De manier waarop Geert Wilders de ontvangst van de Israëlische bewindslieden vrijdag naar zich toetrok, is een perfecte uitdrukking van de twee gezichten van het huidige staatsbestuur: een kabinet dat binnen de lijnen van de rechtsstaat kleurt, gesouffleerd door de grootste coalitiepartij, die dat niet doet.
‘Het dualisme zit er goed in hoor, bij de coalitie’, grapt een van de betrokkenen over de politieke reactie op het geweld tegen Israëlische voetbalfans van donderdagavond- en nacht in Amsterdam.
Vrijdag leek het er soms op dat Geert Wilders, de fractieleider van de grootste regeringscoalitie PVV, zichzelf had benoemd tot de facto vervanger van premier Dick Schoof, die in Boedapest was voor een EU-top.
Met tweets waarin hij zijn eigen kabinet keihard aanviel, door telefoongesprekken met zijn politieke vrienden in Israël, en uiteindelijk door zijn verschijning op Schiphol, waar twee Israëlische ministers landden, deed Wilders het maximale om de crisis naar zich toe te trekken en zichzelf als enige ware hoeder van de Israëlische en Joodse belangen in Nederland neer te zetten.
Daarmee bracht hij het kabinet in verlegenheid, maar de suggestie dat Wilders de autoriteiten tot alertheid en optreden moest aansporen, is volgens betrokkenen onzin. Hetzelfde geldt voor de suggestie in sommige media dat er een ‘race’ zou zijn geweest vrijdagmiddag wie eerder op Schiphol was om de overgevlogen Israëlische bewindslieden te ontvangen.
De werkelijkheid is prozaïscher, maar wat klopt, is dat het kabinet en de politieke leiders van de belangrijkste regeringsfracties – niet alleen Wilders, maar ook VVD-leider Dilan Yesilgöz – vrijdag bezig waren met hun eigen wedstrijd.
Om drie uur ‘s nachts waarschuwde burgemeester Femke Halsema minister van Justitie David van Weel (VVD) al dat de situatie in Amsterdam was ontspoord. Vanaf dat moment begonnen binnen het kabinet de intensieve contacten tussen de drie meest betrokken bewindslieden – naast van Weel natuurlijk premier Dick Schoof in Boedapest en NSC-minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp, die in Singapore zat. Ook ambtelijk werd er direct een contactgroep van deze drie ministeries op touw gezet om de kabinetsreactie te coördineren.
Een van de vragen daarbij was: moet premier Schoof direct terugkeren naar Nederland? Besloten werd dat dat niet hoefde, omdat de situatie ‘onder controle’ was.
Op straat was het in Amsterdam vanaf vijf uur ‘s ochtends rustig, alle crisisorganisaties werkten al op volle toeren en Van Weel ‘kon op de winkel passen’. En het symbolische belang van de aanwezigheid van de premier tijdens een crisis? Dat gaf ‘s ochtends nog niet de doorslag, maar later op de dag – en weer een paar boze tweets van Wilders verder – werd alsnog besloten tot een vervroegde terugkeer.
In Den Haag zag men vrijdagochtend al heel vroeg dat de gemoederen in Israël tot het kookpunt waren gestegen, met zelfs aankondigingen dat er evacuatievluchten zouden worden ingezet om de Israëlische voetbalfans veilig terug te laten keren naar Israël. Schoof belde daarom vroeg met premier Netanyahu, ook om te zeggen dat de evacuatievluchten vanzelfsprekend welkom waren.
Op vrijdagmorgen kreeg Buitenlandse Zaken uit Jeruzalem te horen dat de kersverse Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar naar Nederland zou vliegen om poolshoogte te nemen. In afwezigheid van Schoof en Veldkamp, werd besloten dat justitieminister Van Weel de meest geschikte bewindspersoon was hem te ontvangen. Later bleek ook dat de voorzitter van de Knesset, Amir Ohana, meekwam.
Terwijl de afdeling protocollaire zaken van het ministerie druk bezig was de benodigde voorbereidingen voor hun ontvangst te regelen, kwam opeens het nieuws binnen bij de betrokken departementen dat Wilders óók naar Schiphol zou gaan – een volslagen verrassing en het hoogtepunt van deze dag van eenmans-Wilders-diplomatie.
Dat dit bij de buitenwacht de indruk kon wekken van een ‘race’ om wie het eerst bij de Israëlische gasten zou zijn om ze te ontvangen, begrijpt men op de betrokken departementen wel; al was dat dus niet zo. Wat zich in plaats daarvan ontspon op Schiphol, was een van de meest surrealistische staaltjes ‘dualistische diplomatie’ die Nederland in lange tijd heeft gezien.
Twitter bericht wordt geladen...
De officiële, protocollaire ontvangst bij het vliegtuig werd gedaan door Van Weel. Vervolgens liep het gezelschap naar de vipruimte op Schiphol, waar Wilders klaarstond. Daarna hield Van Weel in één van de vipkamers een gesprek met minister Saar, terwijl Wilders in een andere vipkamer sprak met Ohana. Later sprak Wilders ook nog met Saar, en daarna spraken Van Weel en Wilders ook nog met elkaar.
Twitter bericht wordt geladen...
Beiden verspreidden daarna foto’s van henzelf met het Israëlische bezoek, wat nog eens bevestigde hoe gespleten de huidige situatie is: enerzijds was de interne communicatie binnen het kabinet en tussen ‘Amsterdam’ en het kabinet intensief, maar Wilders opereerde naast die hele crisismachinerie geheel zelfstandig en zonder enig overleg met bewindslieden – als een ronkende buitenboordmotor, die een geheel eigen koers vaart.
Twitter bericht wordt geladen...
De politicus wiens partij verreweg de grootste werd bij de laatste verkiezingen maar die toch geen premier kon worden, greep de bijzondere omstandigheden aan om zichzelf, meer dan ooit tevoren, te presenteren als schaduwpremier van dit kabinet en de échte leider van dit land.
Hij deed dit op een wijze die recht ingaat tegen de afspraken die aan het begin van de formatie van dit kabinet al zijn gemaakt, namelijk dat Wilders’ meest radicale voorstellen ‘in de ijskast’ zouden worden gestald. Deze afspraak, die cruciaal was voor NSC en VVD om in het kabinet te stappen, is gisteren verbrijzeld.
Waar minister Van Weel aankondigde alles te zullen doen de daders ‘op te sporen en te straffen’, zat Wilders op een totaal ander spoor: ‘Dat is allemaal niet genoeg! Waarom was er onvoldoende politie? Waarom was dit niet voorzien? Waarom stuur je dit tuig niet het land uit? Waar blijven de voorstellen om criminele moslims te kunnen denaturaliseren?’ Eerder had hij al laten weten: ‘De daders moeten het land uit.’
Daarmee was de crisisdiplomatie vrijdag een voorlopig hoogtepunt van de ‘Jekyll-en-Hyde’-diplomatie van dit kabinet en een perfecte uitdrukking van de twee gezichten van het huidige staatsbestuur: een kabinet dat binnen de lijnen van de rechtsstaat kleurt, gesouffleerd door de grootste coalitiepartij, die dat niet doet.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant