijs (2015) en Glasgow (2021), hebben laten zien dat de wereld wel in staat is mondiale afspraken te maken: bijvoorbeeld over minder uitstoot en het uitfaseren van kolen.
Zijn landen verplicht iets te doen met de uitkomsten?
Voor de meeste internationale klimaatafspraken geldt: landen zijn niet wettelijk verplicht zich eraan te houden. Tegelijkertijd geeft het een zwak signaal als een land afspraken aan zijn laars lapt. Andere landen, journalisten of ngo's kunnen een land daarop afrekenen. In februari moeten alle landen hun nieuwe klimaatplannen voor de komende jaren inleveren. Bij een mislukte COP is de kans groot dat die plannen niet ambitieus genoeg zullen worden.
En als er géén knopen worden doorgehakt?
Het is mogelijk dat de onderhandelingen stranden en de top mislukt. Je zou kunnen zeggen: volgend jaar weer een kans, op de klimaattop in Brazilië. Het probleem is, zoals IPCC-covoorzitter en klimaatwetenschapper Bart van der Hurk het eerder verwoordde: "Het klimaat wacht niet op ons." De doelen uit het Parijsakkoord raken uit zicht, dus is de wereld er niet bij gebaat om nog een jaar te wachten.
Source: Nu.nl algemeen