Niemand in de Tweede Kamer is er enthousiast over en toch gaat het waarschijnlijk door: de btw-verhoging op sport, cultuur, media en boeken. Cliëntelisme en partijbelangen staan een politiek compromis over een alternatief in de weg.
Minister van Financiën Eelco Heinen probeert de omstreden btw-verhoging vrijdag nog even te verkopen als een maatregel waar de hele Tweede Kamer eigenlijk om heeft gevraagd. ‘Het is een brede wens van de Kamer om het aantal fiscale regelingen te verminderen. De lage btw is zo’n fiscale regeling’, zegt Heinen aan het begin van het debat. Hij valt bij de behandeling van het Belastingplan, waar de btw-maatregel onderdeel van is, in voor de afgetreden staatssecretaris Folkert Idsinga.
Het schrappen van de lage btw voor een aantal categorieën is een stap op weg naar een eenvoudiger belastingstelsel, en ook dat is een diepgekoesterde wens van het hele parlement, zegt Heinen. Bovendien, zo besluit hij zijn betoog, blijkt uit een onafhankelijke evaluatie dat de lage btw niet doelmatig is. Hoge inkomens profiteren ook van de belastingkorting, terwijl zij die niet nodig hebben om een museumkaartje of sportschoolabonnement te betalen.
Alles over politiek vindt u hier.
De Tweede Kamer prikt die argumenten meteen door. Ten eerste wordt het belastingstelsel er dankzij deze maatregel helemaal niet eenvoudiger op. Er blijven immers twee btw-tarieven naast elkaar bestaan; het kabinet kiest niet voor één uniform btw-tarief, zoals Denemarken dat heeft. Bovendien voegt het nieuwe uitzonderingen toe. De btw op culturele en goederen en diensten gaat omhoog, maar die op kermissen, bioscopen en pretparken blijft laag. De btw op logies gaat omhoog, maar niet die op kampeerterreinen.
ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis: ‘Hiermee ondergraaft het kabinet zijn hele redenering. Het lijkt wel een soort rancunepolitiek om de dingen die je als kabinet niet zo belangrijk vindt zwaarder te belasten, maar je eigen hobby’s nog even lekker laag. Dat maakt uw vereenvoudigingsverhaal minder geloofwaardig’.
Bovendien zijn er genoeg fiscale regelingen die veel negatiever geëvalueerd zijn dan de lage btw, die het kabinet desondanks overeind houdt. Een van de slechtst beoordeelde is de landbouwvrijstelling. Agrariërs betalen geen belasting over de waardevermeerdering van hun grond. Deze voorkeursbehandeling van boeren kost de schatkist 2,1 miljard euro per jaar, bijna evenveel als de nieuwe btw-verhoging moet opbrengen (2,3 miljard euro). Volgens de onafhankelijke evaluatiecommissie dient de regeling al bijna 25 jaar geen enkel doel meer, maar toch blijft zij onaantastbaar.
In reactie op deze kritiek vertelt Heinen alsnog het – naar zijn zeggen – eerlijke verhaal: de btw-verhoging is gewoon een lelijk politiek compromis, het resultaat van koehandel tijdens de formatie. Zonder man en paard te noemen, maakt hij duidelijk dat het schrappen van de landbouwvrijstelling voor coalitiepartij BBB onbespreekbaar was. Zijn eigen VVD hecht aan fiscale voordelen voor ondernemers, en ook NSC en PVV hebben hun heilige huisjes in het belastingstelsel. Uiteindelijk moest er gewoon 2,3 miljard euro gevonden worden om de begroting rond te krijgen en dit was de enige financieringsbron waar alle vier de coalitiepartners mee konden leven.
Als de Kamerleden dit fantasieloze politieke handjeklap bekritiseren, komt Heinen met jij-bakken. Hij herinnert de Kamerleden aan de vele momenten dat hun fracties precies hetzelfde deden, en uitzonderingen eisten die het belastingstelsel complexer maken, puur en alleen om hun achterban te bedienen. ‘Soms wil je niet weten hoe wetgeving tot stand komt. Als politieke partijen strijden we met elkaar en om meerderheden te halen, komen uitzonderingen tot stand. Dus iemand zegt dan: ‘Ik ga alleen akkoord met deze maatregel als er een uitzondering gemaakt wordt voor mijn achterban of sector’.’
Heinen spreekt D66’er Hans Vijlbrief aan, die twee kabinetten geleden zelf staatssecretaris van Belastingen was. Vijlbrief probeert achter de schermen al weken een Kamermeerderheid te organiseren om de btw-verhoging van tafel te krijgen, maar dat is tot nu toe niet gelukt. Iedereen lijkt welwillend, maar elk alternatief dat Vijlbrief aandraagt, stuit bij minstens een van de grotere fracties op onoverkomelijke bezwaren. ‘U merkt nu zelf hoe ontzettend lastig het is’, zegt Heinen.
Volgende week vergadert de Tweede Kamer voor de laatste keer over de btw-verhoging. Daarna volgt de stemming. In de Eerste Kamer wordt het daarna nog spannend; daar heeft de coalitie geen meerderheid.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant