Een griepvirus dat virologen net uitgestorven waanden, blijkt toch nog te bestaan. Bij een Nederlandse huisarts werd twee weken geleden bij een patiënt influenza ‘B/Yamagata’ aangetroffen.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in o.a. klimaat en microleven.
Dat virus was al sinds de coronapandemie nergens meer gezien. Waarschijnlijk is griepvirus B/Yamagata voorgoed van de aardbodem verdwenen, schrijft een Aziatisch-Europees onderzoeksteam nota bene vandaag in wetenschappelijk tijdschrift Science. Het virus zou de coronabeperkingen van 2020-2021 niet hebben overleefd, omdat het toen niet kon rondgaan. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadde daarom aan om de Yamagata-variant voortaan maar weg te laten uit de jaarlijkse griepprik.
Maar dat bleek te vroeg gejuicht. Want ineens was het er weer, bij een patiënt ergens in Nederland die met griepklachten naar de huisarts ging – de precieze locatie is om privacyredenen niet bekendgemaakt. ‘Het was maar heel weinig erfelijk materiaal, maar wel een echte detectie’, zegt viroloog Adam Meijer van het RIVM. ‘Dat is bijzonder.’
Influenza is er in twee ‘families’. De A-stam komt behalve bij mensen ook voor bij dieren zoals varkens, de B-stam circuleert alleen bij de mens. Verschillen in symptomen zijn er nauwelijks, al komt influenza B wat vaker voor bij kinderen. Tot de coronapandemie circuleerden er vier griepsoorten, van elke stam twee. Maar van de B-influenza’s zou nu alleen nog de stam ‘B/Victoria’ over zijn.
Er is nog een klein kansje dat het Yamagata-virus door een bizarre samenloop van omstandigheden in de keel van de patiënt is beland, schetst Meijer. Daarvoor zou de patiënt kort tevoren nauw contact moeten hebben gehad met iemand uit het buitenland die net is ingeënt met een vaccin waar nog een verzwakt Yamagata-virus in zit. Die zou het erfelijk materiaal daarvan dan op de patiënt hebben overgehoest. ‘Dat kán, in theorie’, zegt Meijer. ‘We hebben wel echt nog maar één detectie.’
Voor het onderzoek in Science zochten wetenschappers onder leiding van onder anderen viroloog Philippe Lemey van de KU Leuven uit waar de griep eigenlijk was gebleven tijdens de coronapandemie. Niet alleen B/Yamagata, álle griepstammen verdwenen toen nagenoeg uit de statistieken. Door de coronabeperkingen kon behalve corona ook de minder besmettelijke griep zich niet meer van mens tot mens verspreiden.
Maar de griep zat ondergedoken in Azië en Afrika, waar ze op een laag pitje rondging, blijkt uit de nieuwe analyse: de A-virussen vooral in India, Iran en Butan, terwijl de B/Victoria-stam meer circuleerde in het Midden-Oosten, Azerbeidzjan en Armenië.
Maar toen de luchtvaart na de pandemie aantrok, konden de virussen zich weer konden verspreiden. ‘Voor zover we dit in de huidige data kunnen zien, is wat betreft de ruimtelijke circulatie alles vrijwel terug bij het oude’, zegt Lemey desgevraagd.
In hoeverre het ‘uitgestorven’ B/Yamagata-virus rondgaat in Nederland, zal komende weken en maanden moeten blijken, als de griep opleeft en artsen meer virusmonsters laten onderzoeken. B/Yamagata was een van de boosdoeners achter de heftige griepgolf van 2017-2018. Overigens is Nederland een van de landen waar mensen nog worden ingeënt tegen álle griepvarianten.
Andere verklaringen voor de vondst van het virus kon het RIVM wegstrepen. Bij het toedienen van griepprikken, kunnen soms minuscule beetjes erfelijk materiaal van griepvirussen gaan rondzweven – wat tot loos alarm kan leiden als in zo’n ruimte bij een patiënt luchtwegmonsters worden afgenomen. Maar de huisarts bij wie de patiënt opdook, was nog niet begonnen met de jaarlijkse griepvaccinaties.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant