Donald Trump boekt een grote overwinning bij de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten en keert terug naar het Witte Huis. Amerikadeskundigen over ‘de grootste politieke comeback in de Amerikaanse geschiedenis’.
‘Het is niet heel verbazingwekkend dat een land dat zijn bestaansrecht dankt aan koloniaal geweld (stolen people on stolen land), anti-intellectualisme en vrouwenhaat Donald Trump weer in het zadel heeft geholpen. Dag na dag werd in deze campagne steeds meer zichtbaar hoe veel Amerikanen zich weg hebben bewogen van empathie, en zich toe bewogen naar haat en woede jegens ‘de ander’, zelfs als ze dat zelf waren.
‘Een van de grootste vraagstukken tijdens deze verkiezingen was ‘voor wie is Amerika?’. Voor het merendeel van de Amerikaanse bevolking is daarop duidelijk het antwoord: niet voor vrouwen, niet voor immigranten van kleur, niet voor moslims, niet voor inheemse Amerikanen, niet voor zwarte Amerikanen, niet voor Aziatische Amerikanen, niet voor Latijns-Amerikanen, niet voor Puerto Ricaanse Amerikanen, niet voor intellectuelen, niet voor de lhbti+-gemeenschap, niet voor mensen die een abortus willen of moeten ondergaan, niet voor het klimaat, niet voor oorlogsveteranen, niet voor de arbeidersklasse, niet voor mensen die overheidssteun nodig hebben en niet voor antifascisten.
‘Het einde van de American empire is aangebroken.’
‘Het zat in de peilingen gebakken, deze monsterzege van Donald Trump. Onderhuids hebben met de (her)verkiezing van Trump enorme verschuivingen plaatsgevonden. Volgens de exitpolls hebben nog nooit zoveel kiezers uit minderheidsgroepen op Trump gestemd. Het is, ironisch genoeg, de groeiende Amerikaanse diversiteit die Trump dus weer in het zadel heeft geholpen, omdat de Democraten na de overwinning van Joe Biden in 2020 hun achterban weer eens hebben verwaarloosd. Er zijn veel andere factoren, maar een oud euvel van de Democraten heeft de kop opgestoken, namelijk: een elitaire en patriarchale kijk op minderheden.
‘Maar laten we de aantrekkingskracht van Donald Trump en zijn Make America Great Again-beweging niet veronachtzamen. De zwarte gemeenschap en Latino gemeenschap zijn aan de ene kant teleurgesteld in de Democraten, maar worden ook steeds welvarender. Bovendien zijn, of worden ze steevast conservatiever. Neem daarbij de steeds vloeiender wordende seksuele- en genderidentiteiten, met de daar gepaard gaande ervaring van marginalisering van traditionele jonge mannen en de opmars van vrouwen. Het is een belangrijke mix die Trump, zoals we hadden kunnen verwachten, goed heeft uitgebuit.
‘Amerika is in culturele en maatschappelijke verwarring en moet tot een nieuw normaal komen waarover consensus is. Maar dan wel binnen de grenzen van de liberale democratische rechtsstaat en met de daarbinnen toelaatbare middelen. Het is geen vrijbrief voor autocratie.’
‘De democratie in Amerika heeft veel betere tijden gekend. De problemen in de Amerikaanse politiek begonnen niet bij Trump en ze zullen ook niet bij hem eindigen. De Republikeinse partij is nu in feite gevuld met MAGA-liefhebbers en het zal onmogelijk worden om terug te keren naar een meer gematigde aanpak. Sinds 2016 heeft Trump met succes een grootschalige hervorming uitgevoerd van de Republikeinse bestuursstructuren, van top tot teen: van nationaal tot lokaal. Hij heeft een systeem gebouwd dat ontworpen is om te winnen.
‘Trump zal als president in het Congres (Huis van Afgevaardigden en Senaat) de steun krijgen die nodig is om een meerderheid van zijn prioriteiten door te drukken. De omstreden ultraconservatieve beleidsblauwdruk voor een volgende Trump-termijn, Project 2025, zal snel werkelijkheid worden.
‘Aan de andere kant zijn de Democraten niet in staat gebleken om een geschikte kandidaat te vinden tot drie maanden voor de verkiezingen, toen president Joe Biden uit de verkiezingsrace stapte. Ze staan voor een nieuwe en serieuze uitdaging als het gaat om het framen van tegenstanders en politieke planning. Bovendien hebben ze hun steun verloren onder enkele van hun meer traditionele aanhangers: latino’s en zwarte mannen.
‘Het is heel gemakkelijk om te doen wat Hillary Clinton deed in 2016, zet Trump-aanhangers neer als deplorables. Maar een betere opvatting is om Trump-supporters te zien als goede rekenaars. Hebben mensen het gevoel dat ze financieel vooruitkomen in het leven? Tijdens deze turbulente tijden, vergiftigd door polarisatie en ongelijkheid, hebben weinig kiezers gereageerd op verheven filosofie of mooie woorden. Mensen willen hun boodschappen en benzine kunnen betalen, in de buurt kunnen wonen waarin ze dat willen en gemakkelijk toegang hebben tot hoogwaardige medische zorg en goed onderwijs. Ze moeten het gevoel hebben dat ze ‘vooruitgang boeken’.
‘Hoewel dit abstract kan lijken, is het het belangrijkste concept in het Amerikaanse leven. Amerika is een natie van strevers die graag leven in superlatieven – goed, beter, best. Amerikanen zijn van nature optimistisch, toekomstgericht, en geloven dat de mogelijkheden eindeloos zijn om betere levens te creëren. In 1992 zei James Carville, democratisch strateeg en campagneadviseur van Bill Clinton het al: ‘It’s the economy, stupid’.
‘Beide partijen, zowel Democraten als Republikeinen, zouden deze woorden ter harte moeten nemen bij het uitstippelen van een nieuwe weg vooruit. Geen abstracte idealen, geen eigen persoonlijke of politieke winst najagen, maar stel mensen centraal, om dat tastbare verschil te maken in hun leven. Amerikanen verdienen het altijd om beter af te zijn dan vier jaar geleden.’
‘De uitslag is duidelijk. Zelfs de popular vote, de meerderheid van het totaal aantal stemmen, gaat naar Trump. Het is voor het eerst in 20 jaar dat de Republikeinen die popular vote winnen.
‘Er moet nog goed onderzoek gedaan worden naar alle redenen van deze overwinning van Trump, maar ik denk dat het adagium ‘It’s the economy, stupid!’ wel van toepassing is geweest. Dat merkte ik ook toen ik in de VS met mensen in gesprek ging afgelopen week. Iedereen begon over het feit dat boodschappen en benzine zo ongelofelijk duur waren. Of dat ze onder Trump tenminste hulp kregen om hun hoofd boven water te houden. Die stimulus checks die Trump met zijn naam erop verstuurd heeft tijdens covid zijn achteraf een gouden greep geweest.
‘Het is nog wachten op de uitslag van het Huis van Afgevaardigden, maar als die ook naar de Republikeinen gaat, dan heeft Trump redelijk vrij spel de komende twee jaar. Hij heeft mensen om zich heen verzameld die wetenschap negeren, die anders dan na Trumps winst in 2016 ook nog eens voorbereid zijn en plannen klaar hebben om vanaf dag één aan de slag te gaan. Dat vind ik het grootste gevaar, denk ik.’
‘Lange tijd was er tussen ‘mainstream’ Democraten en Republikeinen een brede ideologische consensus ten aanzien van het karakter van de democratisch-kapitalistische maatschappij. Oproerkraaiers aan de flanken, zoals de rabiate Pat Buchanan nog maar kort geleden, zijn er altijd geweest. De ultieme woedegeleider Donald Trump heeft opvallende gelijkenissen met de ook al zo rabiate ‘communistenjager’ Joe McCarthy uit de jaren vijftig. Zij deelden de dubieuze advocaat Roy Cohn, die hen als adviseur de ‘dirty tricks’ leerde. Het doel heiligt de middelen.
‘Dat hebben we geweten de afgelopen campagnemaanden. Trump zei dat ‘comrade’ Kamala een communist is die Amerika zal vernietigen. Hij oreerde over kogels die richting het hoofd van journalisten en de afvallige Republikein Liz Cheney vliegen.
‘Trump kan niet verliezen en dus had hij zich al vroegtijdig uitgeroepen tot de onvermijdelijke winnaar. Daarmee ondermijnde hij het verkiezingsproces nog voordat de stemmen geteld waren. En hij werd ‘logischerwijs’ ook nog eens de daadwerkelijke winnaar.
‘Hij presenteert zich nu als de zegevierende comeback kid die zelfs rechtszaken politiek overleeft. Het maakt zijn gevoel van onaantastbaarheid compleet. Amerika krijgt een keizer die op dag 1 dictator wil zijn. Hij wil zelfs kritische journalisten en andere niet-patriottische tegenstanders achter de tralies zetten. Trump is naar eigen zeggen uit op wraak, en niet zo’n beetje ook. Ook China en de EU zullen straftarieven opgelegd krijgen vanwege hun ‘oneerlijke handelspraktijken’.
‘Het trieste is dat het huidige Amerika juist een verbindende Roosevelt of Obama als president nodig heeft die weer vertrouwen in de Amerikaanse maatschappij blaast. Misschien is dat in het huidige tijdsgewricht ook wel teveel gevraagd. Er loopt een politiek-maatschappelijke ‘Grand Canyon’ door de Verenigde Staten. Sinds de opkomst van de Tea Party is het altijd al aanwezige rechtse populisme alsmaar geradicaliseerd. Nog nooit was het land sinds de Amerikaanse Burgeroorlog zo verdeeld.
‘Trump heeft zijn achterban ook beloofd op het veiligheidsterrein de bezem door de wereld te halen. Denk aan een gunstige vrede voor Poetin over Oekraïne, geen bescherming voor NAVO-landen die te weinig betalen, en ga zo maar door. Meer dan in andere democratische landen heeft een Amerikaanse president grote bevoegdheden; hij is ook nog eens opperbevelhebber en hoofd van de buitenlandse politiek. Trump moet tijdens deze glorieuze dagen wel dronken van geluk zijn.
‘Het zal moeilijk voor Europa zijn om met dit nieuwe Washington zaken te doen. Toch zal het moeten in onze op allerlei terreinen verstrengelde wereld. Dat kan alleen maar als Europa echt eensgezind is. De verkiezingsuitslag in Amerika is één grote wake-upcall voor Europa. Als we dat nu nog niet begrepen hebben!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant