Amsterdam
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam legde een historische link tijdens de persconferentie die ze vrijdag gaf: op de dag dat Amsterdam de Kristallnacht herdacht – de nacht van 9 november 1938 toen in nazi-Duitsland op grote schaal Joodse mensen en bezittingen werden aangevallen – beleefde de Nederlandse hoofdstad zelf, in de woorden van Halsema, „een gitzwarte nacht” waarin „haatdragende antisemitische relschoppers en criminelen” Israëlische voetbalfans hebben belaagd. De burgemeester voegde daaraan toe: „Ik begrijp dat dit de herinnering aan pogroms terugbrengt. Dat dit in Amsterdam is gebeurd, is onverteerbaar.”
Dat is het zeker. Twee dagen van oplopende spanning mondden in de nacht van donderdag op vrijdag uit in beschamende antisemitische geweldsdaden, waarbij vijf mensen dermate ernstig gewond raakten dat ze in het ziekenhuis behandeld moesten worden. De politie hield voorlopig 62 mensen aan, van wie er vrijdagmiddag nog tien vastzaten. Burgemeester Halsema, die zich over het algemeen niet aan hyperbolen te buiten gaat, concludeerde terecht: „Onze stad is diep beschadigd, ons Joodse leven en cultuur zijn bedreigd.”
Zoals gezegd was het daarvoor al enige tijd onrustig in Amsterdam rondom de voetbalwedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv. Met deze de Israëlische club waren enkele duizenden fans meegekomen. De Amsterdamse autoriteiten waren zich ervan bewust dat hun bezoek door de oorlog in Gaza bijzondere oplettendheid vereiste. De zogenoemde driehoek – burgemeester, politiechef en officier van justitie – had daarom van tevoren inlichtingen ingewonnen bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Deze dienst concludeerde dat er „geen concrete dreiging” was, aldus Halsema.
Op woensdag vonden desalniettemin de eerste incidenten plaats. De politie moest vierhonderd Israëlische supporters bij het Holland Casino ontzetten. Sommige supporters hadden provocerende uitspraken gedaan over de oorlog in Gaza en een Palestijnse vlag van een gevel gehaald. Ook werd de auto van een Amsterdamse taxi-chauffeur vernield. Burgemeester Halsema zei hierover terecht dat deze incidenten geen excuus vormen voor wat er een dag later gebeurde.
Nadat de politie er donderdag met de inzet van 800 mensen in geslaagd was de relatieve rust te bewaren rondom de Amsterdam Arena en het Anton de Komplein, waar een pro-Palestinademonstratie werd gehouden, ging het later op de avond grondig mis. „Jongens op scooters”, aldus Halsema, gingen op zoek naar Israëlische supporters. Het ging om „hit and run” aanvallen; de daders waren weg voor de politie er was. Op sociale media circuleren filmpjes die van deze jacht zouden zijn gemaakt. De politie is bezig te achterhalen waar die beelden gemaakt zijn en wie erop staan. De driehoek zal uiterlijk dinsdag een feitenrelaas naar de gemeenteraad sturen zodat er een spoeddebat over de gebeurtenissen kan plaatsvinden.
Het verzoek van Halsema aan de Haagse politiek om met reageren nog even te wachten totdat er meer feiten bekend zijn, kwam te laat. Iedereen – van PVV-leider Geert Wilders tot koning Willem-Alexander – heeft reeds in meer of minder krachtige bewoordingen zijn afschuw uitgesproken over hetgeen er in Amsterdam gebeurd is.
Halsema signaleerde tijdens de persconferentie ook dat de Nederlandse hoofdstad er „internationaal niet goed op staat”. Dat was een understatement. Het lag voor de hand dat de Israëlische regering scherpe taal zou laten horen, maar ook de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen was „woedend” en heeft telefonisch contact gehad met premier Schoof over de „walgelijke aanvallen tegen Israëlische burgers in Amsterdam”.
Amsterdam gaat al sinds de aanslagen van Hamas op 7 oktober vorig jaar en de daaropvolgende verwoestende oorlog in Gaza gebukt onder flinke maatschappelijke spanningen. Die kwamen onder meer aan de oppervlakte tijdens de opening van het Holocaustmuseum in maart, de diverse bezettingsacties op de Universiteit van Amsterdam en de herdenking van de Hamasterreur op 7 oktober van dit jaar. Aan dat rijtje kan nu de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv worden toegevoegd.
Naast het eigen onderzoek, kondigde burgemeester Halsema ook een onafhankelijk onderzoek aan naar de manier waarop de gemeente zich heeft voorbereid op de komst van de Israëlische supporters en de wijze waarop de politie tijdens de ongeregeldheden heeft opgetreden. Dat is een verstandig idee. Alle feiten moeten boven tafel komen, zodat er daarná conclusies getrokken kunnen worden.
Source: NRC