Het lot van de Duitse regeringscoalitie doet sterk denken aan het lot van de Democraten in de VS. De drie deelnemende partijen zijn er niet in geslaagd om duidelijk te maken dat ze het beste met de Duitse bevolking voor hebben.
Historisch lage populariteitscijfers zijn het gevolg. De liberale FDP is in de peilingen zelfs onder de kiesdrempel gezakt, waardoor partijleider Christian Lindner zich nu gedwongen voelt het kabinet op te blazen in de hoop dat hem dit electorale winst zal opleveren.
De concrete aanleiding voor de kabinetsval waren de onderhandelingen over de begroting van 2025. De FDP wil vasthouden aan de schwarze Null, een strenge begrotingsdiscipline, de Groenen en de sociaal-democratische SPD vinden dat in de huidige woelige tijden onverantwoord.
Het is niet voor het eerst dat de partijen botsen over de financiën. Een paar maanden na het aantreden van het kabinet, eind 2021, viel Rusland Oekraïne binnen. Duitsland wilde daarop razendsnel af van het goedkope Russische gas en kampt sindsdien met geldtekorten. Hierdoor is het bijna onmogelijk geworden om de ambitieuze groene en sociale agenda uit te voeren.
De Energiewende heeft vanaf het begin onder vuur gelegen. Eerst was er woede over de verplichte aanschaf van de warmtepomp, daarna over het afschaffen van de subsidie op landbouwdiesel.
De belangrijkste motor onder de Duitse economie, de auto-industrie, hapert. China is van belangrijkste afzetmarkt verworden tot een belangrijke concurrent. Duitse autofabrikanten dreigen de slag te missen op de markt voor elektrische auto’s. Dat de regering zich vanwege de budgettaire problemen genoodzaakt zag de subsidie op elektrische auto’s af te schaffen, heeft de situatie verergerd.
Verstandig begrotingsbeleid is anti-cyclisch begrotingsbeleid: zuinig zijn in goede tijden, royaal in slechte tijden. Voor een succesvolle Energiewende is bovendien veel geld nodig om te voorkomen dat de bevolking in opstand komt. Het is dus onverstandig om zoals Lindner nu hard te willen bezuinigen. Ook oud-ECB-president Mario Draghi adviseerde onlangs om vooral veel te investeren in de economie.
Bondskanselier Olaf Scholz doet nog een laatste poging zijn regering overeind te houden, zodat hij nog een aantal sociaal-democratische maatregelen kan nemen. Uiteindelijk zullen verkiezingen echter onvermijdelijk zijn.
Het CDU/CSU, dat onder leiding van Friedrich Merz een ruk naar rechts heeft gemaakt, is de gedoodverfde winnaar. Hij staat nu in de peilingen net zo hoog als de drie coalitiepartners bij elkaar.
Duitsland wacht naar alle waarschijnlijkheid een vergelijkbare – zij het minder extreme – gedaantewisseling als de Verenigde Staten na de presidentsverkiezingen. Merz is een voorstander van een keihard immigratiebeleid en heeft al laten blijken dat hij de groene ambities drastisch wil terugschroeven.
De Groenen en de SPD hebben geen andere keuze dan de Duitse bevolking alsnog duidelijk te maken dat de Energiewende noodzakelijk is om ook op langere termijn een concurrerende industrie te hebben. Ook kan het geen kwaad om te benadrukken dat Duitsland onder leiding van deze coalitie een prestatie van formaat heeft geleverd door zo snel af te kicken van het Russische gas, en dat – zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt – sommige offers, in de vorm van hogere prijzen en extra uitgaven, onvermijdelijk zijn.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant