De afgelopen twee weken zijn spanningen in de Duitse regering tot het kookpunt gestegen. De kleine liberale partij FDP dreigt uit de regering te stappen. Woensdagavond overleggen de coalitiepartners.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Als zelfs de Amerikaanse verkiezingen de Duitse regering niet éven tot kan eenheid kunnen dwingen, is het wellicht einde nabij. Na twee weken van oplopende spanning lijkt coalitiepartij FDP bereid de stekker te trekken uit het door conflict geplaagde Duitse kabinet. Daarmee zou een onzekere periode aanbreken voor het politieke en economische zwaargewicht van de EU – en dat juist nu.
De aanleiding is, zoals vaker het afgelopen jaar, de tanende Duitse economie. Op vrijdagavond stuurde Christian Lindner, minister van Financiën en leider van de liberale FDP, een economische brandbrief aan zijn twee coalitiegenoten. De achttien pagina’s omvatten een radicaal ander plan voor economisch herstel dan zijn partners voorstaan.
Lindner wil onder meer pensioenen korten, de vennootschapsbelasting verlagen, op de bijstand beknibbelen en Duitslands vooruitstrevende klimaatbeleid drastisch afzwakken. Met die laatste twee punten opent hij frontaal de aanval op zijn coalitiepartners, de sociaal-democratische SPD van bondskanselier Olaf Scholz en De Groenen van economieminister Robert Habeck.
Duitse media vergelijken de brief al met het Lambsdorff-document, een eveneens economische brandbrief van eveneens de FDP in 1982. Die leidde toen het einde in van de sociaal-democratische West-Duitse coalitie. In een podcast van de Duitse publieke radio zei een verslaggeefster het beknopter: ‘Lindner toont zijn coalitiepartners de middelvinger.’
Lindners brief volgt op maandenlange strijd over de steeds dramatischer vooruitzichten van de Duitse economie. Overal staan de seinen op rood. Volkswagen dreigt fabrieken te sluiten en tienduizenden banen te schrappen. Toeleveranciers van de auto-industrie, waar ook veel Nederlandse bedrijven toe behoren, komen nu met vergelijkbare waarschuwingen.
Ondernemers en bestuursraden klagen over een waslijst aan plagen. Hoge belastingen, hoge loonkosten, hoge energieprijzen, verouderde infrastructuur, tijd- en geldverslindende bureaucratie en regeldruk. China is veranderd van afzetmarkt in concurrent, wat de auto-industrie keihard raakt. Donald Trump dreigt met hoge importheffingen op Europese producten als hij de Amerikaanse verkiezingen wint.
Industrieland Duitsland piept en kraakt. Verliest Europa zijn economische grootmacht?
Bedrijven en investeerders keren Industriestandort Deutschland, decennialang lichtend voorbeeld van technologisch en economisch vernuft, de rug toe. In 2023 verloor Duitsland 94 miljard euro aan economische bedrijvigheid. In 2022 was dat 122 miljard euro, meer dan ooit tevoren.
Ondertussen komt de Duitse regering voor het komende jaar 12,7 miljard euro tekort, en is die tot op het bot verdeeld over waar dat geld vandaan te halen. De Groenen en de SPD willen bijlenen, de FDP wil vasthouden aan de zeer rigide Duitse begrotingsregels. Besparen dus.
Bij eerdere begrotingstekorten won de FDP. Vorig jaar dwong de partij haar coalitiepartners tot impopulaire spaarmaatregelen, waaronder het plotselinge afschaffen van subsidies op onder meer landbouwdiesel en elektrische auto’s. Het eerste leidde tot massale boerenprotesten, het tweede droeg bij aan de malaise bij Volkswagen.
Mocht de FDP de regering werkelijk de rug toekeren, dan betekent dat niet per se nieuwe verkiezingen. De SPD en Groenen zouden ook op zoek kunnen gaan naar parlementaire steun voor een minderheidsregering, hoewel dat in Duitsland nooit eerder serieus is geprobeerd. In september 2025 zijn er nieuwe verkiezingen. Hoe dan ook wordt het land er niet stabieler op.
Twitter bericht wordt geladen...
‘Dit is het slechtste moment voor de regering om te falen’, zei economieminister Habeck van De Groenen dan ook dinsdag. ‘Werkelijk het slechtste moment, als je kijkt naar wat er in Oekraïne gebeurt, naar de economische situatie in Duitsland, de verkiezingen in de VS. Ik begrijp alle burgers die hoofdschuddend naar het regeringsoptreden kijken.’
Dinsdag spraken Lindner, Scholz en Habeck met elkaar ‘onder zes ogen’, net als een dag eerder. Zondagavond spraken Lindner en Scholz drie uur lang met zijn tweeën. Geen van de ontmoetingen leverde een doorbraak op.
Op woensdagavond komen de drie coalitiepartijen in bredere kring bijeen. Wordt dat het einde? ‘We gaan het zien’, zei FDP-partijsecretaris Bijan Djir-Sarai.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant