Tandartsen en mondhygiënisten zijn duidelijk: ook de ruimte tussen de tanden moet je schoonhouden. Waarom eigenlijk? En welke ‘tussenruimte-reiniger’ moet je gebruiken?
Een veelgehoord advies van tandartsen en mondhygiënisten: gebruik naast de tandenborstel iets om de ruimten tussen de tanden en de kiezen schoon te maken. Hiervoor biedt de drogist een uitgebreid assortiment aan flosdraad, ragers en stokers aan. Maar waarom is alleen tandenpoetsen niet genoeg?
‘Poetsen is het belangrijkst, maar voor de meeste mensen niet genoeg voor een schone mond’, zegt Dagmar Else Slot. Vijf jaar geleden werd zij, als eerste mondhygiënist, hoogleraar bij het Academisch Tandheelkundig Centrum Amsterdam. Daar draagt ze bij aan adviezen die mondzorgprofessionals hun patiënten geven.
Beter Leven In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Het belang van de tandenborstel is bekend: twee keer per dag minstens twee minuten poetsen beschermt de tanden. Poetsen verwijdert namelijk tandplak, een bron van bacteriën die bijdragen aan het ontstaan van gaatjes. Maar Slot houdt zich vooral bezig met een andere tak van mondverzorging: het voorkomen van ontstoken tandvlees.
‘Een tandenborstel komt zeer beperkt tussen de tanden en kiezen’, zegt ze. Door achterblijvende tandplak in de tussenruimten kan het tandvlees gaan ontsteken, met bloedingen tot gevolg. Slot: ‘Als de ontsteking groter wordt, lost een deel van het kaakbot op. Uiteindelijk kunnen tanden en kiezen zelfs los komen te staan.’
Tandplak moet dus tussen de kiezen en tanden vandaan worden gehaald. Maar hoe?
Daarin is nogal wat keus. Tandenstokers – traditioneel van hout, tegenwoordig vaak van siliconen of rubber, voorzien van kleine uitstulpsels. Ragertjes – ijzeren staafjes met borstelharen. De monddouche – een soort hogedrukspuit voor in de mond. En natuurlijk de flosdraad. Een zijden variant daarvan is al sinds de 19de eeuw op de markt.
Maar flosdraad – tegenwoordig vooral van nylon gemaakt – is uit de gratie geraakt. De teloorgang begon in 2015, nadat een journalist van Associated Press een veelvoud aan flosonderzoeken had bestudeerd. Conclusie: er is geen bewijs dat flosdraad werkt.
Volgens Slot is dat zelfs al sinds 2008 bekend. Tandartsen en mondhygiënisten die nog altijd vasthouden aan het advies te flossen hebben ‘onder een steen geleefd’, zegt ze.
De European Federation for Periodontology, een club die zich in Europa bezighoudt met ‘tandvleeswetenschap’, ontmoedigt het gebruik van flosdraad actief. Vooral de matige techniek van de gemiddelde flosser is volgens hen de reden dat flosdraad niet werkt. Daarom raadt de EFP effectievere en gebruiksvriendelijkere alternatieven aan: ragers en de monddouche.
Slot: ‘Houten tandenstokers werken goed tegen bloeding, en zijn geschikt voor beginners. Ragers vragen iets meer vaardigheid. Wel zijn ze beter voor het verwijderen van plak en in verschillende maten en vormen te verkrijgen. Rubberen stokers lijken in de praktijk minder effectief, maar mensen vinden die prettiger in gebruik.’
Niet flossen, maar stokeren of ragen dus, blijkt uit onderzoeken van Slot en haar collega’s.
Die onderzoeken hebben wel wat beperkingen, beaamt Slot. Het is duidelijk dat stokeren en ragen tandvleesontsteking kan verminderen, maar het gemeten effect is vaak klein. In een grote literatuurstudie naar de effectiviteit van ‘tussenruimte-reinigers’ kwamen Australische wetenschappers in 2019 tot diezelfde conclusie.
Een van de redenen: onderzoeken lopen vaak te kort om een duidelijk effect te meten. Het duurt even voordat ontstoken tandvlees geneest. Langer onderzoek is een uitdaging, onder andere omdat deelnemers moeite hebben met het in stand houden van nieuwe mondzorggewoonten.
Verder, vertelt Slot, zijn de details belangrijk. ‘Bij een rager moet je er bijvoorbeeld voor zorgen dat je de goede maat hebt, zodat het ijzerdraad je tanden en kiezen niet raakt.’ Ze adviseert om met je tandarts of mondhygiëniste te overleggen. Die kan dan meteen een gebruiksinstructie meegeven.
En wat als je de tussenruimten toch verwaarloost? Hoe ver voor de volgende mondcontrole moet je dan beginnen met stokeren of ragen om niet door de mand te vallen?
Slot: ‘Binnen twee weken zie je al verschil.’ Maar een gezonde mond is vooral fijn voor jezelf en je omgeving, benadrukt ze. ‘Je gebruikt je mond om te eten, te zoenen, en er fris en fruitig uit te zien.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant