Verschillende steden in ons land worstelen met arbeidsmigratie. Het gaat daarbij vaak om problemen rond huisvesting, uitbuiting en onderbetaling. Ook in Den Haag, waar enkele tienduizenden arbeidsmigranten uit Oost-Europa wonen, is dit aan de orde van de dag.
Aan het einde van de middag, als het net schemerig begint te worden, komen de eerste arbeidsmigranten terug van een werkdag. We staan op de Dierenselaan voor de Poolse ABC Supermarkt in het Haagse stadsdeel Escamp, in de volksmond ook wel 'het kleine centrum' genoemd.
Busladingen Oost-Europese arbeidsmigranten worden er gedropt, nadat ze 's ochtends op dezelfde plek waren opgehaald om te werken in de tuinbouw, infra of de bouw. Ze spoeden zich naar huis of halen nog snel een paar boodschappen om de dag erna weer vroeg op te staan.
"Ze maken lange dagen", zegt voorlichter Orhan. Hij staat samen met collega's Nilüfer en Violetta met een mobiel informatiepunt van de gemeente vlak voor de supermarkt om vragen van arbeidsmigranten te beantwoorden.
"We krijgen vooral veel vragen over wonen. Veel arbeidsmigranten worden uit huis gezet. Ze hebben te maken met hoge huren vanwege het tekort aan woningen. Daardoor zie je ook dat ze vaak samenwonen om de kosten te drukken. Wij proberen ze te helpen en sturen ze door naar de juiste instanties."
Volgens Orhan gaat het vooral om Bulgaren en Polen. Zij belanden vaak bij mensen met verkeerde bedoelingen als ze woonruimte zoeken. "Ook zij hebben last van de woningnood. Verder hebben arbeidsmigranten te maken met uitbuiting en onderbetaling en weten ze vaak niet waar ze moeten zijn om hun kinderen in te schrijven voor onderwijs."
In een aantal stadsdelen van Den Haag is het aandeel arbeidsmigranten uit de Europese Unie erg groot. In bepaalde wijken, zoals Transvaal, Laak Centraal, Rustenburg-Oostbroek, Morgenstond, Moerwijk en Valkenboskwartier, is sprake van slechte huisvesting en is de druk op de leefomgeving het grootst.
In totaal zijn er in Den Haag ongeveer 50.000 migranten, één op de tien inwoners dus. Dat is slechts een schatting, doordat een aanzienlijk deel van de arbeidsmigranten zich niet inschrijft in de gemeente en daartoe ook niet is verplicht.
Van de migranten die wel staan ingeschreven, zijn de Bulgaren met 15.095 de grootste groep. Ze worden gevolgd door Polen (11.913), Grieken (4.696), Roemenen (2.092) en Hongaren (1.379), zo staat te lezen in het programmaplan Arbeidsmigratie in goede banen van de gemeente Den Haag.
Het grootste deel werkt via uitzenders (53 procent). Zij zijn in en buiten Den Haag actief in de zakelijke dienstverlening, logistiek, tuinbouw, bouw of zorg. Ook staan steeds meer EU-arbeidsmigranten bij de Kamer van Koophandel (KVK) ingeschreven als zzp'er. Sinds 2017 is er sprake van een stijging van maar liefst 70 procent.
En dat betekent dus ook dat in Den Haag de uitzendbureaus als paddenstoelen uit de grond komen. "In totaal zijn dat er 1.661 en misschien wel meer of minder", zegt Monique van den Berg, programmadirecteur arbeidsmigranten bij de gemeente Den Haag.
Inmiddels staan er in een viertal wijken 23.000 arbeidsmigranten ingeschreven als zelfstandige. "We zien dat veel Oost-Europese arbeiders zich laten inhuren als zzp'er. Dat is gunstig voor uitzendbureaus. Die hebben dan helemaal geen verantwoordelijkheid meer voor goed werkgeverschap."
De komst van veel arbeidsmigranten zet de sociale cohesie in bepaalde wijken onder druk, meent Van den Berg. "Er ontstaat veel overlast, mensen wonen met meerdere anderen in een woning en hangen daardoor vaak op straat. Ook is er veel parkeeroverlast en ligt er veel afval naast de containers. Zij doen verder niemand kwaad, maar andere mensen die er wonen ervaren dit als overlast."
Het kabinet wil uitbuiting van arbeidsmigranten door malafide uitzendbureaus aanpakken. Maar de wet die dat mogelijk moet maken, loopt vertraging op. Verder komt er een rem op arbeidsmigratie, maar is nog niet bekend welke maatregelen worden getroffen.
Wethouder Martijn Balster (Volkshuisvesting, Wijken en Welzijn) laat weten dat het de gemeente "over de schoenen loopt". Hij benadrukt dat Den Haag alles uit de kast haalt, maar alleen de symptomen kan bestrijden. "We handhaven bijvoorbeeld de spelregels als het gaat om huur en proberen met alles wat we hebben slecht behandelde arbeidsmigranten in beeld te krijgen en te ondersteunen."
Balster benadrukt dat het economisch model op de schop moet om de problemen rond arbeidsmigratie aan te pakken. Zo moet de flexibiliteit op de arbeidsmarkt worden aangepakt. "Nu kunnen werkgevers elkaar wegconcurreren op arbeidskosten ten koste van arbeidsmigranten en onze samenleving. We moeten daarom de rekening neerleggen bij werkgevers en uitzendbureaus."
En dat betekent dat er strenge regels moeten komen voor als een bedrijf zich vestigt of wil uitbreiden, meent Balster. "Dan moeten er vooraf duidelijke afspraken worden gemaakt over huisvesting. Als dat niet geregeld is, gaat het hele feest niet door. Geen bed, geen business."
"Verder moeten arbeidsmigranten fatsoenlijk worden betaald. En als bedrijven of sectoren zich daar niet aan willen houden, moeten ze dicht. Ook pleiten we voor een uitzendverbod voor sectoren die stelselmatig de zaken niet op orde hebben."
Source: Nu.nl economisch