Hopend op een monsterzege liepen de verkiezingen uit op een grote teleurstelling voor Kamala Harris en haar Democratische achterban. ‘Zij was klaar voor het land, maar het land niet voor haar.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze deed verslag vanuit Washington.
Kamala Harris loopt het podium op met de tred van een winnaar. Ze zwaait naar de ene kant, dan naar de andere. Duizenden aanhangers halen opgelucht adem. Ze heeft de presidentsverkiezingen misschien wel verloren, maar ze lacht nog steeds. Daar staat ze.
‘Ik wil alleen even van haar horen dat het weer goed komt met ons’, zegt Kai-Lee Butler (20). ‘Dat dit niet het einde is.’
Dit is de geruststelling die Harris’ aanhangers op Howard University in Washington van haar willen horen. De afgelopen maanden klopten ze op deuren voor de bekendste levende alumnus van hun generatie. Hopend op een monsterzege liepen de verkiezingen uit op de grote terugkeer van Donald Trump. Velen hebben een gebroken nacht achter de rug.
‘Luister nooit wanneer iemand zegt dat het onmogelijk is omdat het nooit eerder is gedaan’, zegt Harris. Een luid applaus volgt.
Voor velen is Kamala Harris een personificatie van die uitspraak. Geen zwarte vrouw kwam ooit dichterbij het presidentschap van de Verenigde Staten. Maar het was geen gemakkelijke klus. Harris werd pas in juli naar voren geschoven als kandidaat en moest in krap honderd dagen een landelijke campagne zien op te tuigen.
Bovendien nam ze het op tegen Donald Trump, een politieke bullebak die haar doorlopend neerzette als ‘dom’ en ‘lui’, terwijl hij kiezers waarschuwde voor haar ‘marxistische’ agenda. ‘We hebben geen land meer als zij wint’, zei Trump.
To-dolijstje: meer olie boren, hogere importtarieven, een betere grensmuur, minder steun aan Oekraïne: de plannen van Trump op een rij
Conclusies: Vijf belangrijke bevindingen uit de verkiezingsuitslagen
Trumps entourage: De mensen met wie Trump zich omringde op het erepodium, maken kans op een invloedrijke plek in zijn regering. Wie zijn zij?
Speech ontleed: Veel borstklopperij en een speciaal bedankje voor Elon Musk: het opvallendste uit Trumps speech
Dossier: Al onze verhalen over de Amerikaanse verkiezingen bij elkaar
Steeds moest de Democraat daar een positief verhaal tegenover zetten. Harris bood Amerikaanse kiezers een alternatief voor de duistere visie van Trump. Zij schetste een harmonieuze horizon.
‘Ik geloof in een mooiere toekomst’, zei Harris in augustus op het partijcongres in Chicago. ‘In een toekomst waarin mensen niet alleen rond-, maar ook vooruit kunnen komen. Laten we de bladzijde omslaan.’
Tegelijkertijd schuwde ze er niet voor om Trump, met name in de laatste dagen van haar campagne, weg te zetten als gekrenkte tiran die vooral handelt uit eigenbelang, niet dat van Amerikanen.
Harris ging het land in. Ze zette een grote grassroots-campagne op die zich in het bijzonder richtte op vrouwen. Tweehonderdduizend vrijwilligers, verspreid door heel het land, registreerden kiezers en gingen langs de deur. Zelfs in rode staten als North Carolina werden tientallen campagnebureaus geopend.
Toch mocht het allemaal niet baten. Harris zag Amerikaanse mannen én vrouwen overlopen naar Trump, onder wie Latino’s en zwarte mannen. De staat Georgia kleurde Republikeins rood. Swingstates Michigan, Wisconsin en Pennsylvania volgden. De verkiezingen mondden uit op een grootste winst voor een Republikeinse kandidaat sinds Ronald Reagan in 1984.
Een dag later kunnen Harris’ aanhangers in Washington nog steeds niet geloven wat er is gebeurd. De verkiezingen zijn voorbij, maar ze lopen nog altijd rond in Kamala Harris-shirts en petjes. ‘Het is niet de uitkomst waar we voor hebben gestreden’, zegt de vicepresident tegen een teleurgesteld publiek, ‘maar we zullen de uitslag moeten respecteren’.
Als politicus van het midden had Kamala Harris een duidelijk pleidooi voor gematigde Republikeinen: je kunt bij mij terecht. Dat deed ze expliciet in staten waar veel steun was voor Nikki Haley, de Republikeinse presidentskandidaat die het in de verkiezingen aflegde tegen Trump.
Maar ze duwde tegelijk de progressieve tak van haar partij weg. Een aantal Congresleden weigerde haar te steunen, omdat ze geen afstand nam van Bidens Israël-politiek. Ook zij vond het geoorloofd om wapens te sturen naar Benjamin Netanyahu, ondanks de vele burgerslachtoffers. Door zich vast te klampen aan de impopulaire Biden kon zij niet de kiezers overtuigen die hunkerden naar verandering.
Deze laatste toespraak benoemt ze niet het historische karakter van haar kandidatuur: de eerste zwarte en Zuid-Aziatische vrouw,. Dat deed ze haar hele campagne niet. Op haar rally’s geen posters met ‘Yes She Can’. Peilingen toonden dat met name mannen en oudere vrouwen daar allergisch voor zijn.
‘Ik ben duidelijk een vrouw’, lachte ze op tv, toen een NBC-journalist haar hiernaar vroeg. ‘Daar hoef ik niemand op te wijzen.’ Volgens Harris, die in Californië een carrière opbouwde als officier van justitie en procureur-generaal, willen kiezers vooral weten wat haar plannen waren.
Wat ze wel wilde tonen, was het verschil met Donald Trump: Harris wilde een verbinder zijn, die ook luisterde naar haar tegenstanders, ongeacht hun politieke voorkeur. ‘Ik zie mensen die met mij van mening verschillen niet als vijand’, zei ze. ‘Hij wil ze in de gevangenis stoppen. Ik zal ze een plaats aan de tafel geven.’
De waarschuwingen overtuigden niet. De meeste Amerikanen kozen hem boven haar. Ze heeft Trump woensdagmiddag gebeld, gefeliciteerd en verzocht een president voor alle Amerikanen te zijn. Haar aanhangers trekken hun wenkbrauwen op. Zij geloven niet dat hij daarop uit is.
‘Kamala wilde er wel voor alle Amerikanen zijn’, zegt Kimberly Pennamon (53). ‘Zij was klaar voor het land, maar het land niet voor haar.’ Pennamon hoopt dat de VS kan worden klaargestoomd voor iemand als Harris, zodat dat in de toekomst verandert.
‘Ik weet dat veel mensen het gevoel hebben dat we een donkere tijd in gaan’, zegt Harris in haar laatste toespraak als kandidaat. ‘Maar pas als het echt donker is, kun je de sterren zien.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant