De documentaire laat zien hoe de ‘verwende meisjes’ een front vormen na de foute kus op de mond van Jennifer Hermoso en niet buigen voor de druk van voetbalbestuurders en media. Het is genoeg!
Halverwege de documentaire #Se Acabó: Diario de los campeones (‘Het is genoeg – dagboek van de kampioenen’) zien we hoe de voorzitter van de Spaanse voetbalbond Luis Rubiales in de kleedkamer een peptalk geeft aan de voetbalsters van het Spaanse nationale elftal. Ze staan op het punt de halve finale te spelen van het wereldkampioenschap in Nieuw-Zeeland tegen Zweden.
Rubiales stelt retorische vragen: ‘Wie heeft er meer lef? Wij of zij?’ Wie is er slimmer, wij of zij?’ De vrouwen antwoorden schoorvoetend, en naar Rubiales’ zin niet luid genoeg. Hij zet een tandje bij. ‘Wie heeft er grotere’, begint hij, balt zijn vuisten en laat een pauze vallen, op zoek naar het juiste woord. ‘Wie heeft er grotere eierstokken? Harder, verdomme.’
Dit zou natuurlijk slechts een onhandige verspreking kunnen zijn. Net zoals de kus die deze zelfde Rubiales een paar dagen later gaf op de mond van spits Jennifer Hermoso, die de wereld over ging, uitgelegd zou kunnen worden als een iets te enthousiaste uiting van feestvreugde na het winnen van de wereldtitel door de Spaanse vrouwen. Dat was Rubiales’ verweer destijds ook, waarover later meer.
Maar, en dit was eigenlijk al duidelijk voor de verschijning van deze documentaire vorige week vrijdag, het zat anders. Het gedrag van Rubiales was een uiting van hoogmoed van een bondsvoorzitter die zich onaantastbaar waande, van een verstoorde relatie tussen bond en speelsters, tussen bondscoach en speelsters, en van een jarenlange achterstelling van het Spaanse vrouwenvoetbal in zijn geheel in de machismo-omgeving van het Spaanse voetbal.
In de documentaire van regisseur Joanna Pardos horen we dit voor het eerst uit eerste hand, namelijk van de Spaanse wereldkampioenen zelf. Zo zitten we in de keuken van Jenni Hermoso in Mexico, waar ze Irene Paredes en Alexia Putellas ontvangt, de meest ervaren spelers en dus natuurlijke leiders van het Spaanse team. Inmiddels zijn de drie vriendinnen, ook door wat ze samen hebben meegemaakt.
Hun verhaal begint bij voormalig bondscoach Ingnacio Quereda, die 27 jaar coach was, zonder een toernooi te winnen, die homofobe opmerkingen maakte, speelsters vertelde dat ze een ‘goede beurt’ nodig hadden en die tactische besprekingen hield waarbij hij soms in een vlaag van onoplettendheid twaalf speelsters op zijn whiteboard zette.
Zijn opvolger Jorge Vilda (de verantwoordelijke bondscoach op het WK), een vriend van Rubiales, zonder noemenswaardigs prestaties op zijn naam voor zijn aanstelling, was al sinds de vroege uitschakeling in de kwartfinales op het EK van 2022 in conflict met de speelsters.
Ze vroegen hem (vergeefs) om tactische oplossingen en meldden zich bij zijn vriend en bondsbaas Rubiales met vragen om betere werkomstandigheden. Dat ging dan om een dag rust voor een wedstrijd, een eigen kleedkamer, of gebruik van de fitness als de mannen er niet waren. Rubiales, die intussen met de mannelijke voetballers onderhandelde over hoge premies en horloges, lekte hun vragen naar de pers, onder het mom van: kijk eens wat deze verwende meisjes een praatjes hebben.
Dat bleef lang de teneur in de media, ook toen vijftien spelers (onder wie meerdere Gouden Bal-winnaars) en de drie eerder genoemde leiders Putellas, Hermoso en Paredes, in september 2022 besloten niet meer voor het team uit te komen tot de omstandigheden zouden verbeteren. In de documentaire oordeelt een voetbalcommentator, zoals veel andere Spaanse media: ‘Dit is een onredelijke driftbui van vijftien kleine meisjes.’
Omdat Rubiales de vrouwen enigszins tegemoet kwam, en hij het geluk had dat het WK aanstaande was dat de meeste vrouwen niet wilden missen, bleven uiteindelijk zeven van de achttien opstandige spelers thuis. En er gebeurde iets ongelooflijks: deze uitgeklede selectie won in de zomer van 2024 het WK.
Regisseur Joanna Pardos moet in haar documentaire vrij zwaar leunen op de citaten van de terugblikkende voetbalsters, sportjournalisten en andere betrokkenen en dat maakt haar film wel wat Netflexiaans, met veel gezwollen muziek. Bij gebrek aan echte scènes herhaalt ze onscherpe, nagespeelde beelden van een boardroom met mannen in pakken, waarschijnlijk om de mannenwereld uit te beelden die de voetballerij is. De wedstrijdsamenvattingen van het WK en de persoonlijke instagram-beelden van de speelsters uit de kleedkamer brengen leven in de film.
Het is vrolijkmakend om de voetbalsters terug te zien kijken naar hun goals en hun successen. Maar het feestelijke gaat er snel af als Rubiales bij de medailleceremonie Hermoso bij haar hoofd pakt en haar vol op haar mond kust.
Het vervolg is bekend: hoewel Hermoso zegt dat ze de kus ‘niet leuk vond’, houdt hij vol dat het consensueel was, een kus tussen vrienden. Pijnlijk is hoe Hermoso en haar teamgenoten onder druk worden gezet om hem vrij te pleiten, de voetbalbond brengt een valse verklaring van Hermoso naar buiten.
De Spaanse politiek roept intussen om zijn aftreden, en de Fifa begint een tuchtzaak tegen een totaal overmoedige Rubiales, een overmoedigheid die ook blijkt uit het beeld van hoe hij na de finale op de eretribune, vlak naast de Koninklijke familie, opzichtig in zijn kruis greep na de winst van Spanje, in een onderonsje met bondscoach Vilda.
Rubiales houdt vast aan zijn onschuld en zijn positie. Hij neemt zelfs de vlucht naar voren door vijf dagen na de WK-winst tijdens een toespraak de schuld bij Hermoso te leggen (‘Zij tilde mij op’) en tegen de zaal te schreeuwen dat hij er niet over piekert om af te treden.
Die toespraak is het omslagpunt. In #SeAcabó vertelt Alexia Putellas dat het haar toen ineens volstrekt duidelijk is: de maat is vol. Vanaf haar vakantieadres twittert ze: ‘Dit is onacceptabel. Het is genoeg. Ik sta achter je @jennihermoso. #Seacabo’. De tweet gaat viraal en vormt de basis van een verklaring die wordt ondertekend door 81 vrouwen (onder wie de 23 van de WK-selectie), die het vertrek van Rubiales eisen.
Nee, Rubiales komt niet aan het woord in deze documentaire. Hij stapte in de week na de tweet op als voorzitter van de voetbalbond, werd voor drie jaar geschorst door de Fifa, en er hangt hem een eis van 2,5 jaar gevangenisstraf boven het hoofd voor aanranding en dwang.
Regisseur Joanne Pardos kiest in haar film bewust het standpunt van de vrouwen, ze laat zien hoe deze Spaanse voetballers de blik op het vrouwenvoetbal hebben veranderd. Door hun wereldtitel, maar vooral door hun baanbrekende acties erna.
Dat maakt van haar film een statement over de emancipatie van het vrouwenvoetbal, en daarmee de hele vrouwenzaak. Zoals Alexia Putellas het zegt: ‘Het was een boodschap voor alle vrouwen op de wereld. Wij tolereren niet zomaar alles meer.’
Se acabó - het is genoeg.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant