Met de verkiezingszege van Donald Trump is het gevreesde scenario werkelijkheid geworden voor Oekraïne. De belangrijkste bondgenoot in de strijd tegen Russisch imperialisme komt onder leiding te staan van een Poetin-bewonderaar.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en Belarus.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky was woensdag een van de eerste regeringsleiders die Donald Trump feliciteerden. Zelensky zei uit te kijken naar ‘een tijdperk van een sterk Amerika onder de daadkrachtige leiding van president Trump’.
Met diplomatiek gevlei bereidt Zelensky zich voor op het gevreesde scenario dat werkelijkheid is geworden voor Oekraïne: een president in het Witte Huis die openlijk bewonderaar is van de Russische president Vladimir Poetin.
Oekraïners luisterden woensdagochtend naar Trumps overwinningsspeech terwijl er nieuwe Russische artilleriegranaten insloegen op hun land. Ze hoorden de aanstaande Amerikaanse president beloven dat hij ‘oorlogen gaat stoppen’. Maar onder welke voorwaarden hij dat gaat doen, hoorden ze niet.
De westerse steun voor hun overlevingsstrijd tegen het Russische imperialisme was steeds wankeler aan het worden. Nu is het ronduit onzeker of Oekraïners überhaupt nog steun kunnen verwachten uit de VS, verreweg hun belangrijkste wapenleverancier bij gebrek aan steun op het Europese continent. Stopt de Amerikaanse steun, zei Zelensky eerder dit jaar, ‘dan verliest Oekraïne de oorlog’.
Trump keerde zich in zijn campagne tegen Oekraïne. Hij zette Zelensky weg als een dief van Amerikaans belastinggeld en gaf hem de schuld van de Russische invasie. Tegen tv-zender Fox News zei Trump dat hij Zelensky zou dwingen om met Poetin te onderhandelen: ‘Ik zou tegen Zelensky zeggen: genoeg zo. Je moet een deal sluiten.’
Hoe die deal eruit zou kunnen zien, werd door Trumps running mate JD Vance ingevuld: Rusland krijgt ingenomen gebieden én de garantie dat Oekraïne geen Navo-lid wordt, waardoor Oekraïne geen rugdekking heeft bij een volgende invasie.
Het Kremlin hield zich woensdag op de vlakte, maar enkele vertrouwelingen van Poetin konden hun blijdschap niet voor zich houden. Dmitri Medvedev, de vicevoorzitter van de Russische Veiligheidsraad, schreef op Telegram dat Rusland kan profiteren van ‘een nuttige eigenschap’ van Trump. ‘Hij is een zakenman tot op het bot, hij heeft er een diepe hekel aan om geld uit te geven aan meelopers en profiteurs – aan idiote bondgenoten’, aldus Medvedev.
Net als Zelensky paste Navo-chef Mark Rutte – uitgesproken voorstander van wapensteun aan Oekraïne – zich woensdag aan aan de nieuwe werkelijkheid. Hij feliciteerde Trump en zei te willen samenwerken aan ‘het bevorderen van vrede door kracht’.
Zelensky zag het gevaar al aankomen. Tijdens de campagne probeerde hij zijn band met Trump te verbeteren. Eind september presenteerde hij zijn zogenoemde overwinningsplan niet alleen aan president Joe Biden in het Witte Huis, maar ook aan Trump in diens Trump Tower in New York. Zelensky omschreef die ontmoeting in zijn felicitatiebericht van woensdag in trumpiaanse bewoordingen als ‘een geweldige ontmoeting’.
In het plan appelleert Zelensky aan Trumps manier van zakendoen op het wereldtoneel: in ruil voor militaire steun belooft Zelensky wisselgeld. Zo kan Oekraïne zijn rijkdom aan grondstoffen delen met de Verenigde. En na de oorlog kan Oekraïne taken van Amerikaanse militairen in Europa overnemen – Trump zei eerder duizenden Amerikaanse militairen te willen terugtrekken uit Europa.
Zelensky probeert de moed erin te houden onder zijn landgenoten. ‘Trump praat veel, maar ik heb hem niet horen zeggen dat hij de steun aan Oekraïne gaat verminderen’, zei Zelensky vorige week. Trump kondigde tijdens de campagne aan dat hij bij Poetin zal dreigen ‘veel meer’ steun aan Oekraïne te geven om de Russische president te bewegen tot een deal.
Maar weinig Oekraïners geloven nog in meer steun. Woensdag gingen ze noodgedwongen over tot de orde van de dag. Trumps zege was ’s middags op nieuwssite Oekraïenska Pravda alweer verdrongen door frontnieuws over een wapenfeit dat Oekraïners zonder buitenlandse hulp hebben klaargespeeld: met zelfgebouwde drones wist Oekraïne voor het eerst een Russische marinebasis aan de Kaspische Zee te raken.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant