In een poging het groeiende aantal vapende scholieren terug te dringen, hanteert Lyceum aan Zee in Den Helder sinds deze week een strikt anti-vapebeleid. Bovenbouwers die willen vapen moeten een ‘afschrikwekkend’ geel hesje aan.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
Kaylin en Rachelle hebben net een trekje van hun vape (smaak: watermeloen-mango-perzik) genomen, als er vanachter de bosjes een boeman opduikt. ‘Dit gaan we niet doen!’, klinkt het streng. ‘Jullie weten dat jullie hiervoor een toestemmingsformulier nodig hebben.’
De stem is afkomstig van Hielke ter Veld, directeur van Lyceum aan Zee. Sinds maandag geldt op deze middelbare school in Den Helder een strikt anti-vapebeleid. De jongste leerlingen uit de onderbouw mogen tijdens de pauzes en tussenuren het schoolplein niet meer af, waarmee roken en vapen de facto onmogelijk is geworden. Schoolpleinen zijn sinds 1 augustus 2020 rookvrij.
Voor de bovenbouwers geldt dat ze tijdens de pauze alleen nog buiten het schoolterrein mogen vapen als ze een geel hesje dragen. Dat hesje moeten ze, in ruil voor hun schoolpas, ophalen bij de balie. Ook is toestemming van de ouders nodig, bevestigd door een formulier met handtekening.
Hoewel een school formeel geen zeggenschap heeft over wat leerlingen buiten het schoolplein uitspoken, zijn de maatregelen een poging om het aantal vapers een halt toe te roepen, aldus Ter Veld.
‘Het is geen gezicht’, verzucht de directeur. ‘Al die troep die in die gezonde lichamen gaat.’ Het aantal rokers op het lyceum (1.300 leerlingen) is volgens zijn inschatting in vijf jaar tijd vertienvoudigd. Op een mooie dag staan er wel vijftig tot honderd leerlingen buiten het schoolplein te roken en te vapen.
Dit heeft óók impact op de sfeer in de klas, benadrukt Ter Veld die naar eigen zeggen ‘een brede verantwoordelijkheid’ voelt om het probleem grondig aan te pakken: het concentratievermogen holt achteruit door het roken en vapen. Dat geldt ook voor energiedrankjes die verboden zijn op school.
Het is alleen de vraag of de leerlingen die goedbedoelde bemoeienis accepteren. ‘Een geel hesje dragen?’ De 14-jarige Kaylin proest het uit. ‘Ja dááág, dat ga ik dus echt niet doen. Ik ga gewoon om de hoek vapen.’ Brutaal kijkt ze in de richting van waaruit de directeur zojuist opdook en neemt dan nog een flinke trek van haar oplichtende apparaat.
Ook haar vriendin Rachelle - beiden zitten in de derde klas van het vmbo - vindt de nieuwe regels ‘dikke onzin’. ‘Het heeft totaal geen zin’, foetert ze, ‘want leerlingen stoppen echt niet. De school doet dit om ons te naaien.’
Een paar jaar geleden leek de ambitie van de overheid om in 2025 een Rookvrije Generatie te hebben nog haalbaar, maar de opkomst van de vape gooit roet in het eten. Uit een grootschalig onderzoek van het RIVM en de GGD’s, afgelopen zomer, bleek dat 9 procent van de middelbare scholieren in de tweede en vierde klas minimaal een keer per week zegt te vapen. Een verviervoudiging in vier jaar tijd.
Volgens de onderzoekers is dit buitengewoon zorgelijk, omdat vapes schadelijke stoffen bevatten die, net als tabaksrook, hartkloppingen veroorzaken en de kans verhogen op het krijgen van kanker of longaandoeningen. Uit het onderzoek blijkt bovendien dat vapen een opstapje is naar roken.
Scholen worstelen met de toegenomen populariteit van roken. Binnen de beperkte invloedssfeer die ze hebben, organiseren ze met behulp van de GGD’s informatiebijeenkomsten over de schadelijke effecten. Of ze scherpen de regels aan. Zo werden tijdens het schoolkamp van een school in Almere meerdere kinderen naar huis gestuurd, nadat ze waren betrapt met een vape of sigaret.
Ook de overheid doet haar best: sinds 1 januari van dit jaar geldt een smaakjesverbod, dat tot doel heeft het vapen voor jongen onaantrekkelijk te maken. Vapes met populaire smaken als Blue Razz-citroen, bubblegum of suikerspin liggen sindsdien niet meer in de schappen.
Maar online zijn ze in een handomdraai te krijgen. Dealers bieden vapes uit China aan op sociale media als Snapchat en TikTok. Die worden op bestelling geleverd aan gebruikers - of ze nou minderjarig zijn of niet. Deze vapes bevatten doorgaans veel hogere doseringen nicotine dan de vapes (zonder smaakjes) die in de winkel verkrijgbaar zijn.
De nieuwste rage, de ‘smart vape’ bevat meerdere potentiële verslavingen ineen: hiermee kunnen pubers vapen, gamen en appen tegelijkertijd. De smart vape heeft een schermpje dat verbonden kan worden met een mobiele telefoon.
Directeur Ter Veld ziet het met lede ogen aan. Nadat drie leerlingen in de klas onwel waren geworden vanwege een nicotineoverdosis en de rookmelders in de wc’s meermaals waren afgegaan, riep hij zijn team bij elkaar om paal en perk te stellen aan het roken en vapen. Leerlingen die zonder toestemmingsformulier van hun ouders worden betrapt, kunnen voortaan rekenen op een waarschuwing. Negeren ze die, dan volgt straf in de vorm van corvee of een dag huisarrest.
De hesjes vliegen nog niet de deur uit. Op de eerste dag van het nieuwe beleid, was er in de ochtendpauze welgeteld één leerling die er een kwam opvragen. Maar Ter Veld verwacht dat dit aantal nog zal oplopen: negen ouders hebben toestemming gegeven aan hun kinderen om onder schooltijd te vapen.
De schooldirecteur is niet naïef: natuurlijk weet hij dat leerlingen de regels makkelijk kunnen omzeilen door even verderop, buiten het zicht van de surveillerende medewerkers, te paffen. Maar hij hoopt leerlingen met de nieuwe regels ervan te doordringen dat hun gezondheid naar de knoppen gaat. En dat ouders hierover het gesprek aangaan met hun kinderen. ‘Wij kunnen niet alle verantwoordelijkheid dragen.'
Kaylin en Rachelle zijn vastbesloten nooit een hesje te dragen, al is het maar omdat hun ouders niet weten dat ze vapen. Ze bepalen bovendien ‘zelf wel’ wat ze hun lijf stoppen. ‘Het geeft een lekkere smaak in je mond’, zegt Kaylin gelukzalig. ‘Handig voor als je een jongen wilt zoenen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant