Voor de tweede avond op rij gaan de stroomprijzen door het dak. Ook morgen verwachten energieleveranciers een ruime verdubbeling van de tarieven. Oorzaken van die prijspiek: de wintertijd, een aanta windstille dagen, en de sluiting van ‘grijze’ energiecentrales.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wie zijn slimme meter regelmatig checkt, was het wellicht al opgevallen: de prijs voor stroom bereikte gisteravond rond etenstijd een opmerkelijk hoogtepunt. Ook vandaag is het raak. Waar de gemiddelde stroomgebruiker in Nederland zo’n 32 cent per kilowattuur betaalt, is dat vandaag tussen 17.00 en 20.00 bij sommige aanbieders meer dan 80 cent. Het laten draaien van de vaatwasser of een gemiddelde wasbeurt kost daardoor al snel 50 eurocent meer dan normaal.
De hoge energieprijzen zijn te wijten aan een schaarste in het aanbod van met name windenergie. Door windstilte is in heel Noordwest-Europa de afgelopen dagen weinig opgewekt. Ook het ingaan van de wintertijd heeft invloed: als de meeste Nederlanders thuiskomen van hun werk, is de zon al onder. Tijdens het bekende piekmoment tussen 17.00 en 20.00 uur kan het Europese stroomnet daarom niet leunen op zonne-energie.
Er is nog een oorzaak, zegt lector energietransitie Martien Visser. ‘Doordat in heel Noordwest-Europa kolen- en kerncentrales zijn gesloten, zitten we met een krappe energiemarkt.’ Bij een gebrek aan groene energie uit wind of zonlicht moeten energieleveranciers een beroep doen op die zogeheten ‘grijze’ elektriciteitscentrales.
Grijze energie is niet per se duurder dan groene, maar bij schaarste wordt de prijs per kilowattuur grotendeels bepaald door de vraag en minder door het aanbod. Visser legt uit: ‘De Europese energieprijzen hangen af van een computerberekening die iedere dag opnieuw gemaakt wordt. Die prijs moet zodanig uitvallen dat de vraag precies gelijk is aan het aanbod. Dat mechanisme kan bij schaarste leiden tot zeer hoge prijzen. Grijze opwekkers profiteren: er is veel vraag naar hun stroom en de prijs is enorm hoog.’
Nederlandse consumenten met een dynamisch contract voelen de prijsstijging meteen. Zij betalen de actuele stroomprijs per uur, en zijn dus een stuk duurder uit als ze precies op het piekmoment hun oven aanzetten of de auto willen opladen. Aan de andere kant kunnen consumenten met een dynamisch contract de prijsstijging juist omzeilen door onnodig stroomverbruik een paar uur uit te stellen.
De prijsstijging geldt vooralsnog alleen op de momenten van piekbelasting. Leveranciers proberen hun klanten daarom gerust te stellen: die paar uur per maand maken voor de uiteindelijke energierekening weinig uit. Visser is er niet gerust op: ‘Komende winter kunnen we dit soort pieken vaker verwachten, en zolang de krapte in het aanbod blijft, kan ook de gemiddelde energieprijs stijgen.’
Om dit probleem te verhelpen, heeft Duitsland zijn afgeschakelde kolencentrales twee jaar geleden weer nieuw leven ingeblazen, in weerwil van de klimaatschade die de verbranding van steenkool oplevert. Begin dit jaar stemde de Duitse regering bovendien in met de bouw van nieuwe aardgascentrales. Desondanks zijn de stroomprijzen in Duitsland op dit moment nog hoger dan in Nederland. Ook daar waait het niet.
Het stroomaanbod aanvullen met gascentrales is wat Visser betreft een goede oplossing. Meer heil ziet hij in de bewustwording van de consument: ‘We moeten slimmer leren omgaan met ons energieverbruik. Daarin is ook een rol voor de overheid weggelegd. In Californië krijgen mensen op piekmomenten een sms-bericht, met de tip hun airconditioning even uit te zetten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant