Speciaal aanklager Jack Smith heeft besloten de strafzaken tegen Donald Trump te laten rusten nu die de presidentsverkiezingen heeft gewonnen. Het is echter onduidelijk of Trump nu definitief af is van alle zaken die tegen hem lopen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland en de VS, twee landen waar hij correspondent is geweest.
Tot voor kort had speciaal aanklager Jack Smith nog zijn handen vol aan de twee federale rechtszaken tegen Donald Trump, de ene wegens pogingen de uitslag van de verkiezingen in 2020 terug te draaien, de andere wegens het achterhouden van geheime documenten uit het Witte Huis. Maar na Trumps overwinning is wel duidelijk dat er geen tijd meer is. Op 20 januari wordt Trump beëdigd als president en volgens het ministerie van Justitie mag een zittende president niet strafrechtelijk worden vervolgd.
Eerder had William Barr, Trumps vroegere minister van Justitie, de aanklagers al opgeroepen de vervolging te staken. Naar zijn mening komt Trumps overwinning eigenlijk neer op vrijspraak: de Amerikanen hebben Trump ‘bij volle bewustzijn’ herkozen, ondanks alle aanklachten tegen hem. Ook Trump heeft het zo altijd gezien: volgens hem zijn de aanklachten politiek en is het niet aan de rechter om over hem te oordelen, maar aan het Amerikaanse volk.
Het besluit van de speciaal aanklager is een triomf voor Trumps advocaten, die beide zaken met allerlei vertragingstactieken over de verkiezingen heen wisten te tillen. Daarbij werden zij geholpen door het Hooggerechtshof, dat deze zomer oordeelde dat Trump als president een ruime mate van immuniteit genoot voor zijn daden. Dat betekende dat speciaal aanklager Smith terug moest naar de tekentafel.
Trump liet onlangs weten dat hij Jack Smith ‘binnen twee seconden’ na zijn aftreden zal ontslaan als hij de zaak niet zou afblazen. Nu lijkt dat niet meer nodig, maar het besluit van de speciaal aanklager betekent nog niet dat de kous definitief af is voor Trump. Het is mogelijk de vervolging tijdelijk stil te leggen en weer voort te zetten na afloop van Trumps ambtstermijn. Smith en zijn team zoeken nu uit of en hoe ze beide rechtszaken in de mottenballen moeten leggen.
Om ervan af te komen, kan Trump besluiten zichzelf een presidentieel pardon te verlenen zodra hij in het Witte Huis zit, iets waar hij al op heeft gezinspeeld. Maar of dat mag, daarover zijn Amerikaanse staatsrechtgeleerden het oneens. Volgens sommigen zou dat indruisen tegen het grondbeginsel dat niemand rechter mag zijn in een zaak die hemzelf betreft. Maar er is geen jurisprudentie over: geen Amerikaanse president heeft het ooit geprobeerd. Ook geeft de Amerikaanse grondwet er geen antwoord op. Dus het is onduidelijk hoe het Hooggerechtshof erover zou beslissen.
Die methode zou ook geen oplossing zijn voor twee andere zaken die hij nog aan zijn broek heeft. Een jury in New York heeft hem deze zomer op 34 punten schuldig bevonden wegens geknoei met de boeken om de betaling van zwijggeld aan pornoactrice Stormy Daniels te verhullen bij de verkiezingen in 2016. Eind deze maand krijgt Trump van de rechter in de staat New York te horen of hij daarvoor naar de gevangenis moet. Als dat zo is, kan hij zich niet redden met presidentieel pardon: dat geldt alleen in federale rechtszaken.
Maar het is de vraag of het zover zal komen. Rechter Juan Merchan moet eerst nog beslissen of het vonnis van de jury wel overeind kan blijven gezien de uitspraak van het Hooggerechtshof over de ruime presidentiële immuniteit. Trumps advocaten zullen bovendien betogen dat een rechter uit een staat niet het recht heeft een toekomstige president van de Verenigde Staten gevangen te zetten. De afloop van deze zaak zal dan uiteindelijk in handen van het Amerikaanse Hooggerechtshof komen te liggen.
Trump kan zichzelf evenmin gratie verlenen voor de rechtszaak die aanklager Fani Willis in Georgia tegen hem heeft aangespannen wegens het onder druk zetten van een verkiezingsfunctionaris om stemmen voor hem te ‘vinden’. Maar Amerikaanse media voorspellen dat die zaak vermoedelijk vanzelf zal ‘verdwijnen’, doordat Willis in opspraak is geraakt wegens een relatie met haar collega-aanklager. Als zij daarvoor van de zaak wordt gehaald, is het de vraag of haar departement dit politiek explosieve proces zal voortzetten.
Het ziet ernaar uit dat Trumps overwinning in elk geval uitloopt op vrijspraak voor de honderden Trump-aanhangers die de afgelopen jaren in de gevangenis zijn beland vanwege hun aandeel in de Capitool-bestorming. Trump heeft beloofd dat hij die ‘gijzelaars’ zodra hij in het Witte Huis komt uit de ‘kerkers’ zal bevrijden.
Waarschijnlijk zal hij ook meteen bij voorbaat een pardon verlenen aan de honderden andere Trump-fanaten die nog op hun proces wachten.
Maar daarvan zal Rudy Giuliani, Trumps voormalige advocaat niet kunnen profiteren. De voormalige burgemeester van New York dreigt aan de bedelstaf te raken nu hij twee verkiezingsmedewerkers uit Georgia 134 miljoen euro moet betalen, omdat hij hen in 2020 valselijk had beschuldigd van fraude met stembiljetten. Dat leverde hun een regen van bedreigingen en pesterijen op. Op last van de rechter moet Giuliani nu zijn appartement in New York, horloges, juwelen en andere luxegoederen aan hen afstaan. Maar ook als president zal Trump niets kunnen doen: het is een civiele zaak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant