Retrospectief Producent Sigma Pictures bestaat vijftig jaar. Reden voor een retrospectief in Eye Filmmuseum, met het cultdebuut van Frank Wiering.
Filmblad Skrien repte eind 1978 over „een van de interessantste Nederlandse speelfilms van de laatste jaren”, NRC-filmcriticus Hans Beerekamp voorspelde dat het wel eens de eerste Nederlandse cultfilm zou kunnen worden. Wie Andy, bloed en blond haar (1978) van Frank Wiering anno 2024 ziet, kan constateren dat Wierings debuutfilm ruim 45 jaar na zijn première niets aan kracht heeft ingeboet, integendeel. Hij past prima in het actuele debat over een achtergesteld, miskend platteland versus de elitaire, rijke Randstad.
Andy, bloed en blond haar, komende week in Amsterdam te zien in het aan producentenpaar Matthijs van Heijningen en Guurtje Buddenberg gewijde retrospectief in Eye Filmmuseum, is een indertijd voor 150.000 gulden gemaakte film. Wiering (1947) voert Andy op, die in zijn geboorteplaats Hengelo ontslagen wordt. Vervolgens reist hij naar Amsterdam, met een kaasbijltje in zijn binnenzak. Bij het minste geringste slaat de agressieve Andy toe. Vooral van homoseksuelen moet hij weinig hebben: „Ben jij soms lid van de club?”. Bij toeval ontmoet hij Ella, een op Marilyn Monroe lijkend fotomodel die gefascineerd raakt door zijn brute directheid. Ella neemt hem op sleeptouw, zo gaan ze onder meer naar een decadent feestje waar verveelde kunstenaars cocaïne snuiven en elkaar vliegen afvangen. Andy’s oordeel, „Ik vind het maar een maf zootje”, klinkt Ella als muziek in de oren, zij voelt zich ook niet echt thuis in deze hautaine kunstscene.
Als Andy zijn kaasbijltje op fatale wijze gebruikt, vlucht hij met Ella naar Hengelo, waar de tweede helft van de film zich afspeelt. Ella ontmoet zijn ouders, waarbij een shot van een blinde muur aangeeft dat Andy daar absoluut geen toekomst heeft. Een burgermansbestaan, zoals de meeste van zijn vrienden inmiddels hebben, wil hij niet, eigenlijk heeft hij geen ambities.
Als Ella aandringt en hem naar zijn droom vraagt, antwoordt hij in sappig Twents dialect: „een autokerkhof, dat lijkt mij wel wat”. Leuk detail: bij de scènes in Amsterdam klinkt muziek van Herman Brood & His Wild Romance, bij die in Hengelo muziek van plattelandsrockers Normaal.
Andy, bloed en blond haar is een geweldig tijdsdocument over de ‘no future’-generatie, die met apathie, onverschilligheid, cynisme en geweld reageert op hun gebrek aan toekomstperspectief. Amsterdam is verloederd en Hengelo is wel mooi maar dodelijk saai. „Ik wil leven, ik wil bruisen”, zegt de immer opgefokte Andy, wiens agressie een vlucht naar voren is.
Producent Matthijs van Heijningen werd dit jaar tachtig en het samen met zijn partner Guurtje Buddenberg gerunde productiebedrijf Sigma Pictures bestaat vijftig jaar. Aanleiding voor een bescheiden retrospectief in Eye Filmmuseum. Van de 41 films die Sigma produceerde is een deel te zien. Waaronder succesvolle boekverfilmingen als Een vlucht regenwulpen (Ate de Jong, 1981), Ciske de Rat (Guido Pieters, 1984) en Eline Vere (Harry Kümel, 1991).
Sigma produceerde opvallend veel debuutfilms, met naast Andy, bloed en blond haar de feministische klassieker De stilte rond Christine M. (Marleen Gorris, 1982), het in dialect gesproken plattelandsdrama Kracht (1990) van Frouke Fokkema (die vanaf 14 november landelijk opnieuw wordt uitgebracht in een gerestaureerde kopie en ook al over de botsing tussen stad en platteland gaat), het debuut van theaterregisseur Theu Boermans, het in plattdütsch gesproken 1000 Rosen (1994), en kaskraker De lift (1983) van Dick Maas. Geen debuutfilm, maar wel door een vrouw geregisseerd: Nouchka van Brakels Een vrouw als Eva (1979), waarin Monique van de Ven en Maria Schneider een lesbische relatie beginnen.
Andy, bloed en blond haar is voor 3,50 euro tevens te zien op de Eye Film Player, evenals 9 andere Sigma-producties.
Een nieuwsbrief voor echte filmliefhebbers. Lees iedere week mee over de laatste ontwikkelingen, de beste recensies en interviews.
Source: NRC