Mexico’s eerste vrouwelijke president, Claudia Sheinbaum, staat de komende vier jaar tegenover Amerika’s grootste macho, Donald Trump. Hij bewees al dat hij Mexico onder druk kan zetten met economische dreigementen over zowel drugsverkeer als migratie.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Sussende woorden benadrukken soms juist het tegenovergestelde. ‘Er is geen reden tot zorg’, zei de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum tegen haar volk nadat in buurland de VS bullebak Donald Trump opnieuw was verkozen. ‘Geen enkele reden.’
De 39 miljoen Mexicanen in de VS, hun miljoenen familieleden in Mexico, de Mexicaanse ondernemers die hun producten naar het noorden exporteren: niemand hoeft het volgens Sheinbaum benauwd te krijgen van het vooruitzicht van nog eens vier jaar Trump. Zelfs niet nu hij machtiger is dan de vorige keer. ‘De relatie met de VS zal goed zijn, ik ben ervan overtuigd.’
Feit is echter dat Mexico de borst kan natmaken. Dinsdag 5 november gaat de boeken in als ‘zwarte dinsdag’, stelde de rechtse columnist Jorge Castañeda deze week in de Mexicaanse krant El Economista. ‘De klinkende overwinning van Trump zal bepalend zijn voor de eerste vier jaar (van de zes, red.) van de regering-Sheinbaum.’
Een aanzienlijk deel van de dreigementen die Trump uitte tijdens zijn campagne is gericht aan Mexico. De aanstaand president belooft massadeportaties van ongedocumenteerde migranten richting het zuiden. Hij dreigt met handelstarieven van tientallen tot zelfs duizenden procenten om de eigen industrie te beschermen, en is van plan zowel de drugssmokkel als het aantal noordwaartse migranten in te perken. Trump wil ook opnieuw onderhandelen over het vrijhandelsverdrag tussen de VS, Canada en Mexico.
Vandaar dat woensdagochtend de dollar een sprongetje maakte en de Mexicaanse peso een duikeling. Mexico en de VS zijn tot elkaar veroordeeld, ze zijn elkaars belangrijkste handelspartners. In 2022 wisselden ze voor bijna 800 miljard euro aan goederen en diensten uit. Het vrijhandelsverdrag T-MEC of USMCA (voorheen Nafta) is daarin cruciaal. Maar gelijken zijn ze zeker niet.
En hoewel Trump in 2018 zelf zijn handtekening onder T-MEC zette, zegt dat weinig over de Trump van nu, zegt politicoloog Andrea Samaniego van de Nationaal Autonome Universiteit van Mexico (UNAM).
‘Deze Trump heeft een groter mandaat,’ zegt ze via de telefoon. ‘Hij won de meeste kiesmannen en de meeste stemmen. Hij gaf zichzelf al een voorzet door conservatieve rechters te benoemen in het hooggerechtshof. En zijn partij rukte op in het Congres.’
Vandaar dat hij in staat is om zijn eigen handelsakkoord open te breken, ook al verdienen beide landen grof geld aan het vrije verkeer van goederen. Protectionist Trump wil voorkomen dat andere landen, en dan met name China, voet aan de grond krijgen in Mexico. Dan kunnen ze via T-MEC toegang krijgen tot de Verenigde Staten.
De onderhandelingsstrategie van de rücksichtslose zakenman-president is wel bekend, zegt Samanea. ‘Hij deelt eerst een klap uit, daarna praat hij met je.’
Dat deed hij al tijdens zijn vorige mandaat, toen hij Sheinbaums voorganger en partijgenoot Andrés Manuel López Obrador (2018 - 2024) met het dreigement van hogere importtarieven dwong tot een strenger Mexicaans migratiebeleid.
Desondanks kon López Obrador, die zelf een Mexico-eerst-politiek bedreef, het verrassend goed vinden met Trump. De vraag is hoe president Sheinbaum zich zal verhouden tot haar macho-buurman. Toch kan Sheinbaum zichzelf ook groot maken, zegt politicoloog Samanea. ‘Net als Trump kreeg ze een stevig mandaat van de kiezer en haar partij heeft een ruime meerderheid in het parlement.’
De Mexicaanse president mag dan met opgeheven hoofd aan de onderhandelingstafel verschijnen, Trump zal onverminderd hard, of zelfs harder, op die tafel slaan. Een importtarief van 25 procent moet het buurland zover krijgen om zowel het aantal migranten als het drugsverkeer richting de VS in te perken.
Mexico liet de afgelopen jaren al zien de migratie richting het noorden in te kunnen perken. De Amerikaanse grenspolitie registreerde in december 2023 een kwart miljoen migranten, in augustus dit jaar was dat aantal gedaald naar 60 duizend.
Trumps dreigementen kunnen ook van invloed zijn op de handel. Bedrijven zullen twee keer nadenken voordat zij naar Mexico verhuizen. De Chinese automaker BYD kijkt al een tijd de kat uit de boom. En ook van het voornemen van Trumps nieuwe boezemvriend Elon Musk om een Tesla-fabriek in Mexico te openen, is al lang niets vernomen.
De slagingskans is echter een stuk kleiner als het om het drugsdossier gaat. Verwoede Mexicaanse (en Amerikaanse) pogingen om het geweldsmonopolie terug te winnen op de kartels leiden al twee decennia tot een aanhoudend bloedvergieten. Ook de nieuwe agressieve veiligheidspolitiek van Sheinbaum stuitte in de eerste maand van haar presidentschap al op hevig kartelgeweld.
Bovendien is de illegale handel tussen beide landen evenmin eenrichtingsverkeer. Mexico kaatste in recente jaren de bal terug en klaagde Amerikaanse wapenfabrikanten aan voor het bewapenen van de Mexicaanse georganiseerde misdaad.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant