De Hongaarse premier Orbán wil dat Oekraïne vrede sluit met Rusland. Maar voor Oekraïne zou dat een nederlaag betekenen, zei een aangeslagen president Zelensky op de top van Europese regeringsleiders in Hongarije.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Verslag vanaf de EU-top in Boedapest.
De belofte van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump om binnen 24 uur een eind te maken aan de oorlog in Oekraïne, komt neer op een onvoorwaardelijke overgave van het land. Dat zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky donderdag in Boedapest na afloop van overleg met ruim veertig Europese regeringsleiders.
Zelensky wees erop dat Rusland zijn hele land ‘brok voor brok wil opeten’. Een eerlijke vrede kan volgens hem alleen met overmacht van Kyiv op het slagveld worden bereikt. ‘Een snel einde aan de oorlog komt simpelweg neer op een nederlaag voor Oekraïne.’
Zelensky toonde zich geïrriteerd en aangeslagen door uitspraken van de Hongaarse premier Viktor Orbán, de gastheer van de Europese topconferentie en de enige EU-leider die warme banden onderhoudt met de Russische president Vladimir Poetin. Orbán zei dat een staakt-het-vuren onmiddellijk nodig is en dat vervolgens met Moskou gesproken kan worden over de voorwaarden van vrede.
Zelensky noemde dit ‘gevaarlijke retoriek’. Hij wees erop dat er in 2014 feitelijk een staakt-het-vuren was gekomen, nadat Rusland de Krim had geannexeerd en Moskou de Rusland-gezinde opstandelingen hielp de oostelijke grensregio van Oekraïne te bezetten. ‘Het resultaat was dat Rusland ons in 2022 opnieuw binnenviel.’ Zelensky vergeleek Rusland met een roofdier dat nooit genoeg heeft.
Dat juist Orbán Kyiv oproept een wapenstilstand te accepteren, is volgens Zelensky een gotspe. ‘Dat zegt de leider van een land dat Oekraïne weigert het lidmaatschap van de Navo te geven. Terwijl dat land wel profiteert van de veiligheid die de Navo biedt.’
Zelensky ontkende dat de politieke en militaire steun van de EU voor zijn land afneemt nu Trump het Witte Huis betreedt in januari. Orbán zinspeelde daar wel op, die zei dat de roep om de strijd te staken nu steeds sterker wordt. De Hongaarse premier meent dat de animo in Europa daalt om nog geld en wapens aan Kyiv te leveren.
Dat bleek niet uit de reacties van de andere EU-leiders. Premier Dick Schoof, president Emmanuel Macron en veel anderen herhaalden donderdag dat de EU pal achter Kyiv blijft staan. Tot nog toe is de lijn van de EU – mede onderschreven door Orbán – dat de Unie ‘zolang en zo intensief als nodig’ op alle manieren zal helpen. Onduidelijk is vooralsnog wat de EU kan en wil doen als Trump daadwerkelijk de militaire en financiële hulp voor Kyiv geheel of gedeeltelijk stopzet.
De EU moet zich volgens de EU-leiders voorbereiden op een andere relatie met Washington. Trump dreigt niet alleen Oekraïne meer aan zijn lot over te laten, ook eist hij een hogere Navo-bijdrage van de EU-landen. De meeste daarvan besteden nu net 2 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie, een norm die de Navo al in 2006 had ingesteld en waarvan Trump in zijn eerste presidentschap op botte wijze de naleving eiste.
Volgens secretaris-generaal van de Navo Mark Rutte – die ook in Boedapest was – had Trump destijds groot gelijk. Volgens Rutte is ook de 2 procent niet genoeg. Dat moet omhoog, zei hij, zonder in detail te treden hoeveel erbij moet.
Volgens Macron en EU-president Michel – die vrijdag zijn laatste EU-top voorzit – moet de EU niet alleen militair maar ook economisch meer op eigen benen staan. ‘Schrijven anderen onze geschiedenis, of doen we het zelf’, aldus beide liberale leiders.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant