Ook onder Amsterdammers met Marokkaanse wortels is het geweld rond de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv dit weekeinde het gesprek van de dag. Helemaal nu beeldmateriaal van gewelddadige Maccabi-fans rondgaat op sociale media. Ondertussen wordt het wederzijds vingerwijzen gevoeld, zowel op straat als online.
is verslaggever van de Volkskrant. Reportage vanuit Amsterdam-West.
‘Heb je de beelden van die kleine journalist gezien?’, vraagt een Nederlands-Marokkaanse jongen in zwart trainingspak aan de twee vrienden met wie hij op zaterdagmiddag in Elmo’s, een restaurant en koffiebar in de Amsterdamse wijk Bos en Lommer, een broodje tonijn zit te eten. ‘Dat is toch anders dan wat er tot nu toe over de rellen naar buiten is gebracht.’
De 24-jarige KPN-monteur doelt op de berichtgeving over het geweld dat zich donderdagnacht in het centrum van Amsterdam afspeelde, rond de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv. In de woorden van burgemeester Femke Halsema was daar sprake van ‘hit and run-acties van mensen op scootertjes die kriskras door de stad reden’, op zoek naar Israëlische voetbalfans. In de persconferentie de ochtend erop zei ze te begrijpen ‘dat dit herinneringen aan pogroms terugbrengt’.
Twintig tot dertig supporters raakten lichtgewond. Vijf moesten er naar het ziekenhuis. ‘Er is iets gebeurd wat we nog niet eerder hebben gezien’, zei Eddo Verdoner, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, tegen stadskrant Het Parool. ‘Er is een grens overschreden.’ De voorvallen waren wereldnieuws. ‘De antisemitische aanvallen op Israëlische voetbalfans in Amsterdam zijn verwerpelijk’, schreef de Amerikaanse president Joe Biden op X.
Twitter bericht wordt geladen...
Over de achtergrond van mogelijke daders heeft de politie nog niets bekendgemaakt, maar meerdere media concludeerden op basis van videobeelden dat het zou gaan om mensen met een Noord-Afrikaanse of, specifieker, Nederlands-Marokkaanse achtergrond.
Het beeld dat de media van de gebeurtenissen hebben geschetst, is eenzijdig, zeggen de drie vrienden in Elmo’s. Geen van de drie wil met naam in de krant. Spreken over de gebeurtenissen in Amsterdam, is spreken over de oorlog in het Midden-Oosten. ‘Als je kritisch over Israël praat, ben je binnen twee dagen je baan kwijt’, zegt de oudste van de drie, een 27-jarige aannemer met een bescheiden snor.
De KPN-monteur vertelt over ‘die kleine journalist’, de 16-jarige YouTuber Bender, wiens reportage een ander perspectief op de geweldplegingen zou bieden. ‘Bender laat zien dat de Israëlische fans eerst palen uit de grond trekken en vervolgens iemand aanvallen’, zegt hij. ‘En wie zijn de boosdoeners? De Nederlanders. De Marokkaanse Amsterdammer wordt weer in een kwaad daglicht gezet.’
Er was ook nog een ander filmpje, gemaakt door een Amsterdamse fotografe. Zij filmde hoe Maccabi-supporters enkele Amsterdammers aanvielen. Nadat ze het materiaal had verkocht aan persbureau Reuters, verscheen het onder meer bij de Duitse omroep ARD, maar dan als voorbeeld van hoe Amsterdammers juist Israëlische voetbalfans zouden aftuigen. De omroep heeft inmiddels gerectificeerd.
Het geweld van later in de nacht – de hit-and-run-acties om gericht Israëliërs in elkaar te slaan – keuren de jongens af. ‘Een klap is nooit goed’, zegt de KPN-monteur. De aannemer relativeert het leed wel. ‘Iemand schreef op internet dat tienduizend dode kinderen in Gaza zelfverdediging is, maar twintig gewonde Israëliërs een pogrom.’
Op berichtenplatform Telegram werd opgeroepen tot een ‘Jodenjacht’, zei burgemeester Halsema in haar persconferentie, maar dat betekent niet dat alle daders werden gedreven door antisemitisme, bezweren de drie. ‘Een Joodse vriend van mij is op de Dam ook de confrontatie met Israëliërs aangegaan’, zegt de aannemer. ‘Hij deed dat omdat de Israëliërs een taxichauffeur in elkaar hadden geslagen, nadat die ze erop had aangesproken dat ze een Palestijnse vlag van een huis hadden getrokken.’
De meeste Marokkaanse Nederlanders hebben niets tegen joden, zegt de KPN-monteur. ‘Kijk naar Marokko: in Fez en Marrakech lopen superveel joden met keppeltjes over straat. Dat is geen enkel probleem.’
Na de Tweede Wereldoorlog is het aantal joden in Marokko snel teruggelopen. Na pogroms in de jaren veertig en vijftig, waarbij tientallen doden vielen, vluchtten de meesten naar Israël. Van de 250 duizend joden zijn er nog drieduizend over. Ondanks ‘diepe maatschappelijke vooroordelen’ kunnen zij hun geloof belijden, schrijft de ngo Freedom House.
‘Als jij Joods was geweest’, zegt de KPN-monteur, ‘had ik hetzelfde gesprek met je gevoerd. Er is een oorlog gaande tussen Israël en Palestina, niet tussen joden en moslims.’
Nee, corrigeert de aannemer, het is ‘de wereld tegen Palestina’. ‘Met alle respect, maar Mark Rutte is een ballensjouwer, dat zou ik ook gewoon tegen hem zeggen. Waarom heeft hij de steun aan Israël niet gestopt? Omdat hij de ballen van Biden en de ballen van Israëliërs sjouwt. Ook al is hij nu de leider van Navo, als Biden zegt dat hij twee dagen geen water mag drinken, drinkt hij twee dagen geen water.’
Over dit soort dingen hebben de drie het sinds een jaar onderling voortdurend, zegt de KPN-monteur. De aannemer: ‘Hier gaat nooit een eind aan komen.’
Aan het begin van de week komt de gemeente Amsterdam met een feitenrelaas van de gebeurtenissen donderdagnacht. Dan wordt er mogelijk meer duidelijk over hoe grootschalig het geweld precies was, hoeveel aangiften zijn gedaan en naar hoeveel verdachten de politie nog op zoek is.
Wat nu al wel duidelijk is: de toch al gespannen verhoudingen tussen twee bevolkingsgroepen in Amsterdam – Joden en moslims – zijn donderdagnacht verder op scherp gezet. Binnen de Joodse gemeenschap heersen angst en nervositeit. En op de stoep tegenover Elmo’s vertelt Halima, een 37-jarige vrouw met grijze hoofddoek, tijdens het boodschappen doen dat ze niet meer in het centrum van de stad durft te komen. ‘Ik ben een allochtoon en zij (pro-Israëlische groepen, red.) zien nu alle allochtonen als Palestijnen. De eerste die ze tegenkomen, slaan ze in elkaar, ben ik bang. Ik ga pas weer richting de Dam als alles tot rust is gekomen.’
Ook Ali, een 24-jarige sociaal werker met donkere krullen, vreest Israëlische represailles. Een vriend die op Instagram wees op de rol van Israëliërs bij de rellen, wordt bedreigd, zegt hij terwijl hij naar zijn fiets loopt. ‘Zijn naam is gedeeld op een Israëlisch Telegram-kanaal.’
Hij toont zijn Instagram-app en de bedreigingen die de man daar sindsdien van Israëlische accounts heeft binnengekregen. ‘We gonna find you’ is in de reacties onder een foto te lezen. Daaronder vermeldt iemand diens huisadres, aangevuld door twee mes-emoji’s. ‘Ik ben bang voor geweld’, zegt Ali, ‘voor een terroristische aanslag.’
Niet alleen online maar ook op straat is het sinds 7 oktober vorig jaar, toen de oorlog tussen Israël en Gaza begon, onmiskenbaar grimmiger geworden, zegt Salia, een 54-jarige medewerker van een buitenschoolse opvang met een roze hoofddoek. Een aantal maanden geleden deed ze aangifte nadat een Nederlandse man had gezegd dat hij zin had haar ‘tegen haar hoofd aan te knallen’. Eerder had hij al ‘stomme moslima’ naar haar geroepen.
Toen haar dochter onlangs zei dat ze een hoofddoek wilde dragen, vroeg Salia of dat nou wel een goed idee was. ‘Mama, hoor je wel wat je zegt?’, reageerde haar dochter. Salia: ‘Ze zei dat het haar keuze was en dat ze het heel graag wilde. Shit, dacht ik op dat moment, dit is niet goed. Ik ben mijn dochter met mijn angsten aan het besmetten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant