Het is niet gemakkelijk om logisch na te denken over onlogische dingen. Je moet er beter je best voor doen. Je gedachten proberen het irrationele voorwerp van je aandacht te omsingelen, maar het blijft alsof je een vierkant in een driehoekige uitsparing probeert te duwen.
Over de auteur
Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Bij de Tweede Kamer verzamelden zich maandagmorgen schrijvers, acteurs, muzikanten en sporters. Ook krantenhoofdredacteuren kwamen opdagen om te protesteren tegen de voorgenomen btw-verhoging van het kabinet-Schoof. De draconische stijging van 9 naar 21 procent treft cultuur in haar volle breedte, maar ook sport, media en het hotelwezen. Pretparken blijven buiten schot omdat Wilders zijn favoriete Efteling-attractie de Droomvlucht is. Geen grap. De behandeling van de plannen ging die ochtend echter niet door omdat de staatssecretaris die ze moest verdedigen vorige week door Wilders is weggepest.
Een paar dingen.
De tijdelijke winst die met de btw-verhoging wordt geboekt, valt in het niet bij de schade op lange termijn. Die schade is zowel materieel als immaterieel. Om met het eerste te beginnen: in Letland besloten ze in 2009 ook tot een 21-procentheffing op cultuur. Al na acht maanden werden de maatregelen ongedaan gemaakt vanwege massale ontslagen in de uitgeverijsector en de instortende boekverkoop. De verantwoordelijke minister noemde de heffing ‘overhaast en fout’ vanwege de ravage in een toch al kwetsbare sector en het uitblijven van significante opbrengsten voor de staatskas.
De gehoopte extra btw-inkomsten, becijferde onderzoeksbureau Goudriaan Economics, zullen ook in Nederland grotendeels uitblijven door afgenomen cultuurparticipatie. Met andere woorden, mensen kopen minder boeken, bezoeken minder vaak het museum, kopen geen nieuwe bibliotheekpas en doen hun kinderen niet op een sportclub waarvan ze de contributie niet kunnen betalen. Op producten en diensten die niet worden afgenomen, valt niets te heffen.
Vermogende mensen zullen onverminderd boeken blijven kopen, de lagere inkomensgroepen worden het hardst getroffen. 57 procent van de mensen die weleens een boek koopt is laag- tot middenopgeleid, 25 procent daarvan behoort tot een lagere sociale klasse.
Zal het culturele aanbod in stedelijke omgevingen nog wel divers blijven, in de provincie zullen de gevolgen het sterkst merkbaar zijn, omdat daar het lage btw-tarief van 9 procent het voortbestaan van veel culturele instellingen mogelijk maakt.
Terwijl het kabinet zegt lezen en schrijven op scholen te willen verbeteren, worden door het hoge tarief honderdduizend minder boeken afgenomen voor leesbevorderingsprogramma’s op scholen en schoolbibliotheken. Het geld om leesprogramma’s op peil te houden en bibliotheken te blijven bevoorraden is er eenvoudigweg niet.
De immateriële kant gaat over het soort samenleving dat we vormgeven. Bibliotheken, boekhandels, sportclubs en festivals zijn uitgerekend plaatsen waar mensen van allerlei gezindten elkaar ontmoeten, waar je ideeën opdoet, betekenis ervaart en zelfs naar waarheid kunt zoeken. Het kabinet zegt de ‘scheidslijnen in de samenleving te willen overbruggen en verbinding te willen stimuleren’, maar uit zijn daden blijkt het tegenovergestelde.
Voor de NOS-camera zei ik maandag dat de maatregelen een blijk van elitehaat zijn – ik vergiste me. Het is een aanslag op de samenleving als geheel. Dit kabinet wil helemaal geen verbinding stimuleren, omdat boze, ongelukkige en eenzame mensen nu juist het politieke kapitaal zijn van het zwarte hart van dit kabinet, de PVV. Het electoraat moet in staat van agitatie worden gehouden door permanent tegenstellingen te vergroten en onrust aan te wakkeren. De sociaal-maatschappelijke schade die door de voorgenomen btw-verhoging wordt aangericht, helpt daarbij.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant