Als enige van vijf steden is Rotterdam niet bereid zelf te betalen voor de sobere opvang van ongedocumenteerden. Circa vijfhonderd Rotterdammers kwamen zondag in verzet. ‘Onderdak is een basisrecht, juist voor mensen in kwetsbare posities.’
is regioverslaggever van de Volkskrant.
Terwijl op het stationsplein van Rotterdam leuzen klinken als ‘Doe normaal, geen mens is illegaal’ en ‘Say it loud, say it clear, refugees are welcome here’, legt Rotterdammer Ingrid Duindam (60) uit waarom ze zondag is komen demonstreren. ‘Ik lees net in de Volkskrant over digital nomads, mensen die op afstand werken’, zegt ze. ‘We hebben geluk met ons Nederlandse paspoort. Vluchtelingen hebben dat niet, die ongelijkheid wringt.’
Duindam is zondag een van de vijfhonderd mensen die de straat opgingen omdat Rotterdam als enige stad stopt met de bed-bad-broodvoorziening voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Nu betaalt het kabinet nog voor de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV), zoals het in 2019 opgestarte proefproject officieel heet, maar het stopt daar vanaf 1 januari mee. Waar de vier andere steden met zo’n opvang (Amsterdam, Utrecht, Eindhoven, Groningen) beloofden dit uit eigen middelen te zullen betalen, maakte Rotterdam bekend dit niet te gaan doen.
Bij monde van Simon Ceulemans maakt Leefbaar Rotterdam al tijden kenbaar dat ‘de stekker uit de illegalenopvang!’ moet. Hij ziet de bed-bad-broodopvang als symbool voor falend asielbeleid, waarbij ‘we in Nederland amper werk maken van het actief opsporen en uitzetten van illegalen, maar juist opvangvoorzieningen voor hen in het leven roepen’.
Leefbaar Rotterdam en ook de VVD houden coalitiegenoten D66 en Denk aan een zinnetje uit het coalitieakkoord. ‘We continueren alleen de LVV-pilot als het Rijk daarvoor dekkende financiering verschaft’, staat er. Agnes Maassen, fractievoorzitter van D66 Rotterdam, laat telefonisch weten dat ze enorme spijt heeft dat ze akkoord is gegaan met die passage. ‘Het risico dat dit zou gebeuren hebben we te klein ingeschat’, zegt ze. ‘Eigenlijk willen we deze opvang echt niet sluiten.’
Maarten Goezinnen van Stichting Rotterdams Ongedocumenteerden Steunpunt (ROS) is een van de drijvende krachten achter de opvang. Voorafgaand aan de demonstratie ontvangt hij op Katendrecht, in een van de twee locaties in Rotterdam. Een derde opvangplek sneuvelde al na het aantreden van de coalitie, die het aantal bed-bad-broodplaatsen daarmee halveerde van 70 naar 45 bedden.
Op Katendrecht is te zien hoe op een van de kamers vier onbekenden van elkaar leven tussen het afbladderende behang. In de hoek een vervallen keukenblok.
Goezinnen vertelt het verhaal van een stel uit Tadzjikistan, dat hun land verliet op zoek naar een beter leven. Ze willen meewerken aan terugkeer, maar met een ernstig zieke baby kunnen ze niet zonder tijdelijke opvang. Of het Iraakse stel dat vluchtte voor oorlog, maar nog altijd zonder status en vanwege de ziekte van de man nergens anders terechtkan. ‘Dit soort gevallen zullen er altijd zijn’, zegt hij. ‘Die zet je toch niet op straat?’
In de Volkskrant waarschuwden dertien onderzoekers in september voor het sluiten van opvang voor ongedocumenteerden. Omdat ‘inzetten op terugkeer en uitzettingen logisch klinkt’, maar ‘vaak onuitvoerbaar is’ bij veel van de naar schatting 23 duizend tot 58 duizend ongedocumenteerden in Nederland.
De onderzoekers voorzien Belgische taferelen. In Brussel is naar schatting 70 procent van de daklozen ongedocumenteerd. Het sluiten van een voorziening voor deze groep zou de toch al omvangrijke problemen met daklozen in Rotterdam vergroten. Vorige week nog werd bekend dat een 37-jarige dakloze in de stad in zijn slaap een stoeptegel op zijn hoofd gegooid kreeg. De dader is nog niet gevonden, de man ligt nog altijd in coma. Voor hem is 20 duizend euro ingezameld.
Toch klinkt de dreiging van extra illegaliteit overtrokken. De opvang voor 45 ongedocumenteerden valt in het niet bij de naar schatting zes- tot achtduizend illegalen die momenteel in Rotterdam leven. Waarom zou de stad dan zo’n 1,4 miljoen euro moeten uittrekken om de opvang open te houden? ‘Uit medemenselijkheid’, zegt demonstrant Rosalie Schoemaker (24). ‘Onderdak is een basisrecht, juist voor mensen in kwetsbare posities.’
Europa schrijft voor dat landen minimaal sobere voorzieningen moeten hebben voor ongedocumenteerden. De onderzoekers wijzen er ook op dat ‘het verder afsnijden van hulp- en dienstverlening aan mensen zonder geldige verblijfspapieren marginalisering bevordert en niet bijdraagt tot structurele oplossingen’.
D66-raadslid Maassen ziet dat de politieke discussie rond de opvang is verworden tot een principieel loopgravengevecht. Leefbaar Rotterdam zou eigenlijk voorstander moeten zijn, zegt ze. Vanuit de vijf LVV-voorzieningen wordt namelijk bijna twee derde alsnog uitgezet naar eigen land, er wordt elders asiel gevonden of toch in Nederland, blijkt uit de laatste evaluatie van het Rijk.
Dinsdag debatteert de Rotterdamse gemeenteraad over de opvang. D66 zal een rode lijn trekken. ‘Schrijnende gevallen mogen niet op straat terechtkomen’, zegt Maassen. Verantwoordelijke wethouder Faouzi Achbar (Denk) worstelt ook met de kwestie, laat hij telefonisch weten. Maar hoewel hij van mening is dat voor de meest schrijnende gevallen – volgens hem gaat het om tien mensen – de gemeente ‘maatwerk moet leveren’ om te voorkomen dat ze ‘in benarde situaties komen’, blijft hij erbij: ‘Het kabinet is en blijft verantwoordelijk voor deze doelgroep.’
Goezinnen van het ROS vindt de redenering van de wethouder onbegrijpelijk. Het laat volgens hem zien hoe ‘het extreemrechtse Leefbaar Rotterdam de coalitie in een houdgreep houdt’. ‘Je kunt zeggen dat het Rijk geen verantwoordelijkheid neemt, maar dan heb je nog steeds voor je stadsgenoten te zorgen.’
Voordat de menigte zich zondagmiddag onder leiding van trommelaars swingend naar het stadhuis aan de Coolsingel zal begeven, spreekt schrijver Ishmail Kamara de demonstranten voor station Rotterdam Centraal toe. In 2012 kwam hij van Sierra Leone naar Nederland. ‘Zonder hulp was ik een zwerver geworden’, zegt hij. ‘Door bed-bad-brood ben ik een belastingbetalende Rotterdammer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant