In de swingstates Arizona en Nevada hebben veel kiezers een ‘split ticket’ ingevuld. Ze kozen in een referendum voor verankering van het recht op abortus in de grondwet. Maar bij de presidentsverkiezingen stemden ze op Donald Trump.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Het is een pijnlijk gegeven voor de Democratische presidentskandidaat Kamala Harris, die abortus juist tot het centrale thema van haar campagne had gemaakt. Tegelijkertijd is de uitslag voor de referenda een opsteker voor de pro-abortusbeweging. In zeven van de tien staten waar kiezers zich dinsdag over het abortusrecht konden uitspreken, stemde een meerderheid voor een stevigere verankering van dat recht in de grondwet van de staat.
Wat er in de grondwet van Amerikaanse staten over abortus is opgenomen, werd twee jaar geleden plots van belang toen het landelijke recht op abortus kwam te vervallen. Het Amerikaanse Hooggerechtshof zette toen een streep door de uitspraak in de zaak Roe vs. Wade uit 1973. Drie van de vijf rechters die het federale recht op zelfbeschikking bij zwangerschap ongedaan maakten, waren aangesteld door Donald Trump.
Toch blijkt steun voor Donald Trump én voor het recht op abortus hand in hand te kunnen gaan, zélfs bij kiezers in overwegend Republikeins stemmende staten. In Montana, en zelfs in het zeer conservatieve Missouri, stemde een meerderheid van de kiezers dinsdag in met de grondwettelijke verankering van het recht op abortus. Ook in de swingstates Arizona en Nevada stemde een deel van de kiezers zowel op Donald Trump als voor het recht op abortus.
Een andere opvallende uitslag kwam uit Florida. Hier was 60 procent van de stemmen nodig om het abortusrecht steviger in de grondwet te verankeren. Die grens werd niet gehaald. Toch stemde 57 procent van de kiezers voor verruiming van het recht op abortus, in een staat waar Donald Trump 56 procent van de stemmen in de wacht sleepte.
Deze uitslagen laten hetzelfde patroon zien als de exitpolls: de Amerikaanse kiezers vinden het recht op abortus wel belangrijk, maar niet doorslaggevend voor hun presidentskeuze. Slechts 14 procent van alle kiezers vond abortusrecht het belangrijkste onderwerp bij de presidentsverkiezingen, blijkt uit de exitpolls van het bureau Edison Research. Voor de grootste groep kiezers, 32 procent, was economie het voornaamste onderwerp.
De referenda boden kiezers in tien staten de mogelijkheid zich uit te spreken over het abortusvraagstuk. In totaal werd in 83 kiesdistricten een zogenoemde split vote uitgebracht: een stem op Donald Trump en een stem voor de verankering van abortusrecht. Dat gebeurde vooral in de suburbs van grote steden, schrijft The Washington Post in een analyse. Hier wonen over het algemeen zowel Democratische als Republikeinse kiezers.
Of de referenda Kamala Harris de wind uit de zeilen hebben genomen, is onduidelijk. Daar wordt in Amerikaanse media wel over gespeculeerd. ‘Door die referenda kregen kiezers het idee dat ze zowel voor het recht op abortusrechten als op Trump konden stemmen’, zei New York Times-journalist Lisa Lerer woensdag in podcast The Daily. Het contrast met de tussentijdse verkiezingen in 2022 is in elk geval groot. Toen was de analyse dat de Democraten boven verwachting hadden gescoord vanwege het schrappen van het Roe vs. Wade-arrest.
Hoewel zeven van de tien referenda werden gewonnen door de voorstanders van het recht op abortus, zijn zij over het geheel genomen niet blij met de uitslag van dinsdag. Dat heeft alles te maken met Donald Trumps terugkeer naar het Witte Huis. Als president kan hij het verstrekken van abortuspillen illegaal proberen te maken. Dat voorstel staat in Project 2025, het plan dat conservatieve groepen hebben opgesteld voor Trump, maar dat hij tot dusver niet openlijk heeft omarmd.
De uitslag van de abortusreferenda werd, ondanks de ‘winst’ in zeven staten, woensdag wel gevierd door de conservatieve pro-life-beweging. Het was namelijk voor het eerst sinds het terugdraaien van het Roe v. Wade-arrest dat voorstellen voor het recht op abortus te verruimen, werden afgewezen. Behalve in Florida haalden ook in South Dakota en Nebraska de wetsvoorstellen het niet. Mat Staver, voorzitter van de christelijke Liberty Counsel, jubelde in een filmpje op X toen de uitslag van Florida uitslag binnenkwam: ‘This is HUGE!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant