Het is nog niet beklonken, maar de kans lijkt groot dat we per 2026 flink meer moeten neertellen voor een boek. En dat is vooral slecht nieuws voor kinderen en het onderwijs, stellen schrijvers, de boekenkoepel en Stichting Lezen.
Vanmiddag zit de Tweede Kamer weer om tafel over de btw-plannen, die per 2026 moeten ingaan. Waar boeken nu nog onder het verlaagd btw-tarief vallen (9 procent), wil de Tweede Kamer dat dit 21 procent wordt. Een boek van 20 euro kost straks dus ruim 22 euro.
"Mensen kopen al minder boeken omdat ze die te duur vinden", zegt kinderboekenschrijver Kevin Hassing. "De drempel om een boek te kopen wordt op deze manier nóg hoger. Zeker voor de gezinnen die minder te besteden hebben. Juist die kinderen hebben boeken nodig." Boekenkoepel CPNB verwacht dat er door de verhoging 9,4 procent minder boeken worden verkocht.
Ook scholen gaan het lastiger krijgen. Lesboeken worden in de btw-verhoging ontzien, maar lees- en prentenboekjes niet. In het hoofdlijnenakkoord staat dat leesvaardigheid prioriteit krijgt, maar een btw-verhoging lijkt daar haaks op te staan.
Zo laat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan NU.nl weten dat zij het programma Bibliotheek op School wel blijven ondersteunen, maar dat deze steun van ongeveer 25 miljoen euro niet wordt verhoogd. Scholen moeten straks dus met hetzelfde bedrag duurdere boeken kopen.
Scholen en de kinderopvang zullen zo'n 100.000 boeken minder per jaar kunnen aanschaffen, schat het CPNB in. "Uiteindelijk moet elk kind lezen of voorgelezen worden. Dus dan heb je een mooie collectie op school met diverse boeken nodig", zegt Hassing. "Dat moet betaalbaar zijn en dat is het nu nog nét, maar straks niet meer."
Het kabinet hoopt met een hoger btw-tarief op boeken, maar ook op cultuur, sport, kranten en hotelovernachtingen, ruim 2 miljard euro per jaar extra aan belastinginkomsten binnen te harken. Bonden en organisaties uit diverse sectoren bundelen al weken de krachten om te protesteren tegen de aangekondigde maatregel. Ze noemen de verhoging van de belasting "schadelijk voor Nederland" en "onomkeerbaar".
Kinderen kunnen altijd terecht in de bibliotheek: tot achttien jaar mag je gratis boeken lenen. Maar ook in de bieb zullen de gevolgen merkbaar zijn. De boeken die ze inkopen worden duurder en de kans bestaat dat dit wordt doorberekend in de abonnementsprijzen. Dat kan de bibliotheken zo'n 150.000 leden kosten, berekende econoom René Goudriaan.
Bovendien verschraalt het aanbod in de bieb én boekenwinkels, vermoedt Hassing. "Uitgeverijen zullen nog minder risico's nemen met nieuwe, onbekende auteurs. En mensen zullen, áls ze een boek kopen, eerder een bekende naam kiezen dan een onbekende."
Zit er wellicht nog hoop in de luisterboeken en e-books, die niet worden meegenomen in de hogere btw-tarieven? Hassing denkt van niet. "Ik heb nog heel weinig kinderen ontmoet die e-books lezen of audioboeken luisteren", vertelt de auteur. "Dat zou je dan enorm op de kaart moeten zetten. Mensen moeten een e-reader aanschaffen of een abonnement nemen op een streamingdienst: dan kan je net zo goed een boek kopen."
Volgens Stichting Lezen, het landelijk kennis- en expertisecentrum voor leesbevordering en literatuureducatie, heeft de voorgenomen btw-verhoging "desastreuze gevolgen". "We zullen het merken in al het werk dat we doen", zegt directeur-bestuurder Tamar van Gelder.
Als voorbeeld noemt Van Gelder het programma BoekStart, dat bestaat uit een koffertje met boeken voor jonge kinderen om lezen te stimuleren. "Het gaat om 130.000 exemplaren per jaar, die door ons worden aangeschaft. Door de btw-verhoging worden de boeken duurder voor ons en leggen ze dus een groter beslag op het beschikbare budget."
Ter vergelijking: in landen als Ierland en Noorwegen is de btw op boeken 0 procent, en in de meeste Europese landen ligt het tarief lager dan in Nederland. Van Gelder vindt het "zorgwekkend" dat Nederland straks het op één na hoogste btw-tarief op boeken in Europa zal hebben. "Onderzoek toont aan dat de leesvaardigheid onder Nederlandse vijftienjarigen sterk achteruitgaat en dat een derde van deze groep het risico loopt laaggeletterd de maatschappij te betreden."
De coalitiepartijen staan zelf ook niet te springen om de plannen, maar de boodschap is duidelijk: alleen met een goed alternatief waar alle partijen mee kunnen leven, kan de btw-maatregel eventueel van tafel. Tot nu toe werden de coalitie en oppositie het niet eens over mogelijke alternatieven.
Toch is Hassing hoopvol dat de btw-verhoging niet doorgaat, ook omdat er in de Eerste Kamer geen meerderheid voor de plannen is. "De regering moet kunnen verantwoorden dat dit een goed idee is, dat zijn ze de branche verschuldigd. Er moet een weloverwogen en beargumenteerd antwoord komen waarmee we kunnen leven. De politiek is ook de stem van het volk en achter deze beslissing staat bijna niemand."
Van Gelder benadrukt dat een goed gevulde boekenkast in huis van belang is. "We weten uit onderzoek dat kinderen die thuis de beschikking hebben over een breed en gevarieerd aanbod aan boeken, beter presteren op school."
Mocht er ondanks alle bezwaren toch een btw-verhoging komen, dan adviseert Van Gelder kinderen en jongeren om te blijven lezen. Door gebruik te maken van die gratis biebpas. "In Amsterdam zelfs tot 27 jaar. Maak daar gebruik van. En ga in de medezeggenschapsraad van school en zorg dat er bij jou op school ook een schoolbibliotheek of mediatheek komt."
De belastingplannen van het kabinet moeten nog langs de Eerste Kamer. Vermoedelijk is er half december duidelijkheid over de voorgenomen btw-verhoging.
Source: Nu.nl algemeen